Dấu ấn Quốc hội trong “thành quả” thể chế

Tại Kỳ họp thứ Tám, Quốc hội khóa XV, tháng 10/2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, trong ba điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thể chế, hạ tầng và nhân lực, thể chế là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”. Đó là tình trạng hệ thống pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; một số quy định gây khó cho thực thi, làm lãng phí nguồn lực, cản trở đầu tư và làm chậm quá trình phát triển. Khi ấy, Tổng Bí thư nhấn mạnh, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó Quốc hội và Chính phủ giữ trọng trách đặc biệt.

Hơn một năm sau, tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương ngày 4/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhắc lại nhận định này và đưa ra một đánh giá rất đáng chú ý. Chỉ trong khoảng một năm, Quốc hội đã xem xét, ban hành khoảng 122 luật và nghị quyết; Chính phủ cùng các cơ quan có thẩm quyền cũng khẩn trương sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản quy phạm pháp luật để thể chế hóa các chủ trương của Đảng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gọi đó là “một tốc độ kinh khủng” và khẳng định, điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ. “Từ điểm nghẽn, thể chế đã trở thành một thành quả”.

Đây là sự ghi nhận có ý nghĩa đặc biệt đối với những nỗ lực của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan liên quan nhằm nhanh chóng tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế. Đứng đầu cơ quan lập pháp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo và dẫn dắt phát triển, tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế để tạo nền tảng pháp lý cho phát triển nhanh và bền vững. Đặc biệt, tinh thần “đã nói là làm - làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư đã trở thành yêu cầu xuyên suốt trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ lập pháp của Quốc hội.

Từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo

Với định hướng đó, Quốc hội trước hết tập trung đẩy nhanh việc thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng thành pháp luật của Nhà nước. Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành các nghị quyết chiến lược về kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, khoa học, công nghệ, năng lượng, giáo dục đào tạo, chăm sóc sức khỏe Nhân dân…, Quốc hội đã thông qua các cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc thù, vượt trội để nhanh chóng đưa các chủ trương đúng đắn của Đảng vào cuộc sống.

Theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, Quốc hội đã thay đổi mạnh mẽ cách làm luật. Các đạo luật trước đây thường mang tính cụ thể thì nay chỉ quy định những vấn đề khung, mang tính nguyên tắc và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; những vấn đề cụ thể, thường xuyên biến động giao Chính phủ quy định. Cách tiếp cận này giúp Quốc hội tập trung vào những vấn đề có tính chiến lược, còn Chính phủ chủ động hơn trong tổ chức thực thi, qua đó rút ngắn khoảng cách từ chính sách đến cuộc sống.

Đổi mới tư duy còn được cụ thể hóa bằng những cải cách mạnh mẽ trong quy trình lập pháp. Nhiều trình tự, thủ tục không cần thiết được cắt giảm. Phần lớn dự án luật được xem xét, thông qua ngay trong một kỳ họp thay vì hai kỳ họp như trước, giúp giảm từ 10-12 tháng cho mỗi đạo luật. Điều này vừa nâng cao hiệu quả xây dựng pháp luật, vừa giúp các chính sách cần thiết đến với người dân, doanh nghiệp sớm hơn, hạn chế tình trạng cơ hội phát triển bị bỏ lỡ vì chậm hoàn thiện thể chế.

Cùng với đó, Quốc hội đổi mới cách xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 206/2025/QH15, cho phép Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết để kịp thời xử lý những quy định phát sinh vướng mắc trong quá trình thực thi. Đây là bước đột phá về tư duy lập pháp, giúp thể chế phản ứng nhanh hơn với yêu cầu của thực tiễn, thay vì chờ sửa luật theo quy trình thông thường.

Vai trò kiến tạo chính sách của Quốc hội cũng ngày càng rõ nét. Không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động hiện hữu, Quốc hội đã chủ động tạo không gian thử nghiệm đối với những mô hình chưa có tiền lệ. Từ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ tài chính, trung tâm tài chính quốc tế đến các cơ chế đặc thù trong Luật Thủ đô 2026 và Nghị quyết số 98/2023/QH15, Quốc hội đã mở đường cho nhiều mô hình phát triển mới dựa trên kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo. Đây chính là biểu hiện rõ nét của tư duy lập pháp kiến tạo - không chỉ giải quyết những vấn đề của hiện tại mà còn chuẩn bị khuôn khổ pháp lý cho các động lực tăng trưởng của tương lai.

