“Mệnh lệnh” từ Chỉ thị 04-CT/TW

Để đưa Chỉ thị 04-CT/TW đi vào thực tiễn sinh động, đòi hỏi toàn ngành xuất bản, các cơ quan báo chí, truyền thông chính trị phải thực hiện một cuộc cách mạng bản thân: Đổi mới căn bản nội dung, phương thức hoạt động, gắn chặt công tác bảo vệ trận địa tư tưởng với việc hiện thực hóa công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Nhìn lại thực tiễn thời gian qua, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong lĩnh vực xuất bản dù đã đạt được những kết quả quan trọng, nhưng vẫn bộc lộ không ít rào cản, bất cập. Một trong những hạn chế lớn nhất là tư duy mang tính "lối mòn", thụ động và chậm trễ trong cách tiếp cận độc giả. Trong khi đó, dòng chảy thông tin trên không gian mạng lại biến đổi từng giây. Đối tượng độc giả trẻ đang dịch chuyển hoàn toàn thói quen từ đọc giấy sang nghe - nhìn số. Họ ưa chuộng sự nhanh chóng, trực quan, sinh động và có tính tương tác cao.

Và khi lý luận chính trị chính thống chưa kịp chuyển mình để xuất hiện trên các nền tảng số bằng thứ ngôn ngữ hiện đại, hấp dẫn, nó đã vô tình tạo ra một "khoảng trống thông tin". Vô hình trung, đây là nơi các thế lực thù địch nhòm ngó. Chúng không còn dùng phương thức in ấn lậu rườm rà, mà sử dụng các nền tảng xuất bản điện tử xuyên biên giới, các blog cá nhân, podcast, video ngắn để "bình dân hóa" những luận điệu sai trái, đánh trúng vào tâm lý tò mò, thích phản biện của giới trẻ để gieo rắc sự hoài nghi.
Do đó, nếu ngành xuất bản cách mạng vẫn giữ tư duy "chờ độc giả tìm đến sách" thay vì "đưa sách đi tìm độc giả", chúng ta sẽ tự đánh mất quyền chủ động trên mặt trận tư tưởng. Chuyển đổi số công tác xuất bản theo tinh thần Chỉ thị 04-CT/TW không còn là việc đổi mới công cụ kỹ thuật, mà đã trở thành mệnh lệnh hành động.

Để thực hiện hiệu quả phương châm kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống” theo tinh thần Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII và Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư, nội dung của các xuất bản phẩm chính trị cần phải có sự bứt phá mạnh mẽ. Theo đó, ngành Xuất bản cần tổ chức biên soạn, phát hành các tuyến sách lý luận gắn liền với việc giải quyết các bài toán thực tiễn của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đối với ngành Công Thương, đó là những ấn phẩm đúc kết kinh nghiệm, hiến kế giải pháp về tự chủ kinh tế, chuyển đổi xanh, phát triển công nghiệp nền tảng hay an ninh năng lượng. Sách chính luận phải lý giải được vì sao con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam là đúng đắn thông qua những con số tăng trưởng kinh tế, những chính sách an sinh xã hội ưu việt. Nội dung lý luận phải được "tinh tuyển hóa", chuyển hóa từ những tư duy vĩ mô thành các thông điệp gần gũi, rõ ràng, giúp mỗi cán bộ, đảng viên và người dân dễ hiểu, dễ nhớ và dễ làm theo.

Nội dung phản bác các quan điểm sai trái phải từ bỏ lối viết chung chung, hô hào khẩu hiệu. Các xuất bản phẩm đấu tranh nghị luận đòi hỏi phải có tính khoa học cao, luận cứ đanh thép, số liệu chính xác và luận chứng không thể phủ nhận. Khi viết sách phản bác các luận điệu xuyên tạc về lịch sử hay về công tác nhân sự của Đảng, cuốn sách đó phải đưa ra được những tài liệu gốc, những bằng chứng khách quan để bẻ gãy các suy diễn vô căn cứ. Đặc biệt, nội dung phải mang tính dự báo, đón đầu các dòng dư luận tiêu cực trước các sự kiện chính trị lớn như Đại hội Đảng toàn quốc hay bầu cử đại biểu Quốc hội, không để dòng thông tin độc hại kịp định hình trong nhận thức của công chúng.

Bản chất của chiến lược công tác chính trị, tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số áp dụng vào ngành xuất bản không phải là việc quét một cuốn sách giấy thành file pdf rồi tải lên website. Đó là sự thay đổi toàn diện về mô hình vận hành và phương thức truyền tải tri thức trên nền tảng công nghệ số.

Một cuốn sách lý luận chính trị trong kỷ nguyên số cần được thiết kế như một hệ sinh thái nội dung đa phương tiện. Từ nội dung gốc của cuốn sách, nhà xuất bản phải có năng lực phân rã thành nhiều định dạng khác nhau: Sách điện tử multimedia (E-book tích hợp video, âm thanh, sơ đồ tương tác), sách nói (Audiobook) chất lượng cao phát trên các ứng dụng di động, đồ họa thông tin (Infographic) tóm tắt các luận điểm chính, và đặc biệt là các video ngắn (Short-video) có độ dài dưới 60 giây để phát hành trên các nền tảng như TikTok, Facebook Reels, YouTube Shorts. Khi đưa những nội dung chính luận sắc bén vào các định dạng trẻ trung này, lý luận của Đảng sẽ tự khắc tiếp cận được hàng triệu người dùng mạng xã hội một cách tự nhiên.

Dùng công nghệ để lắng nghe dư luận và định hướng thông tin: Các cơ quan xuất bản, cơ quan báo chí cần chủ động ứng dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống lắng nghe mạng xã hội (Social Listening). Hệ thống này cho phép rà quét theo thời gian thực các từ khóa, xu hướng (trends) thông tin đang diễn ra trên không gian mạng. Khi phát hiện một điểm nóng dư luận hoặc một chiến dịch bôi nhọ mới của các thế lực thù địch liên quan đến các chính sách kinh tế - xã hội, hệ thống sẽ lập tức cảnh báo. Dựa trên dữ liệu đó, các nhà xuất bản và hội đồng biên tập có thể nhanh chóng sản xuất và tung ra các ấn phẩm điện tử phản bác, định hướng dư luận kịp thời, xóa bỏ tình trạng "đi sau, nói lại" - vốn là điểm yếu của xuất bản truyền thống. Để tinh thần của Chỉ thị 04-CT/TW tạo ra những chuyển biến rõ nét, mang lại hiệu quả đo đếm được, cần tập trung triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp đột phá sau đây:

Một là, xây dựng "Trục nền tảng số lý luận chính trị quốc gia" dùng chung Cần chấm dứt tình trạng các nhà xuất bản, các cơ quan báo chí hoạt động manh mún, tự phát trên không gian mạng. Cơ quan quản lý cần đầu tư xây dựng một hạ tầng số tập trung – một hệ sinh thái ứng dụng và website dùng chung cho toàn bộ hệ thống xuất bản chính trị. Nền tảng này sẽ là nơi lưu trữ kho tư liệu khổng lồ về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ thống văn kiện Đảng qua các thời kỳ dưới dạng số hóa thông minh (có thể tìm kiếm bằng giọng nói, AI hỗ trợ trích dẫn). Đồng thời, đây cũng là trung tâm điều phối, cung cấp các gói tư liệu phản bác nhanh cho các lực lượng đấu tranh ở cơ sở, giúp cán bộ, đảng viên có ngay vũ khí lý luận sắc bén mỗi khi xuất hiện các luận điệu xuyên tạc mới.

Hai là, đào tạo và phát triển mạng lưới KOLs chính trị, đội ngũ biên tập viên, phóng viên, người làm công tác xuất bản trong tình hình mới không những phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, "mắt sáng, lòng trong" để làm tốt vai trò "gác cổng" tư tưởng, mà còn phải là những người tinh thông công nghệ, hiểu biết sâu sắc về hành vi người dùng số. Bên cạnh đó, cần chú trọng phát hiện, bồi dưỡng những đảng viên trẻ, các đoàn viên thanh niên có tư duy lý luận sắc bén và có tầm ảnh hưởng trên không gian mạng. Họ sẽ là những người trực tiếp tranh luận, lan tỏa các xuất bản phẩm tích cực của Đảng đến với cộng đồng bằng ngôn ngữ của thế hệ số, tạo dựng một thế trận lòng dân vững chắc trên internet.

Ba là, đổi mới cơ chế tài chính, đặt hàng chiến lược sách lý luận chính trị và sách đấu tranh phản bác quan điểm sai trái có đối tượng độc giả đặc thù, rất khó để cạnh tranh thương mại thuần túy với các dòng sách giải trí trên thị trường. Nếu bắt các nhà xuất bản phải tự chủ tài chính hoàn toàn ở mảng sách này sẽ dễ dẫn đến xu hướng thương mại hóa, buông lỏng liên kết nội dung, thậm chí để lọt những sai sót chính trị nghiêm trọng. Vì vậy, nhà nước và các cơ quan chủ quản cần có cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và cấp ngân sách riêng biệt cho các dự án xuất bản số phục vụ nhiệm vụ chính trị. Công tác thẩm định và nghiệm thu sẽ không dựa trên doanh thu, mà dựa trên lượt tiếp cận (views), lượt chia sẻ (shares) và mức độ tác động tích cực đến dư luận xã hội.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong công tác xuất bản phải làm sao để những giá trị tư tưởng cách mạng luôn sống động, dẫn dắt và làm chủ dòng chảy thông tin trong kỷ nguyên số. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa vũ khí lý luận khoa học, đúng đắn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với vũ khí công nghệ tiên tiến sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp, vô hiệu hoá mọi âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch.

Mỗi cuốn sách được xuất bản, mỗi video ngắn lý luận được chia sẻ, mỗi bài viết chính luận chất lượng cao được lan tỏa chính là một viên gạch góp phần xây dựng pháo đài vững chắc bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ. Đó không chỉ là trách nhiệm, là nghĩa vụ, mà còn là vinh quang của những chiến sĩ trên mặt trận văn hóa - tư tưởng của Đảng trong hành trình đưa đất nước bứt phá, vươn mình bước vào kỷ nguyên mới.