Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong năm 2026

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam ITO Naoki

Nhân dịp Xuân Bính Ngọ, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki chia sẻ với Báo Điện tử Chính phủ về cảm nhận của ông đối với tiến trình cải cách mạnh mẽ và dư địa phát triển của mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt-Nhật trong năm 2026.

"Bộ tứ trụ cột'- Nền tảng Việt Nam hướng tới tăng trưởng hai con số

Thưa Đại sứ, năm 2025 được xem là một năm với nhiều chuyển biến của kinh tế Việt Nam. Theo Ngài, đâu là những điểm nhấn nổi bật nhất trong bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2025 và những chuyển biến nào đã tạo ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản?

Đại sứ Ito Naoki: Điểm nhấn nổi bật của kinh tế Việt Nam năm 2025 là việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 8,02% – mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Kết quả này đạt được trong bối cảnh các cải cách được triển khai mạnh mẽ dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm. Bộ Chính trị đã ban hành bốn nghị quyết chiến lược (Bộ tứ trụ cột) về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế và hoàn thiện thể chế pháp luật. Đây là những nền tảng thể chế quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong 5 năm tới và trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Năm 2025, cũng ghi nhận hàng loạt dự án đã được khởi công và hoàn thành trên cả nước: 80 dự án nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 250 dự án dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh và 234 dự án trong tháng 12 được tổ chức đồng loạt tại nhiều địa phương.

Đồng hành cùng tiến trình cải cách của Việt Nam, Chính phủ và doanh nghiệp Nhật Bản đang từng bước triển khai các dự án quan trọng như Thành phố Thông minh Bắc Hà Nội, Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá bằng vốn ODA, dự án nhiệt điện Ô Môn 4... Nhật Bản sẽ tiếp tục phát huy thế mạnh của mình trong quan hệ hợp tác với Việt Nam.

Khi Việt Nam thúc đẩy cải cách với tầm vóc chưa từng có, các doanh nghiệp Nhật Bản chắc chắn sẽ có nhiều cơ hội mở rộng kinh doanh. Dư địa để các doanh nghiệp Nhật Bản phát huy thế mạnh, đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam vẫn còn rất lớn.

Trong năm qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã hai lần đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, thể hiện quyết tâm tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư. Một số kiến nghị đã được tiếp thu, thể chế hóa như sửa đổi quy định gia hạn giấy phép đối với các cơ sở sản xuất sử dụng máy móc trên 10 năm, hay cải cách quy định về "Kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT)" đối với các nhà bán lẻ có vốn đầu tư nước ngoài.

Nhật Bản hoan nghênh quá trình cải cách thần tốc của Việt Nam

Năm 2025 cũng là thời điểm Việt Nam triển khai mô hình chính quyền hai cấp và tiếp tục đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Đại sứ đánh giá như thế nào về năng lực điều hành kinh tế của Chính phủ Việt Nam trong giai đoạn này?

Đại sứ Ito Naoki: Nhật Bản hoan nghênh quá trình cải cách thần tốc dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Tháng 3/2025, hệ thống các bộ, ngành trung ương và tổ chức Đảng được kiện toàn; đến tháng 7 cùng năm, bộ máy hành chính địa phương được tái cơ cấu, giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp được kỳ vọng tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản lý và rút ngắn thời gian ra quyết định. Đây là một thành tựu lớn trong tiến trình tinh gọn bộ máy.

Tôi đánh giá cao việc thúc đẩy cải cách thể chế thông qua các nghị quyết chiến lược và kỳ vọng các chính sách cụ thể sẽ sớm được hiện thực hóa trong các lĩnh vực cải cách trụ cột như khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế và hoàn thiện pháp luật.

Trong 5 năm tới, Việt Nam được dự báo sẽ có những bước nhảy vọt chưa từng có. Bước sang giai đoạn hai của công cuộc cải cách, tôi kỳ vọng đổi mới sẽ đi vào thực tiễn, sâu rộng hơn, qua đó làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác kinh tế Nhật Bản – Việt Nam.

Vốn đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 3,1 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, nâng tổng vốn lũy kế lên 80 tỷ USD. Trong ngành sản xuất, Toyota đầu tư khoảng 400 triệu USD cho kế hoạch sản xuất xe hybrid; trong lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp phục vụ sản xuất, Khu công nghiệp Thăng Long đầu tư khoảng 100 triệu USD tại Thanh Hóa; còn trong ngành bán lẻ gắn với nâng cao chất lượng sống của người dân Việt Nam, AEON Mall đầu tư tổng cộng khoảng 500 triệu USD tại Cần Thơ và Đồng Nai. Kim ngạch thương mại song phương trong 10 năm qua tăng gấp 1,8 lần, đạt quy mô 50 tỷ USD. Hiện có hơn 2.000 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam.

