Doanh nghiệp xăng dầu chuẩn bị sẵn sàng cho lộ trình chuyển đổi E10

Hạ tầng, nguồn cung đã sẵn sàng, tiến độ có thể rút ngắn

Lộ trình triển khai xăng sinh học E10 đang bước vào giai đoạn quyết định, khi các doanh nghiệp xăng dầu đầu mối đồng loạt khẳng định đã chuẩn bị cơ bản về hạ tầng kỹ thuật, nguồn cung và phương án kinh doanh.

Tại Hội nghị triển khai Chỉ thị số 09/CT-TTG về chuyển đổi nhiên liệu sinh học do Bộ Công Thương tổ chức sáng 26/3, đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết, đến thời điểm hiện tại, các điều kiện pháp lý cơ bản cho hoạt động phối trộn và pha chế đã hoàn tất. Hệ thống cơ sở phối trộn đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện, đồng thời doanh nghiệp đang triển khai nâng cấp, cải tạo để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi từ xăng khoáng sang E10.

Theo kế hoạch ban đầu, toàn bộ hệ thống sẽ hoàn thành nâng cấp vào khoảng ngày 10/4. Tuy nhiên, do một số thiết bị về chậm, tiến độ có thể lùi đến khoảng 10/5. Điều này đồng nghĩa với việc nếu triển khai ngay trong tháng 4, năng lực cung ứng của doanh nghiệp chưa thể đạt mức tối đa.

Về nguồn cung, đại diện Petrolimex đánh giá, cả xăng nền và ethanol cơ bản vẫn được bảo đảm. Tuy nhiên, cơ cấu nguồn ethanol cho thấy sự phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Nguồn trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 25% nhu cầu, tương đương khoảng 25.000 m³ trên tổng nhu cầu khoảng 100.000 m³/tháng. Riêng Petrolimex, nhu cầu ethanol vào khoảng 45.000 - 50.000 m³/tháng, trong đó 20 - 30% từ trong nước, phần còn lại phải nhập khẩu.

Ở góc độ doanh nghiệp, nguyên tắc được đặt ra là phải tối ưu chi phí tổng thể. Việc lựa chọn nguồn cung vì vậy không chỉ phụ thuộc vào giá mà còn gắn với yếu tố logistics, khi vị trí các nhà máy ethanol và các điểm phối trộn không hoàn toàn trùng khớp.

Trong khi đó, đại diện Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL) cho biết đã có bước chuẩn bị sớm khi triển khai kinh doanh xăng E10 tại một số địa phương và bốn thành phố lớn từ năm 2025, với gần 100 cửa hàng xăng dầu. Thực tế triển khai cho thấy sản phẩm được thị trường chấp nhận, không phát sinh vấn đề đáng kể.

Về hạ tầng, PV OIL đã được cấp phép 13 địa điểm pha chế trên toàn quốc, trong đó có 7 điểm có thể pha chế liên tục với công suất lớn. Tổng công suất pha chế hiện đạt khoảng 300.000 m³/tháng và dự kiến sẽ nâng lên 350.000 - 380.000 m³/tháng vào cuối năm 2026. Cùng với đó, doanh nghiệp đang nâng công suất tồn chứa ethanol lên khoảng 40.000 m³/tháng.

Nguồn cung xăng nền được bảo đảm thông qua hợp đồng với các nhà máy lọc dầu trong nước và nguồn nhập khẩu, đủ cho các tháng 3, 4 và 5. Đối với ethanol, PV OIL đã xây dựng phương án cung ứng tương ứng với nhu cầu khoảng 20.000 m³/tháng khi triển khai đồng bộ E10, đồng thời duy trì tồn kho để bảo đảm nguồn cho các tháng tiếp theo.

Với các điều kiện hiện có, PV OIL dự kiến có thể triển khai kinh doanh xăng E10 trên diện rộng từ trung tuần đến cuối tháng 4, sớm hơn kế hoạch ban đầu.

Các doanh nghiệp khác cũng cho thấy sự chủ động tương tự. Saigon Petro cho biết sẽ triển khai bán xăng E10 tại toàn bộ hệ thống cửa hàng trực thuộc từ đầu tháng 4, đồng thời sẵn sàng mở rộng cung ứng trong tháng 5 nếu các đối tác có nhu cầu. Nguồn xăng nền không gặp khó khăn, trong khi ethanol được cung ứng từ nguồn trong nước và có phương án nhập khẩu khi cần thiết.

Công ty Anh Phát cũng đã hoàn tất các điều kiện cơ bản để triển khai pha chế xăng E10. Doanh nghiệp dự kiến bắt đầu kinh doanh xăng E10 trên toàn hệ thống từ giữa tháng 4.

Về phía Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, ông Trịnh Quang Khanh - Tổng Thư ký Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cho biết, tại hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Hiệp hội , toàn bộ hội viên đã thống nhất cao chủ trương triển khai Thông tư 50 của Bộ Công Thương, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Các doanh nghiệp đều thể hiện tinh thần chủ động, sẵn sàng tham gia và thực hiện nghiêm túc lộ trình chuyển đổi sang xăng sinh học.

Theo tổng hợp của Hiệp hội, năng lực pha chế của các hội viên hiện đạt khoảng 965.000 m³/tháng. Với năng lực này, hoàn toàn có thể đáp ứng nhu cầu xăng sinh học trên phạm vi toàn quốc. Thực tế, các doanh nghiệp đang tích cực đầu tư hạ tầng, nâng cấp hệ thống phối trộn, mở rộng bể chứa ethanol, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để triển khai.

Tháo gỡ điểm nghẽn về quy chuẩn kỹ thuật

Tuy nhiên, ông Khanh chia sẻ, xăng sinh học là mặt hàng cần thời gian pha chế, không thể xuất bán ngay như xăng khoáng. Nếu công tác điều hành không hợp lý, đặc biệt tại thời điểm chuyển đổi, có thể phát sinh điểm nghẽn cục bộ trong cung ứng, dù tổng năng lực toàn hệ thống là đủ.

Về kiến nghị, Hiệp hội đề xuất một số nội dung cụ thể: Thứ nhất, cần điều chỉnh chi phí kinh doanh định mức đối với xăng E10 cao hơn xăng khoáng. Lý do do quá trình sản xuất xăng sinh học phát sinh thêm nhiều chi phí như pha chế, phối trộn, vận chuyển, bảo quản và đầu tư hệ thống. Nếu không tính đúng, tính đủ, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Thứ hai, về thuế tiêu thụ đặc biệt, hiện nay, xăng khoáng dùng làm đầu vào chịu thuế 10%, trong khi xăng sinh học đầu ra chỉ 7%. Chênh lệch 3% này là rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền của doanh nghiệp. Đề nghị xem xét áp dụng thống nhất mức thuế 7% để bảo đảm công bằng và khuyến khích chuyển đổi.

Thứ ba, về hàm lượng oxy, xăng trong nước gần như không có oxy, trong khi xăng nhập khẩu phổ biến ở mức 1,3 - 1,5%. Nếu giữ nguyên quy chuẩn hiện hành, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong pha chế. Theo tính toán, nếu buộc sử dụng xăng nền không có oxy, giá xăng sinh học có thể tăng thêm khoảng 600 - 700 đồng/lít. Do đó, cần điều chỉnh quy chuẩn theo hướng linh hoạt, hài hòa giữa yêu cầu kỹ thuật và điều kiện thị trường. Mức đề xuất khoảng 5 - 5,2% là phù hợp với thực tế.

Thứ tư, về phòng thử nghiệm, việc đầu tư thiết bị đo chỉ số octan có chi phí rất lớn, có thể lên tới hàng chục tỷ đồng. Trong khi đó, dự thảo quy định mới cho phép thuê phòng thử nghiệm được cấp phép. Đề nghị sớm áp dụng cơ chế này để giảm gánh nặng đầu tư cho doanh nghiệp.

Thứ năm, về tâm lý thị trường. Hiện nay, người tiêu dùng vẫn còn băn khoăn về xăng sinh học, đặc biệt với phương tiện ô tô. Cần có thông tin chính thức, rõ ràng về các dòng xe phù hợp với E10, tránh tâm lý e ngại không cần thiết. Ngoài ra, trong quá trình vận hành thực tế, do tồn chứa và vận chuyển, có thể xảy ra tình trạng xăng E10 giảm xuống mức E8. Đây vẫn là sản phẩm đạt chất lượng, thậm chí được đánh giá tốt, nhưng nếu không có hướng dẫn rõ ràng, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro trong kiểm tra, xử lý.

Cuối cùng, về thuế bảo vệ môi trường, đề nghị áp dụng thống nhất một mức đối với xăng sinh học để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người tiêu dùng trong giai đoạn chuyển đổi.

Đồng ý kiến, vấn đề được nhiều doanh nghiệp cùng nhắc tới là quy chuẩn về hàm lượng oxy trong xăng. Theo phản ánh của Petrolimex, xăng trong nước hiện có hàm lượng oxy rất thấp hoặc không có, trong khi xăng nhập khẩu thường có hàm lượng oxy khoảng 1,3 - 1,5%. Khi phối trộn thêm 10% ethanol, tổng hàm lượng oxy có thể vượt ngưỡng quy chuẩn hiện hành là 3,7%.

Trong một số trường hợp, hàm lượng oxy có thể lên tới 5,1 - 5,2%. Nếu quy chuẩn không được điều chỉnh tương ứng, việc sản xuất và cung ứng xăng E10, đặc biệt là các dòng xăng chất lượng cao đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Euro 4, Euro 5, sẽ gặp khó khăn, thậm chí không thể triển khai đồng bộ.

Saigon Petro cũng cho rằng mức dự thảo điều chỉnh hàm lượng oxy lên khoảng 4% là chưa phù hợp, vẫn chưa đủ dư địa cho pha chế thực tế. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị cần sớm ban hành quy chuẩn mới với mức điều chỉnh hợp lý hơn và phải ban hành trước thời điểm triển khai lộ trình, để các đơn vị chủ động chuẩn bị.

Tương tự, đại diện Công ty Xăng dầu Đồng Tháp cho biết chi phí sẽ tăng cao nếu buộc phải sử dụng xăng nhập khẩu không có oxy để đáp ứng quy chuẩn hiện hành. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá thành mà còn làm giảm tính linh hoạt trong lựa chọn nguồn cung.

Bên cạnh vấn đề kỹ thuật, giai đoạn chuyển tiếp cũng đặt ra nhiều thách thức mang tính thực tiễn. Đại diện Petrolimex cho biết doanh nghiệp cần khoảng một tháng để hoàn tất quá trình chuyển đổi hệ thống. Trong thời gian này, xăng khoáng và xăng E10 sẽ phải tồn tại song song, không thể chuyển đổi ngay lập tức trên toàn hệ thống.

Lượng xăng tồn kho, bao gồm cả xăng trong nước và nhập khẩu, sẽ tiếp tục được tiêu thụ trong giai đoạn này, kéo theo những khó khăn trong phối trộn và quản lý chất lượng.

Không chỉ các doanh nghiệp lớn, những đơn vị quy mô nhỏ hơn cũng gặp khó khăn riêng. Đại diện Công ty Thanh Lễ cho biết hiện đang đầu tư bổ sung hệ thống pha chế nhưng phải đến giữa tháng 5 mới có thể hoàn thành, do vướng thủ tục cấp phép. Doanh nghiệp đề xuất tháo gỡ các vướng mắc về quy chuẩn và thủ tục để kịp tiến độ.

Tương tự, Công ty Xăng dầu Đồng Tháp đang vướng ở hạng mục phòng thử nghiệm, khi chưa thể đầu tư đầy đủ do chi phí cao, đồng thời chưa được chấp thuận phương án thuê ngoài. Nếu được tháo gỡ, doanh nghiệp có thể hoàn tất thủ tục cấp phép trong tháng 4 và đưa vào vận hành thử.

Giải đáp những ý kiến từ doanh nghiệp, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, liên quan đến việc sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật về xăng, đặc biệt là điều chỉnh hàm lượng oxy từ 3,7% lên khoảng 5%, hiện nay cơ quan chuyên môn đã ban hành công văn lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Công văn đã được ký và phát hành trong ngày hôm nay (26/3), đề nghị các đơn vị liên quan khẩn trương nghiên cứu, có ý kiến góp ý gửi về cơ quan đầu mối để tổng hợp. Theo kế hoạch, hạn cuối nhận ý kiến là ngày 24/4. Sau khi nhận đầy đủ góp ý, trong vòng khoảng 1 tuần, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu, chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo và trình ban hành quy chuẩn mới.

Đối với các nội dung liên quan đến phòng thử nghiệm, cấp phép và chứng nhận hợp quy, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các doanh nghiệp tổng hợp đầy đủ kiến nghị, gửi chính thức về Bộ Khoa học và Công nghệ thông qua cơ quan tiêu chuẩn. Việc góp ý cần thực hiện ngay trên cơ sở công văn đã phát hành, gửi đồng thời cho Bộ Công Thương để phối hợp xử lý.

Về các kiến nghị liên quan đến thuế, đại diện Bộ Tài chính cho biết, hiện nay, Bộ vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các đề xuất chính sách liên quan. Đối với kiến nghị về thuế bảo vệ môi trường, đề nghị các doanh nghiệp phải làm rõ nội dung đề xuất: giảm hay miễn, giảm ở mức nào, áp dụng với toàn bộ hay từng loại xăng. Đồng thời cần đánh giá cụ thể tác động đến ngân sách và thị trường, để có cơ sở xem xét.

Riêng với đề xuất xác định mức thuế tuyệt đối trên một lít xăng sinh học, hiện nay việc kê khai thuế đã được hướng dẫn theo tỷ lệ phần trăm dựa trên thành phần xăng khoáng trong sản phẩm. Nếu có vướng mắc, đề nghị doanh nghiệp nêu rõ để có hướng xử lý cụ thể.

Doanh nghiệp đầu mối đồng loạt khẳng định đã chuẩn bị hạ tầng, nguồn cung và phương án kinh doanh cho xăng E10, thậm chí có thể rút ngắn tiến độ triển khai. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở năng lực mà ở quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế chính sách. Nếu các điểm nghẽn này được tháo gỡ kịp thời, quá trình chuyển đổi sang xăng E10 hoàn toàn có thể diễn ra nhanh hơn và đồng bộ hơn trên toàn thị trường.