HĐND TP Hà Nội khẳng định vai trò kiến tạo thể chế: Từ quyết sách đến động lực phát triển

Không chỉ thực hiện chức năng quyết định, giám sát theo luật định, HĐND thành phố đang chủ động mở đường chính sách, hoàn thiện khung khổ pháp lý, tạo lập môi trường thuận lợi để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.

Dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung

Với vị thế là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, mọi bước đi của Hà Nội đều có ý nghĩa lan tỏa, tác động sâu rộng đến các địa phương khác. Vì vậy, việc ban hành các nghị quyết chuyên đề, cơ chế đặc thù, chính sách thí điểm không chỉ giải quyết bài toán trước mắt mà còn góp phần định hình mô hình quản trị đô thị hiện đại, minh bạch, hiệu quả.

Những năm gần đây, HĐND thành phố đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng liên quan đến đầu tư công, quy hoạch, phát triển hạ tầng, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội… Mỗi nghị quyết không chỉ là một văn bản pháp lý mà còn là thông điệp chính sách, thể hiện tư duy đổi mới và tinh thần dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Điểm đáng chú ý trong hoạt động kiến tạo thể chế của HĐND thành phố là sự gắn bó chặt chẽ với thực tiễn đời sống. Thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri, khảo sát chuyên đề, giám sát chuyên sâu, nhiều vấn đề bức xúc đã được chuyển hóa thành nội dung nghị quyết, từ đó tạo hành lang pháp lý để UBND thành phố tổ chức thực hiện.

Chẳng hạn, trong lĩnh vực cải tạo chung cư cũ - một “nút thắt” tồn tại nhiều năm, HĐND thành phố đã ban hành các nghị quyết tháo gỡ vướng mắc về cơ chế bồi thường, tái định cư, lựa chọn nhà đầu tư. Hay trong phát triển giao thông đô thị, các cơ chế huy động nguồn lực, phân bổ vốn cho các dự án trọng điểm được cân nhắc kỹ lưỡng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Tinh thần “gần dân, vì dân” còn thể hiện ở việc HĐND thành phố quyết định nhiều chính sách an sinh có tác động trực tiếp tới đời sống người dân Thủ đô, như: Hỗ trợ người có công, đối tượng bảo trợ xã hội, học sinh vùng khó khăn; chính sách đặc thù cho y tế cơ sở, giáo dục mầm non; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phục hồi sau dịch bệnh. Mỗi quyết sách đều dựa trên khảo sát, đánh giá tác động, tính toán nguồn lực cụ thể, tránh dàn trải, hình thức.

Một dấu mốc quan trọng tạo thêm không gian thể chế cho Thủ đô là việc Quốc hội ban hành Luật Thủ đô (đã được sửa đổi, bổ sung). Trong khuôn khổ luật này, HĐND thành phố có điều kiện đề xuất và quyết định một số cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội so với quy định chung.

Vấn đề đặt ra không chỉ là “có quyền” mà là “sử dụng quyền” như thế nào để mang lại hiệu quả cao nhất. Thực tế cho thấy, HĐND thành phố đã chủ động xây dựng các nghị quyết cụ thể hóa luật, tập trung vào các lĩnh vực then chốt, như: phân cấp, phân quyền; quản lý đất đai, tài chính - ngân sách; thu hút nhân tài; phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo nhiều đại biểu HĐND thành phố, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ban hành các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy chính quyền số, kinh tế số không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh của Hà Nội. Ở đây, vai trò kiến tạo thể chế của HĐND thể hiện ở tầm nhìn dài hạn, tạo khung pháp lý đủ mở để khuyến khích sáng tạo, song vẫn bảo đảm kỷ cương, minh bạch.

Nâng cao chất lượng quyết nghị và giám sát

Kiến tạo thể chế không thể tách rời nâng cao chất lượng hoạt động của đại biểu và các ban HĐND. Một nghị quyết chỉ thực sự phát huy hiệu lực khi được chuẩn bị công phu, dựa trên cơ sở khoa học, tham vấn chuyên gia, đối thoại với các nhóm đối tượng chịu tác động.

Theo đó, những đổi mới trong tổ chức kỳ họp, tăng cường thảo luận, tranh luận, chất vấn trực tiếp; phát sóng công khai; ứng dụng công nghệ thông tin... đã góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Qua đó, mỗi quyết sách được thông qua đều mang tính thuyết phục cao hơn, phản ánh đa chiều ý kiến của cử tri.

Bên cạnh đó, hoạt động giám sát được tăng cường, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực, như: Quản lý đất đai, đầu tư công, trật tự xây dựng... Thông qua giám sát, HĐND thành phố không chỉ phát hiện hạn chế, kiến nghị khắc phục mà còn rút kinh nghiệm cho việc hoàn thiện thể chế. Có thể nói, giữa quyết định và giám sát tồn tại mối quan hệ hữu cơ: Giám sát tốt để quyết định đúng; quyết định đúng để giám sát hiệu quả.

Trong xu thế đô thị hóa nhanh, yêu cầu đặt ra với Hà Nội là phải xây dựng mô hình quản trị hiện đại, linh hoạt, thích ứng với biến động. Điều này đòi hỏi HĐND thành phố tiếp tục đổi mới tư duy, từ “quản lý” sang “phục vụ”, từ “phản ứng” sang “chủ động”.

Tính từ đầu nhiệm kỳ 2021-2026 đến hết năm 2025, HĐND Thành phố đã ban hành 458 nghị quyết, trong đó có 193 nghị quyết quy phạm pháp luật và 60 nghị quyết để thi hành Luật Thủ đô. Số lượng nghị quyết ban hành gấp 2,3 lần so với nhiệm kỳ 2016-2021 (198 nghị quyết). Riêng năm 2025, HĐND Thành phố ban hành 167 nghị quyết, trong đó có 39 nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đúng quy trình, đúng quy định, đảm bảo tiến độ về thời gian, các nghị quyết của HĐND Thành phố đều được thông qua với tỷ lệ đồng thuận rất cao. Quá trình xem xét, thông qua nghị quyết diễn ra khẩn trương nhưng chặt chẽ, thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm của các Ban thuộc HĐND Thành phố trong việc tham mưu, hoàn thiện nội dung ngay sau kỳ họp.

Ngay sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, HĐND Thành phố đã khẩn trương tổ chức kỳ họp thứ 31 - kỳ họp chuyên đề thứ hai trong tháng 1-2026, thể hiện tinh thần làm việc khẩn trương ngay từ những ngày đầu năm nhằm cụ thể hóa và triển khai ngay các quy định của luật và Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội.

Những cơ chế, chính sách quan trọng được xem xét, thông qua là bước cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố và triển khai tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo chuyển biến đột phá ngay trong năm 2026. Qua đó, góp phần xây dựng ba trụ cột phát triển Thủ đô: Thể chế - quy hoạch - mô hình phát triển mới, hướng tới mô hình tăng trưởng hai con số, tầm nhìn 100 năm và xa hơn, đúng với tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư đối với Thủ đô: Mỗi quyết sách, dự án đầu tư đều phải đảm bảo vừa giữ được cốt cách truyền thống, vừa định hình được không gian văn hóa, đồng thời tạo ra năng lực đổi mới, tất cả để mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho Nhân dân và tạo ra những chuyển biến đột phá ngay trong năm 2026.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, với vai trò cơ quan dân cử, HĐND Thành phố xác định hành động thực chất, rõ kết quả. Cụ thể, Đảng ủy HĐND Thành phố tiếp tục cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố, Đại hội Đảng XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam; triển khai hiệu quả các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và các chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đối với Hà Nội.

Trong đó, HĐND Thành phố nỗ lực cùng Thành phố hoàn thiện thể chế trọng tâm là đề xuất sửa Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị, sửa Luật Thủ đô năm 2024, lập Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; triển khai các giải pháp phấn đấu tăng trưởng năm 2026 từ 11% trở lên; Triển khai các dự án lớn, quan trọng theo Nghị quyết 258 của Quốc hội đảm bảo đúng tiến độ đề ra; kiên quyết, kiên trì khắc phục 5 điểm nghẽn...

Đồng thời, chủ động triển khai các hoạt động giám sát, khảo sát ngay khi triển khai nhiệm vụ lớn của Thành phố cũng như điểm nghẽn mà Thành phố đang tập trung tháo gỡ, bảo đảm tính đồng bộ, xuyên suốt, đạt mục tiêu và chất lượng, hiệu quả cao nhất.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định rằng vai trò kiến tạo thể chế của HĐND thành phố Hà Nội ngày càng rõ nét, góp phần quan trọng vào những chuyển biến tích cực của Thủ đô, là nền tảng vững chắc để Thủ đô phát triển bền vững, xứng đáng là trái tim của cả nước.