Tăng trưởng bền vững phải dựa vào "sức khỏe" doanh nghiệp

Sức khỏe doanh nghiệp là chỉ dấu của chất lượng tăng trưởng

- Phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 4, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV sáng 5/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu “cần xem xét chất lượng tăng trưởng qua năng suất, "sức khỏe" doanh nghiệp, thu nhập và đời sống nhân dân”. Theo ông, việc đặt “sức khỏe" doanh nghiệp bên cạnh năng suất, thu nhập và đời sống người dân khi đánh giá chất lượng tăng trưởng có ý nghĩa như thế nào?

- Việc đặt "sức khỏe" doanh nghiệp bên cạnh năng suất, thu nhập và đời sống nhân dân cho thấy chất lượng tăng trưởng cần được nhìn từ những kết quả thực tế của nền kinh tế, trong đó có thực trạng hoạt động của doanh nghiệp, chứ không chỉ từ những con số tăng trưởng chung. Tăng trưởng chỉ thực sự bền vững khi phía sau là những doanh nghiệp đủ sức duy trì hoạt động, tích lũy, tái đầu tư và tạo việc làm cho người lao động.

Thực tế 9 tháng năm 2026 cho thấy gần 224.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cao hơn số doanh nghiệp rút lui là 172.000. Con số này cho thấy khu vực doanh nghiệp vẫn có sức sống, nhưng cũng cần nhìn vào khả năng duy trì và phát triển của doanh nghiệp, chứ không chỉ số lượng gia nhập thị trường. Khi doanh nghiệp duy trì được hoạt động, tích lũy, tái đầu tư và tạo việc làm thì tăng trưởng mới có nền tảng bền vững. Vì vậy, "sức khỏe doanh nghiệp" là một chỉ dấu quan trọng để đánh giá chất lượng và sức bền của tăng trưởng.

Mong các quy định về thuế, phí rõ ràng, ổn định

- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt vấn đề, muốn tăng trưởng GDP từ 10%/năm phải xác định những khâu đột phá để chuyển nguồn lực thành năng lực sản xuất, kinh doanh và kết quả phát triển thực chất. Đâu là những điểm nghẽn lớn khiến nguồn lực chưa được chuyển hóa tương xứng thành năng lực phát triển của khu vực doanh nghiệp tư nhân, thưa ông?

- Trước hết cần phân định rõ phần việc thuộc về doanh nghiệp và phần việc cần chính sách tháo gỡ.

Về phía doanh nghiệp, quản trị, vốn và công nghệ trước hết là bài toán của từng doanh nghiệp. Khả năng tiếp cận vốn không chỉ phụ thuộc vào điều kiện tín dụng mà còn ở hồ sơ, năng lực quản trị, tính minh bạch của báo cáo tài chính và khả năng chứng minh dòng tiền trả nợ. Tương tự, quyết định đầu tư công nghệ, nâng chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu vẫn thuộc về doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp phải chủ động nâng năng lực quản trị, chuẩn bị dự án khả thi và sử dụng vốn hiệu quả.

Ở phía chính sách, thể chế, thủ tục hành chính và hạ tầng là những vấn đề nằm ngoài khả năng tự giải quyết của doanh nghiệp. Trong năm 2026, việc tháo gỡ thủ tục đã có những chuyển động cụ thể. Thông tin của Chính phủ cho thấy, từ tháng 4/2026 đến nay đã bãi bỏ 56 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, cắt giảm 945 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh, phân cấp 408 thủ tục hành chính về địa phương. Thời gian giải quyết giảm 53%, chi phí tuân thủ giảm 55%, tương đương khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm.

Doanh nghiệp ghi nhận những kết quả này, nhưng điều quan trọng là thủ tục đã được cắt giảm trên văn bản cũng phải thực sự được cắt giảm tại nơi tiếp nhận hồ sơ. Sau phân cấp, cần bảo đảm thống nhất trong thực thi, để cùng một thủ tục không bị yêu cầu khác nhau giữa các địa phương và không phát sinh thêm giấy tờ ngoài quy định. Các bộ quản lý ngành có thể có hướng dẫn chung, kèm mẫu hồ sơ dùng chung.

