Nhiều thống kê cho thấy chỉ một phần nhỏ FOB có thể chuyển giao bền vững từ thế hệ sáng lập sang thế hệ thứ hai và tỷ lệ này giảm mạnh khi sang thế hệ thứ ba. Trên phạm vi toàn cầu, có tới 95% FOB không thể đi xa hơn thế hệ thứ ba (HBR, 19/07/2021). Tục ngữ Việt Nam có câu “Không ai giàu ba họ". Thực tế này lại càng rõ ở Việt Nam, nơi phần lớn FOB vẫn đang trong giai đoạn chuyển giao đầu tiên hoặc sắp bước vào thời điểm kế nghiệp quan trọng. Điều đáng chú ý là sự đứt gãy này hiếm khi đến từ thị trường hay công nghệ. Phần lớn vấn đề lại xuất phát từ nội bộ gia đình: Mâu thuẫn gia đình, sở hữu thiếu kỷ luật, ranh giới quyền lực không rõ ràng, và thiếu một kế hoạch chuẩn bị bài bản cho thế hệ tiếp theo (Think Marketing Magazine 15/08/2024).
Chính vì vậy, vẫn để cốt lõi của doanh nghiệp gia đình không nằm ở việc "có nên tiếp tục hay không", mà nằm ở câu hỏi sâu hơn: Gia đình đang nhìn gia nghiệp của mình như một tài sản ngắn hạn, hay như một hệ thống sống cần được thiết kế để tồn tại qua nhiều thế hệ?
Khi các mối quan hệ gia đình, quyền sở hữu và quyền lực quản trị điều hành ngày càng chồng lấn, doanh nghiệp gia đình không thể được hiểu và dẫn dắt bằng các khung tư duy quản trị đơn tuyến. Cách tiếp cận "chỉ tập trung vào doanh nghiệp" hoặc "chỉ xử lý xung đột gia đình" đều không đủ để giải quyết những rủi ro mang tính hệ thống và dài hạn.
Cuốn sách này được xây dựng trên một giả định xuyên suốt: doanh nghiệp gia đình cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái đa tầng, trong đó, gia đình, sở hữu và doanh nghiệp chỉ là phần lõi, còn sự bền vững thực sự phụ thuộc vào cách hệ thống đó tương tác với các bên liên quan và thích nghi với bối cảnh luôn biến động.
Từ cách nhìn đó, cấu trúc của cuốn sách không được sắp xếp theo thứ tự "gia đình trước hay doanh nghiệp trước", mà theo logic đi từ bối cảnh bên ngoài vào các thiết chế bên trong, phản ánh đúng con đường mà các gia nghiệp buộc phải đi qua nếu muốn trưởng thành, ổn định và truyền lại một cách có chủ đích. Hình 0.-1 giúp người đọc hình dung doanh nghiệp gia đình như một hệ sinh thái nhiều lớp, nơi mỗi tầng đều có vai trò riêng trong việc quyết định khả năng tồn tại và phát triển dài hạn.
CẤU TRÚC SÁCH
Cách tiếp cận coi doanh nghiệp gia đình như một hệ sinh thái đa tầng, vận hành trong một bối cảnh luôn biến động phản ánh một giả định xuyên suốt của cuốn sách (xem Hình 0.-1): doanh nghiệp gia đình không tồn tại như một thực thể độc lập, mà là một hệ thống sống, chịu tác động đồng thời từ bên trong lẫn bên ngoài, và chỉ có thể bền vững nếu được quản trị một cách có hệ thống.
Nhà Xuất Bản Công Thương