Những chuyển biến đó luôn gắn với sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội với Chính phủ và các cơ quan liên quan. Các dự án luật được chuẩn bị từ sớm, nhiều chính sách lớn được thống nhất ngay từ giai đoạn xây dựng, giúp rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm chất lượng. Sự đồng hành này tạo nên một quy trình lập pháp chủ động, đồng bộ và hiệu quả hơn.

Khi thể chế trở thành động lực phát triển

Quốc hội nỗ lực đổi mới, Chính phủ phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả, tất cả vì đất nước, vì Nhân dân - đây chính là nền tảng quan trọng đưa thể chế từ "điểm nghẽn của điểm nghẽn" trở thành "một thành quả". Thành quả đó đang được phản ánh qua những kết quả tích cực của nền kinh tế.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, tăng trưởng GDP của nước ta năm 2025 đạt 8,02%, được các tổ chức quốc tế và giới đầu tư đánh giá là một trong những điểm sáng hiếm hoi của tăng trưởng toàn cầu.

6 tháng đầu năm nay, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, GDP ước tăng 8,18%. Vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục gia tăng, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động cao hơn số rút lui khỏi thị trường - phản ánh niềm tin ngày càng lớn của doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với triển vọng phát triển của đất nước.

Cùng với đó, phát triển hạ tầng có nhiều đột phá, trong đó khởi công nhiều dự án hạ tầng chiến lược. Các dự án, vụ việc tồn đọng kéo dài đã được xử lý quyết liệt. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tiếp tục có những bước tiến mới, nhất là trong phát triển hạ tầng dữ liệu, hạ tầng số, công nghệ chiến lược và các ngành kinh tế số. Số lượng và chất lượng dịch vụ công trực tuyến đã được tăng lên…

Những kết quả này là minh chứng rõ nhất cho thấy điểm nghẽn thể chế khi được tháo gỡ sẽ thành động lực phát triển tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Việc thể chế được ghi nhận là "một thành quả", tất nhiên, không đồng nghĩa với việc mọi bất cập đã được giải quyết. Hệ thống pháp luật vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để theo kịp yêu cầu phát triển ngày càng cao của nền kinh tế và những biến động nhanh của bối cảnh quốc tế. Bởi vậy, lời ghi nhận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ khẳng định những kết quả mà Quốc hội đã đạt được trong đổi mới công tác lập pháp, mà còn đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế với chất lượng cao hơn. Theo đó, Quốc hội cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện đại, ổn định, minh bạch và có khả năng dẫn dắt phát triển, tạo nền tảng vững chắc để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Ông NGUYỄN VĂN HỌC, Chủ tịch Hội Doanh nhân Đất Võ tỉnh Gia Lai

Doanh nghiệp cảm nhận rất rõ "thành quả" thể chế

Tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương ngày 4/7, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, từ một "điểm nghẽn", thể chế đã trở thành một thành quả, ghi nhận nỗ lực rất lớn của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan trong tạo đột phá về thể chế. Cộng đồng doanh nghiệp cảm nhận rất rõ những chuyển động tích cực đó.

Thời gian qua, Quốc hội đã liên tục hoàn thiện thể chế theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Nổi bật là Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, tạo cơ sở pháp lý cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, rút ngắn quy trình giải quyết công việc, giảm tầng nấc trung gian. Với doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa nhiều thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng, quy hoạch hay cấp phép sẽ được giải quyết nhanh hơn, giảm đáng kể thời gian và chi phí thực hiện.

Một dấu ấn quan trọng khác là Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, thể chế hóa nguyên tắc không hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự, phân định rõ trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính, dân sự và ưu tiên các biện pháp khắc phục về kinh tế trước khi xem xét xử lý hình sự. Đây là bước tiến lớn, góp phần củng cố niềm tin và tạo tâm lý yên tâm để doanh nhân mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo.

Quốc hội cũng đã thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025, lần đầu tiên xây dựng khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI), tài sản số và công nghiệp bán dẫn, với nhiều cơ chế đột phá như thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và các chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp công nghệ. Cùng với đó, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 đã tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu, chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Nhiều đạo luật được sửa đổi theo tinh thần "một luật sửa nhiều luật" cũng tiếp tục tháo gỡ các quy định chồng chéo, cắt giảm thủ tục hành chính và khơi thông nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Có thể nói, hành lang pháp lý cho phát triển đã cơ bản được hoàn thiện. Điều cộng đồng doanh nghiệp mong mỏi lúc này là các cơ chế, chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ rõ, khâu tổ chức thực hiện đang là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Vì vậy, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật, cần đẩy nhanh triển khai, nâng cao trách nhiệm thực thi của các cấp, các ngành và tăng cường giám sát để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, bảo đảm các chính sách thực sự phát huy hiệu quả.