Một nhóm thủ tục khác cần tiếp tục tháo gỡ liên quan đến đầu tư nhà xưởng. Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 đã bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy từ ngày 1/7/2026, đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa một số thủ tục thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng. Do Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 28/2/2027, doanh nghiệp mong muốn những nội dung đã cắt giảm sớm được đưa vào luật, nghị định để áp dụng ổn định; đồng thời tiếp tục rà soát thủ tục về môi trường, khu công nghiệp, cụm công nghiệp.

Điều quan trọng là việc rà soát phải được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng tháo gỡ ở lĩnh vực này nhưng lại phát sinh rào cản ở lĩnh vực khác.

- Một yêu cầu khác được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra là “huy động nguồn thu phải gắn với nuôi dưỡng nguồn thu, phát triển doanh nghiệp”. Tư duy này cần được cụ thể hóa như thế nào để vừa tạo nguồn thu bền vững, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh?

- Theo Bộ Tài chính, thu ngân sách nhà nước 9 tháng năm 2026 ước đạt 2,19 triệu tỷ đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ, trong khi đã miễn, giảm khoảng 185,6 nghìn tỷ đồng và gia hạn khoảng 60 nghìn tỷ đồng thuế, phí. Những con số này cho thấy hỗ trợ doanh nghiệp vẫn có thể song hành với kết quả tăng thu ngân sách.

Để nguồn thu bền vững, doanh nghiệp mong các quy định về thuế, phí rõ ràng, ổn định, có thời gian chuẩn bị khi thay đổi. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh và tính toán dòng tiền. Trong thực hiện, các hồ sơ ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp, trong đó có hồ sơ hoàn thuế đủ điều kiện, cần được giải quyết đúng hạn. Việc tiếp nhận và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp cũng cần rõ đầu mối. Đây là những điều kiện để nuôi dưỡng nguồn thu và tạo nguồn thu bền vững.

Đo lường chính sách cần thực hiện ở hai khâu

- Để mỗi đề án, mỗi quyết sách phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết, đồng thời có cách kiểm chứng kết quả và điều chỉnh từ thực tiễn theo yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, theo ông, hiệu quả của một chính sách tác động đến doanh nghiệp cần được kiểm chứng, đo lường như thế nào?

- Với chính sách dành cho doanh nghiệp, theo tôi, cần đo lường ở hai khâu.

Thứ nhất là khâu thực thi, thông qua thời gian xử lý hồ sơ, số lần doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ và chi phí tuân thủ thực tế. Đây là những yếu tố doanh nghiệp trực tiếp cảm nhận khi thực hiện chính sách. Một thủ tục được cắt giảm trên văn bản nhưng doanh nghiệp vẫn phải bổ sung nhiều giấy tờ hoặc mất nhiều thời gian tại nơi tiếp nhận hồ sơ thì kết quả cải cách chưa thực sự đến với doanh nghiệp.

Thứ hai là kết quả, thông qua số doanh nghiệp gia nhập và trụ lại thị trường, vốn đầu tư tư nhân thực hiện, việc làm tạo thêm và đóng góp ngân sách. Số hồ sơ được tiếp nhận hay kinh phí được giải ngân mới cho biết chính sách đã được triển khai; hiệu quả phải được nhìn từ những thay đổi thực tế tại doanh nghiệp.

Hiệp hội doanh nghiệp có thể tổng hợp phản ánh của hội viên theo nhóm vấn đề, kèm dữ liệu cụ thể, chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền và theo dõi kết quả giải quyết. Với những vướng mắc doanh nghiệp tự xử lý được, hiệp hội hỗ trợ, hướng dẫn hội viên.

- Xin cảm ơn ông!