Đầu tư công phải thực sự dẫn dắt, kích hoạt, lan tỏa nguồn lực đầu tư xã hội

Chỉ rõ những dự án trọng điểm chậm tiến độ giải ngân

Qua nghiên cứu báo cáo của Bộ Tài chính, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà nhận thấy, 6 tháng qua, thu ngân sách khá tốt, ước đạt 61,9% dự toán, tăng 17,2% so với cùng kỳ, trong khi đã miễn, giảm thuế, phí lệ phí 89 nghìn tỷ đồng, tuy nhiên, việc giải ngân đầu tư công vẫn còn chậm.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Minh Sơn đề nghị, cần đánh giá cụ thể tiến độ giải ngân vốn đầu tư công của các bộ, ngành, địa phương, chỉ rõ những dự án trọng điểm chậm tiến độ, nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan có tỷ lệ giải ngân thấp.

Đáng lưu ý, trong bối cảnh mục tiêu đạt tăng trưởng kinh tế 2 con số còn gặp nhiều khó khăn, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Minh Sơn đề nghị làm rõ cơ sở tính toán của từng kịch bản tăng trưởng, lượng hóa mức độ đóng góp của từng động lực tăng trưởng như đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu, năng suất để bảo đảm mục tiêu đã đề ra. Làm rõ tác động của chính sách tài khóa đối với tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách, bội chi, nợ công.

Các đại biểu cũng dành sự quan tâm đến tình hình của doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, số doanh nghiệp gia nhập, tái gia nhập thị trường 5 tháng đầu năm 2026 đạt 142,6 nghìn doanh nghiệp, tăng 27,6% so với cùng kỳ, cao hơn số doanh nghiệp rút khỏi thị trường, song ghi nhận thực tế cho thấy, hoạt động doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn. Lưu ý vấn đề này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thị Phú Hà đề nghị Bộ Tài chính có các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Về mức độ cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, kết quả tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Minh Sơn đề nghị lượng hoá số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ hoặc tác động của các chính sách đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Minh Sơn, Bộ Tài chính được giao 962 thủ tục hành chính và 363 điều kiện kinh doanh, hiện Bộ đã thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa 797/962 thủ tục hành chính, đạt 82,84%, giúp giảm 53,88% thời gian giải quyết, tiết kiệm 52,44% chi phí tuân thủ. Cắt giảm thành công 139/363 điều kiện kinh doanh. Như vậy, chưa hoàn thành 165 thủ tục hành chính và 254 điều kiện kinh doanh. Do đó, Bộ Tài chính cũng cần làm rõ lộ trình, giải pháp triển khai thực hiện những nội dung chưa hoàn thành.

Chính sách tài khóa cố gắng làm hết những gì có thể

Giải trình về kịch bản tăng trưởng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thẳng thắn thừa nhận còn rất nhiều khó khăn, nhất là trước những ảnh hưởng từ xung đột địa chính trị trên thế giới. Ở trong nước, áp lực từ lạm phát, nhập siêu… sẽ ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh tế. Trong khi đó, dư địa điều hành không còn nhiều.

Đặc biệt, Bộ trưởng nhấn mạnh khó khăn trong công tác giải ngân, có những dự án chờ phân bổ vốn mới chuẩn bị dự án, trong khi luật đã quy định chuẩn bị dự án sẵn sàng, công bố, phân bổ vốn và triển khai. Bộ trưởng thẳng thắn, "ở đây có câu chuyện sợ trách nhiệm và lúng túng trong triển khai". Bên cạnh đó là khó khăn trong việc tiếp cận vốn của doanh nghiệp ngoài nhà nước…

Trước những khó khăn này, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 168/NQ-CP cập nhật kịch bản tăng trưởng và giải pháp trọng tâm trong các quý còn lại để thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, với 7 nhóm giải pháp rất chi tiết. Tại từng địa phương đã được kê khai cụ thể: vốn đầu tư công dự án nào chậm, vốn FDI dự án nào chậm, vốn tư nhân thế nào… Từ đó, Thủ tướng Chính phủ làm việc với từng địa phương trọng điểm để “xốc” lại.

Về chính sách tài khóa, Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã nỗ lực để tham mưu, trình Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều giải pháp như nâng ngưỡng chịu thuế, giảm thuế, hoãn, giãn thuế với tinh thần chính sách tài khóa cố gắng làm hết những gì có thể để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Bộ Tài chính có vai trò đặc biệt quan trọng, là Bộ thiết kế tổng thể các mục tiêu tăng trưởng, điều hành chính sách tài khóa và cân đối nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời là đầu mối giao chỉ tiêu tăng trưởng cho các ngành, địa phương và quản lý trực tiếp các kênh huy động vốn cốt lõi, từ ngân sách nhà nước, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài cho đến quản lý nợ công, nợ nước ngoài nhằm bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.

Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Tài chính cần tập trung cơ cấu lại nguồn thu theo hướng bền vững, mở rộng cơ sở thu gắn với hiện đại hóa quản lý thuế, hải quan và chuyển đổi số. Đặc biệt, cần phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về đất đai, đầu tư, xác định nghĩa vụ tài chính để khơi thông nguồn lực từ đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Nhấn mạnh yêu cầu cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công đi đôi với nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đầu tư công phải thực sự giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt và lan tỏa các nguồn lực đầu tư xã hội; đồng thời khắc phục tình trạng chậm triển khai, chậm giải ngân và phân tán nguồn lực.

Cùng với đó, Bộ Tài chính phải đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết và cơ chế, chính sách lớn trong lĩnh vực tài chính, ngân sách, đầu tư; chủ động rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.