Bài 1: Mở hướng phát triển công nghệ từ những quyết sách đặc thù

Là một trong ba địa phương được Trung ương giao nhiệm vụ nhiều nhất cả nước, Đà Nẵng đang nỗ lực chuyển mạnh từ "xây dựng cơ chế" sang "tạo ra sản phẩm", lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo cao nhất cho mọi quyết sách.

Hàng loạt quyết sách quan trọng định hình tương lai công nghệ

Sau hơn 18 tháng triển khai Nghị quyết 57, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cấp, ngành chuyển mạnh từ xây dựng cơ chế sang tạo ra sản phẩm, từ hoàn thành nhiệm vụ sang tạo ra giá trị, lấy hiệu quả mang lại cho người dân, doanh nghiệp và đất nước làm thước đo của quá trình thực hiện nghị quyết. Được kỳ vọng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và vi mạch bán dẫn của cả nước, Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội lớn hiện thực hóa mục tiêu này.

Sau khi Nghị quyết 57 được ban hành, Đà Nẵng đã quyết liệt cụ thể hóa các chủ trương thành văn bản quy phạm pháp luật. Theo báo cáo của UBND thành phố, tính đến tháng 6/2026, thành phố đã chủ trì triển khai, hoàn thành 170 nhiệm vụ do Trung ương giao, không có nhiệm vụ nào quá hạn hay trễ hạn.

Điểm nhấn quan trọng nhất trong việc "mở đường" bằng thể chế chính là việc tận dụng tối đa các chính sách đặc thù từ Nghị quyết số 136/2024/QH15 và Nghị quyết số 259/2025/QH15 của Quốc hội. Dựa trên nền tảng pháp lý này, HĐND thành phố đã ban hành hàng loạt nghị quyết quan trọng để định hình tương lai công nghệ.

Theo ông Nguyễn Thanh Hồng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng, chỉ riêng trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã ban hành tổng cộng 20 nghị quyết và 13 quyết định quy phạm pháp luật tạo hành lang pháp lý cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong đó Nghị quyết số 20/2026/NQ-HĐND quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) được coi là lời giải cho bài toán "khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường". Thông qua Sandbox, Đà Nẵng cho phép các tổ chức, doanh nghiệp được triển khai thử nghiệm các giải pháp công nghệ mới, những thứ vốn chưa có quy định pháp luật điều chỉnh trong một phạm vi và thời gian nhất định.

Phân tích về cơ chế "mở" này, ông Võ Văn Chi - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Khoa học Công nghệ, Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng cho biết: cơ chế rất mở này giúp các sản phẩm của Việt Nam đi vào thực tiễn nhanh hơn. Đặc biệt, quy định về pháp luật đấu thầu hiện nay đã ưu tiên chỉ định thầu đối với các công nghệ chiến lược sản xuất tại Việt Nam, giúp các công nghệ mới kịp thời đi vào ứng dụng, tránh các quy định rườm rà.

Khi chính sách trở thành "đòn bẩy" cho doanh nghiệp

Theo nhận định của các chuyên gia, Nghị quyết 57 sẽ chỉ là những "con chữ" nếu không chuyển hóa được. Đà Nẵng hiểu rõ điều này nên đã ban hành Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách nhà nước để phát triển dự án khởi nghiệp sáng tạo. Theo đó, mỗi dự án ở giai đoạn phát triển có thể nhận mức hỗ trợ tối đa lên đến 2 tỷ đồng cho các chi phí nhân công, chuyên gia, thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ tiền mặt, thành phố còn "trải thảm đỏ" bằng hạ tầng. Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND cho phép các dự án khởi nghiệp sáng tạo được miễn phí mặt bằng làm việc tại các không gian đổi mới sáng tạo trong thời gian tối đa 3 năm. Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, đến nay thành phố đã bố trí hỗ trợ mặt bằng cho 44 doanh nghiệp, dự án khởi nghiệp trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn và AI.

Cuộc đua công nghệ thực chất là cuộc đua về nhân lực. Để thu hút "đại bàng" về làm tổ, Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND đã quy định những chính sách đãi ngộ cao. Theo đó, chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc đến Đà Nẵng làm việc sẽ được hỗ trợ thu nhập ban đầu 100 triệu đồng và hỗ trợ chi phí lưu trú lên đến 20 triệu đồng/tháng. Đặc biệt, thành phố sẵn sàng chi trả 30% chi phí thuê nhân lực trình độ cao cho các doanh nghiệp đối tác chiến lược trong lĩnh vực bán dẫn và AI, với mức hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng/năm/doanh nghiệp.

Nói về tư duy đổi mới trong điều hành, ông Nguyễn Thanh Hồng nhấn mạnh: thành phố đã chuyển mạnh từ đo đếm số lượng văn bản sang đo lường hiệu quả tác động thực tiễn. Chúng tôi quán triệt nguyên tắc "Kỷ cương đi trước - Nguồn lực đi cùng - Kết quả là thước đo". Mọi nhiệm vụ nghiên cứu khoa học hiện nay đều chuyển sang cơ chế "đặt hàng" dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường, bảo đảm 100% nhiệm vụ sau nghiệm thu phải có kế hoạch ứng dụng cụ thể.

Kết quả thực tế từ những nỗ lực thể chế này đã bắt đầu hiện hữu. Đến nay, Đà Nẵng đã phê duyệt cấp phép thử nghiệm (Sandbox) cho 2 giải pháp công nghệ Blockchain mang tính đột phá là "Basal Pay" và "MIMO". Hệ sinh thái khởi nghiệp của thành phố ghi nhận bước tăng trưởng thần tốc, thăng hạng 342 bậc trên bảng xếp hạng toàn cầu StartupBlink chỉ trong vòng 2 năm (từ vị trí 896 năm 2024 lên 554 năm 2026), được chứng nhận là "Hệ sinh thái tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam".

Nhìn vào bức tranh tổng thể, có thể thấy Đà Nẵng đang thực hiện một chiến lược bài bản: dùng thể chế đặc thù để xóa bỏ rào cản, dùng nguồn lực ngân sách để "kích mồi" cho sáng tạo và lấy doanh nghiệp làm hạt nhân trung tâm. Thành phố đang nỗ lực khẳng định vai trò là "phòng thí nghiệm chính sách" của cả nước, nơi Nghị quyết 57 là nền tảng pháp lý thúc đẩy nền kinh tế dựa trên tri thức hiện hữu ngay trong từng dòng code và từng con chip "Make in Da Nang".