Bà BÙI KIM PHỤNG, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Gỗ Nhân Tâm

Thể chế đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, cá nhân tôi rất đồng tình với nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng thể chế từ chỗ là "điểm nghẽn của điểm nghẽn" đến nay cơ bản đã được tháo gỡ. Theo tôi, điều đó không có nghĩa là mọi vướng mắc pháp lý đã được giải quyết, mà quan trọng hơn là những rào cản lớn nhất với phát triển đang từng bước được xử lý. Thể chế đã chuyển từ trạng thái "cản trở" sang "kiến tạo", "dẫn dắt" phát triển, tạo thêm niềm tin cho doanh nghiệp về một môi trường đầu tư ngày càng minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo.

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, những chuyển biến đó gắn liền với nỗ lực đổi mới công tác lập pháp của Quốc hội trong thời gian qua. Khối lượng lớn các luật, nghị quyết được xem xét, sửa đổi và thông qua trong thời gian ngắn cho thấy quyết tâm rất cao trong việc kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo hành lang pháp lý cho những động lực tăng trưởng mới. Các dự án luật được chuẩn bị theo hướng bám sát thực tiễn, lấy yêu cầu phát triển của đất nước và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm, thay vì chỉ dừng ở yêu cầu quản lý. Quá trình xây dựng luật đã tăng cường tham vấn cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và các chuyên gia, nhờ đó nhiều quy định mới sát hơn với yêu cầu của hoạt động sản xuất, kinh doanh, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc phải sửa đổi ngay sau khi ban hành.

Từ góc độ đó, cộng đồng doanh nghiệp chúng tôi cho rằng, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc thể chế cơ bản đã được tháo gỡ đã ghi nhận những kết quả của quá trình cải cách thể chế, cũng như những chuyển biến mạnh mẽ trong hoạt động lập pháp của Quốc hội thời gian qua. Khi thể chế tiếp tục được hoàn thiện theo hướng kiến tạo phát triển, ổn định và có tính dự báo cao, đây không chỉ là nền tảng cho tăng trưởng mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam, tạo động lực để doanh nghiệp trong nước phát triển mạnh mẽ hơn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà HỒ TRANG, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty CP Du lịch Liên minh Việt Nam (Mustgo)

"Thành quả" thể chế tiếp thêm niềm tin cho doanh nghiệp

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá “điểm nghẽn về thể chế cơ bản đã được tháo gỡ” - theo tôi đây là thông điệp rất tích cực, phản ánh những chuyển biến mạnh mẽ trong công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật thời gian qua.

Cộng đồng doanh nghiệp du lịch đánh giá rất cao những nỗ lực của Quốc hội trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, ban hành nhiều cơ chế, chính sách tạo động lực cho ngành du lịch. Đặc biệt là các quyết sách về mở rộng chính sách thị thực, kéo dài thời gian tạm trú cho khách quốc tế; thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và tăng cường phân cấp, phân quyền. Đây đều là những chính sách có tác động trực tiếp đến khả năng thu hút khách, nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến Việt Nam và tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng các sản phẩm, dịch vụ mới.

Hiệu quả thể hiện ở tốc độ tăng trưởng của ngành. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, đánh dấu sự tăng trưởng mạnh mẽ vượt 17,8% so với mức đỉnh trước dịch năm 2019. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành cũng đã đón khách quốc tế đến Việt Nam đạt 12,3 triệu lượt người; tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước.

Đối với Mustgo, doanh nghiệp nhận thấy môi trường kinh doanh đang ngày càng thông thoáng hơn. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, phát triển dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến cũng giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và tập trung nguồn lực cho đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ. Quan trọng hơn hết, những cải cách về thể chế đã tạo niềm tin để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn và mở rộng hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.

Năm 2026, ngành du lịch phấn đấu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và các năm tiếp theo là những mục tiêu cao hơn. Trong bối cảnh đó, chúng tôi mong muốn Quốc hội sẽ tiếp tục hoàn thiện các chính sách đặc thù để phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; nhất là các cơ chế khuyến khích đầu tư vào hạ tầng và du lịch xanh, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tiếp tục cải cách các thủ tục liên quan đến đầu tư, đất đai, lưu trú và kinh doanh du lịch.

Khi những điểm nghẽn còn lại tiếp tục được tháo gỡ và chính sách được thực thi đồng bộ, cộng đồng doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút nhiều hơn khách quốc tế và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước.