Mặt sáng và tối của người đứng sau đế chế xuất bản Random House

Cerf ngồi ngoài cùng bên phải. Ảnh: WSJ/AI.

Bennett Cerf và Donald Klopfer đã mua lại Modern Library, một nhà xuất bản chuyên các dòng sách giá cả phải chăng để thành lập Random House vào năm 1927. Tên gọi Random House đến từ sứ mệnh ban đầu là xuất bản ngẫu nhiên sách mới để làm phong phú thêm cho danh mục sách truyền thống.

Không giống như các đối thủ cạnh tranh Simon & Schuster hay W.W. Norton, Cerf (1898-1971) không đưa tên mình vào tên nhà xuất bản. Tuy nhiên, Feldman cho rằng sự phát triển của Random House không nằm ngoài hình ảnh cá nhân của ông.

Đời tư nhiều tranh cãi của ông chủ Random House

Ban đầu, Cerf và người cộng sự không nhận được nhiều sự quan tâm của giới xuất bản, khi cả hai là những Do Thái mới giàu lên và đang muốn tham gia vào vòng tròn kinh doanh khép kín, chủ yếu là người da trắng theo đạo Tin lành.

Là một người hay phóng đại, ông khoe khoang cả bốn ông bà của mình đều sinh ra ở Manhattan, nhưng trên thực tế chỉ có một người sinh ra ở Mỹ. Cerf là ​​người vui tính và lôi cuốn, thích pha trò và thích hưởng thụ cuộc sống. Ông yêu thích sự hào nhoáng và thích được thuộc về một nhóm nào đó.

Cuộc hôn nhân đầu tiên ngắn ngủi của ông là với nữ diễn viên Hollywood. Cuộc hôn nhân thứ hai là với người em họ của nữ diễn viên nổi tiếng Ginger Rogers. Sau cùng, ông đã kết hôn với một người Công giáo và nuôi dạy con cái theo đạo Trưởng lão, một nhánh của đạo Tin lành.

Trong vòng bạn bè, ông cũng trở thành bạn thân với ngôi sao ca nhạc Frank Sinatra. Trong một chuyến đi gia đình đến Las Vegas, ca sĩ kiêm diễn viên Sammy Davis Jr. còn chu đáo sắp xếp gái mại dâm cho 2 người con trai khoảng 20 tuổi của Cerf. Cả hai đều từ chối, mặc dù một người đã gửi thư cảm ơn. Đề cập đến điều này trong nhật ký của mình, Cerf thờ ơ viết: "Gái cho các cậu bé".

Cerf cũng đánh bóng danh tiếng của mình khi chia sẻ về thế giới văn học trên nhiều tờ báo. Danh tiếng này đã mang đến doanh thu đủ giúp ông mua được một biệt thự ở ngoại ô New York. Ông cũng nổi tiếng đến mức có thể biên lời giới thiệu cho một cuốn sách nào đó của Random House.

Về mặt chính trị, Cerf là ​​người theo chủ nghĩa tự do nhưng thực dụng. Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh, ông thúc đẩy việc mua bản quyền cuốn Lolita (1955) của tác giả Nga Vladimir Nabokov. Tuy nhiên, ông lại cảnh báo một nhà xuất bản khác rằng việc xuất bản tiểu thuyết của nhà văn gây tranh cãi Norman Mailer sẽ bị chính phủ Mỹ chỉ trích.

Cerf cũng đã xuất bản cuốn Witness (1952) của Whittaker Chambers về hoạt động tình báo trong Chiến tranh Lạnh và một cuốn sách về Giám đốc đầu tiên của cơ quan tình báo Mỹ FBI J. Edgar Hoover năm 1956. FBI từng lập hồ sơ về Cerf trong một khoảng thời gian.

Sự nhạy bén giúp Random House phát triển

Bất chấp những tranh cãi trong cuộc sống riêng, Cerf có khả năng nhận biết được tác phẩm nào sẽ được ưa chuộng. Một trong những tác phẩm lớn đầu tiên của Random House là Ulysses của James Joyce. Cuốn sách này đã được xuất bản trước đó ở Paris, nhưng các công ty Mỹ lo sợ nội dung sách sẽ bị người Mỹ chê là tục tĩu.

Cerf đã ký hợp đồng xuất bản Ulysses vào năm 1932 mà không đọc hết toàn bộ cuốn sách. Tuy nhiên, ông đã dàn dựng chiến dịch xuất bản công phu. Ông đã lên kế hoạch để đưa một ấn bản in của Ulysses vào Mỹ và dường như vô tình để hải quan tịch thu. Sau đó, ông thúc đẩy một vụ kiện về nội dung của tác phẩm.

Ông cũng thu thập hàng trăm lá thư từ các nhà văn, thủ thư, nhà phê bình, luật sư, giáo sĩ và nhiều độc giả về giá trị văn học và xã hội của cuốn sách. Đây là những bằng chứng giúp cuốn sách thắng kiện tại tòa và tạo dựng sự ủng hộ của công chúng. Sau đó, Cerf và Random House khéo léo tiếp thị cuốn sách với hình bìa tinh tế đến đông đảo độc giả. Thậm chí, họ ra mắt một cuốn sách nhỏ hướng dẫn độc giả cách thưởng thức tác phẩm Ulysses.

Danh sách tác giả từng làm việc với Cerf cũng dấy lên nhiều sự chú ý, khi họ là những nhà văn tài năng nhưng cũng có không ít chỉ trích về học thuyết cá nhân và cả về đời sống riêng. Một số cái tên đáng chú ý như nhà văn kiêm triết gia về chủ nghĩa cá nhân Ayn Rand, với cuốn Atlas Shrugged (1957), nhà văn đoạt giải Nobel William Faulkner nghiện rượu, nghệ sĩ truyện tranh Dr Seuss mắc chứng rối loạn thần kinh hay Philip Roth kiêu ngạo.

Kỹ năng đàm phán với rất nhiều tác giả tài năng dù có tính cách khác nhau của Cerf đã giúp ông tạo ra cú hích lớn đầu tiên cho làn sóng thâu tóm trong ngành xuất bản Mỹ. Cerf đã mua lại Alfred A. Knopf, Grosset, Pantheon và nhiều công ty khác.

Vào năm 1966, Cerf đã bán công ty cho tập đoàn RCA, công ty mẹ của NBC. Câu chuyện về cuộc đàm phán này rất hấp dẫn khi tác giả Feldman miêu tả cuộc đối đầu giữa Cerf nhỏ bé với David Sarnoff khổng lồ, người đứng đầu RCA.

Dù Cerf qua đời 5 năm sau đó và không thể chứng kiến sự lớn mạnh của thương hiệu mình đã xây dựng, ông vẫn để lại dấu ấn lớn với những quyết định xuất bản táo bạo và làn sóng hợp nhất vẫn đang được tiếp tục trong ngành xuất bản Mỹ hiện đại.