Theo khảo sát của JETRO, khoảng 70% doanh nghiệp Nhật Bản dự kiến có lãi trong hoạt động kinh doanh và khoảng 60% bày tỏ mong muốn mở rộng đầu tư trong vòng 1–2 năm tới. Năm thứ hai liên tiếp, Việt Nam tiếp tục là điểm đến được doanh nghiệp Nhật ưu tiên mở rộng kinh doanh nhất trong số các quốc gia ASEAN.

Hợp tác công nghệ cao và đào tạo nhân lực – Trụ cột mới của quan hệ Nhật – Việt

Nhật Bản là một hình mẫu về phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, quản trị hiệu quả và chất lượng nguồn nhân lực. Từ kinh nghiệm của Nhật Bản, theo Đại sứ, đâu là những bài học quan trọng nhất có thể gợi mở cho Việt Nam trong tiến trình tái cơ cấu nền kinh tế, phát triển công nghiệp công nghệ cao và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời gian tới?

Đại sứ Ito Naoki: Trong hơn 30 năm qua, Nhật Bản luôn đồng hành cùng Việt Nam trong việc chia sẻ tri thức và chuyển giao công nghệ, qua đó góp phần phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ và chế tạo, bao gồm cả khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tôi tin rằng những kinh nghiệm và tri thức đó càng trở nên quan trọng trong thời đại ngày nay.

Trong tiến trình tái cấu trúc nền kinh tế, phát triển công nghệ cao và nâng cao năng lực cạnh tranh, các lĩnh vực then chốt đối với Việt Nam sẽ là trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo, bán dẫn, chuyển đổi số (DX) và chuyển đổi xanh (GX).

Trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 4/2025, Thủ tướng Nhật Bản khi đó là Ishiba Shigeru đã cùng các nhà lãnh đạo Việt Nam thống nhất định hướng đưa các lĩnh vực tiên tiến này trở thành trụ cột mới trong hợp tác Nhật – Việt. Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae cũng khẳng định tiếp tục thúc đẩy hợp tác song phương trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện (CSP). Hai nước đã ghi nhận những kết quả bước đầu tích cực.

Trong lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 500 tiến sĩ đến năm 2030. Nhật Bản sẵn sàng tiếp nhận khoảng 250 nghiên cứu sinh thông qua các chương trình nghiên cứu chung quốc tế. Các dự án nghiên cứu hợp tác giữa các trường đại học hai nước đã được triển khai; trong đợt tuyển chọn đầu tiên, 5 đề tài được phê duyệt và dự kiến 63 nghiên cứu sinh sẽ sang Nhật Bản nghiên cứu. Các đợt tuyển chọn tiếp theo cũng đang được chuẩn bị. Tại Trường Đại học Việt Nhật, chương trình cứ nhân "Công nghệ chip bán dẫn" khai giảng từ tháng 10 năm ngoái đã thu hút 106 sinh viên theo học.

Trong lĩnh vực AI, chương trình tăng cường nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực AI đã được triển khai từ tháng 1 năm ngoái. Từ tháng 9 đến tháng 12, Giáo sư Yutaka Matsuo của Đại học Tokyo đã có bài giảng tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tập trung vào ứng dụng AI trong đào tạo nguồn nhân lực khởi nghiệp và giải quyết các vấn đề xã hội. Khoảng 300 sinh viên của trường đã tham dự trực tiếp, cùng khoảng 1.600 người trong nước và hơn 7.700 người đến từ 33 quốc gia trên thế giới tham gia theo hình thức trực tuyến.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, các biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các công ty khởi nghiệp Nhật Bản với Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam cũng đã được ký kết, nhằm thúc đẩy các sáng kiến về chuyển đổi xanh.

Trong các lĩnh vực tiên tiến này, Chính phủ và doanh nghiệp Nhật Bản sẽ tiếp tục phát huy nguồn lực tài chính và công nghệ, đóng góp cho công tác đào tạo nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Hợp tác biến đổi khí hậu vì mục tiêu phát triển bền vững

Đại sứ kỳ vọng gì về triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026 và sự phát triển sâu rộng hơn của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản?

Đại sứ Ito Naoki: Sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, tôi tin tưởng rằng những cải cách sẽ được triển khai trong một thể chế vững chắc hơn, mở ra cơ hội mới cho quan hệ kinh tế hai nước.

Nhật Bản và Việt Nam dự kiến tiếp tục củng cố hợp tác trong lĩnh vực biến đổi khí hậu vì mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam. Thông qua sáng kiến Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0 (AZEC), khoảng 15 dự án đầu tư thí điểm với tổng quy mô xấp xỉ 20 tỷ USD đã được lựa chọn, tập trung vào nhiệt điện LNG và các nguồn năng lượng tái tạo.

Để đẩy nhanh tiến độ các dự án này, việc xây dựng cơ chế đảm bảo vận hành dài hạn và thu hồi vốn đầu tư hợp lý có ý nghĩa hết sức quan trọng. Bên cạnh đó, nhằm hỗ trợ Việt Nam giải quyết các thách thức trong giảm phát thải khí nhà kính và triển khai hiệu quả chính sách phòng, chống thiên tai trước tình trạng bão lũ ngày càng gia tăng, hai nước dự kiến thiết lập các khoản vay chương trình với tổng giá trị hơn 300 triệu USD.

Tôi cũng kỳ vọng hợp tác trong lĩnh vực an ninh quốc phòng tiếp tục tiến triển. Nhật Bản hoan nghênh định hướng của Việt Nam trong việc đề cao "tính tự chủ chiến lược" trong đối ngoại, đồng thời thúc đẩy hội nhập quốc tế song hành với bảo đảm quốc phòng an ninh. Cuối năm ngoái, hai nước lần đầu tiên tổ chức Đối thoại Ngoại giao – Quốc phòng cấp Thứ trưởng (2+2) tại Tokyo. Năm nay, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP và năm tới sẽ là Chủ tịch APEC. Nhật Bản cam kết tăng cường hợp tác ngoại giao và an ninh, đồng thời ủng hộ Việt Nam phát huy vai trò duy trì hòa bình, ổn định và tăng trưởng bền vững của cộng đồng quốc tế.

Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện (CSP) là khuôn khổ hợp tác "vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới". Trên tinh thần đối tác, Nhật Bản coi trọng việc cùng Việt Nam chung tay hiện thực hóa mục tiêu Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở. Trong chuyến thăm Việt Nam tháng 1 năm nay, Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản Hayashi Yoshimasa đã gặp Thủ tướng Phạm Minh Chính, khẳng định tiềm năng phát triển vô hạn của hợp tác song phương trong khuôn khổ CSP.

Giao lưu nhân dân và sự hiểu biết lẫn nhau thông qua văn hóa là nền tảng đặc biệt quan trọng của quan hệ hai nước. Năm 2025, có 810.000 lượt người Nhật Bản đến Việt Nam và 680.000 lượt người Việt Nam đến Nhật Bản. Hai nước đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng số lượt đi lại song phương sẽ vượt mốc 2 triệu lượt. Trong 10 năm qua, cộng đồng người Việt Nam sinh sống tại Nhật Bản đã tăng thêm hơn 500.000 người. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục cải thiện môi trường để trở thành điểm đến hấp dẫn hơn nữa đối với những người Việt Nam đến học tập và làm việc, hướng tới mục tiêu ba cột mốc 1 triệu người.

Vở opera "Công nữ Anio" kể về chuyện tình giữa một thương nhân Nhật Bản ở Nagasaki và một phụ nữ Việt Nam, là biểu tượng giao lưu văn hóa 400 năm giữa hai dân tộc, sẽ tiếp tục được công diễn dự kiến vào tháng 9 năm tới tại Nhà hát Nghệ thuật KAAT Kanagawa với dàn diễn viên Nhật – Việt.

Thông điệp năm mới

Nhân dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán 2026, Đại sứ muốn gửi gắm thông điệp nào tới người dân Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp hai nước hướng tới một năm mới hợp tác thịnh vượng?

Đại sứ Ito Naoki: Nhân dịp năm mới, tôi xin chúc quý vị "Mã đáo thành công". Tại Nhật Bản, năm nay là năm "Hinoe-uma" (Ngựa Lửa) - chu kỳ 60 năm mới có một lần, được xem là năm mang nguồn năng lượng mạnh mẽ, mở ra động lực cho cải cách và những cơ hội thành công mới.

Với nguồn năng lượng của năm Ngựa Lửa, tôi tin rằng tiến trình cải cách sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ, đồng thời tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác kinh tế song phương trong "kỷ nguyên mới".

Dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, tôi tin tưởng công cuộc cải cách sẽ được đẩy nhanh, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước và đưa Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới!

Xin chân trọng cảm ơn Đại sứ!./.