Lan tỏa giá trị danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ - di sản văn hóa thời đại Hồ Chí Minh

Nếu coi lịch sử Quân đội ta hơn 81 năm qua là một dấu ấn bằng vàng trong lịch sử dân tộc Việt Nam thì danh xưng, danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ là tiêu điểm cốt lõi nhất, rực rỡ nhất trong dấu ấn đó. Bộ đội Cụ Hồ vì thế đã trở thành một nhân cách văn hóa vừa thân thuộc, gần gũi, vừa cao cả, thiêng liêng. Đó là di sản vô giá chứa đựng những giá trị văn hóa cao đẹp, bền vững, đồng thời là một trong những giá trị độc đáo, đặc sắc của văn hóa quân sự Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh.

Bìa cuốn sách.

Với ý nghĩa đó, trong dịp kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam (22-12-2025), Nhà xuất bản QĐND đã xuất bản cuốn sách mang tên “Danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ-di sản văn hóa thời đại Hồ Chí Minh”. Nội dung cuốn sách chắt lọc hơn 40 bài viết của các chuyên gia, nhà khoa học, tướng lĩnh tham gia Diễn đàn “Danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ-Xứng đáng Di sản phi vật thể quốc gia” do Báo QĐND tổ chức nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập QĐND Việt Nam (22-12-1944 / 22-12-2024). Trong đó có nhiều chuyên gia tên tuổi như: GS, TS Đinh Xuân Dũng; PGS, TS Phạm Quang Long; PGS, TS Phạm Thành Hưng; PGS, TS Nguyễn Toàn Thắng... cùng nhiều tướng lĩnh như: Thượng tướng, Viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu; Trung tướng Phùng Khắc Đăng; Trung tướng Phạm Tuân; Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu; Trung tướng, PGS, TS Phạm Quốc Trung; Trung tướng, PGS, TS Lê Thu Hà; Trung tướng, TS Lê Văn Duy; Thiếu tướng, GS, TS Nguyễn Văn Tài; Thiếu tướng, GS, TS Trần Xuân Nam; Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Huy Hoàng...

Cuốn sách được in chất liệu giấy tốt, trình bày đẹp, hiện đại, dung lượng 260 trang. Kết cấu nội dung gồm hai phần: Phần 1 “Những chuẩn mực làm nên giá trị danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ”; Phần 2 “Danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ xứng đáng được đề nghị công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia”.

Trong phần 1, các chuyên gia, nhà khoa học đã phân tích, làm sáng tỏ những khía cạnh nội dung góp phần làm nên giá trị danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ. Những giá trị đó không chỉ là sự kết tinh những phẩm chất tốt đẹp của QĐND Việt Nam như: Lòng trung thành, đức hy sinh, tình yêu nước, thương dân, kỷ luật “thép”, tinh thần mưu trí, dũng cảm, ý chí quyết chiến, quyết thắng, tình đồng chí, đồng đội, mối quan hệ máu thịt quân-dân, tấm lòng chí nghĩa chí tình với bạn bè quốc tế... mà còn được “chưng cất” từ những giá trị văn hóa, đạo đức quý báu của con người Việt Nam như: Sự tinh tế, chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử; sự chân thật, giản dị; tinh thần lạc quan, yêu đời; ý thức ham học hỏi, cầu tiến bộ...

Ở phần 2, thông qua những luận cứ khoa học, luận điểm chặt chẽ, luận chứng thuyết phục, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý đã làm rõ nội hàm giá trị, ý nghĩa cao đẹp của danh xưng, danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ, từ đó kiến nghị cơ quan chức năng nghiên cứu, xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị xem xét, công nhận danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đề xuất đó là có căn cứ thực tiễn và cơ sở khoa học, vì theo nhận định của GS, TS Nguyễn Chí Bền, nguyên Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia: "80 năm qua, sau khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ra đời ngày 22-12-1944, trong văn hóa giao tiếp, ứng xử của con người Việt Nam xuất hiện một danh xưng thân thiết, trìu mến là Bộ đội Cụ Hồ. Từ danh xưng đó dần trở thành danh hiệu cao quý Bộ đội Cụ Hồ. Với những phẩm chất quý báu và hội tụ những giá trị đạo đức cao đẹp của con người Việt Nam trong thời đại mới, nhiều người dân mong muốn các cơ quan có thẩm quyền công nhận, tôn vinh danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia".

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình, ủng hộ của PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội: “Mỗi người chúng ta, bằng cách sống đúng với những giá trị của Bộ đội Cụ Hồ-lòng yêu nước, sự kiên trì, lòng dũng cảm và tinh thần đoàn kết-sẽ góp phần làm cho hình tượng này mãi mãi sống động, không chỉ trong ký ức mà còn trong từng hành động hằng ngày. Hãy để hình tượng và danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ trở thành nguồn cảm hứng, soi sáng con đường mà chúng ta đang đi và là động lực để chúng ta xây dựng một tương lai tươi sáng hơn cho chính mình và cho đất nước”.

Theo nhiều chuyên gia, nhà khoa học, đại biểu Quốc hội, một khi danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia sẽ có tác dụng tích cực trong giáo dục chính trị, nhân lên niềm tự hào về truyền thống vẻ vang cho cán bộ, chiến sĩ toàn quân và nhân dân cả nước, góp phần xây dựng Quân đội ta ngày càng hùng mạnh.

Danh xưng, danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ không chỉ được nhân dân Việt Nam trân quý, tin yêu, mà còn lan tỏa danh thơm tiếng tốt đến với bạn bè quốc tế. Đây là bằng chứng thuyết phục về giá trị, sức lan tỏa của danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ đã vượt ra phạm vi biên giới Việt Nam. Góp phần làm sáng tỏ vấn đề này là các bài viết: “Bộ đội Cụ Hồ-một danh hiệu cao quý mà nhân dân và LLVT Cuba quý mến, ngưỡng mộ” (Phó đại sứ Cuba Joy Puentes Saldise); “Hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ vượt ra ngoài biên giới quốc gia, trở thành một biểu tượng cao đẹp” (Phó đại sứ Lào Latana Sihalaj); “QĐND Việt Nam được thế giới biết đến với danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ” (Đại sứ Nga Bezdetko Gennady Stepanovich); “Danh xưng, danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ đại diện cho những điều tốt đẹp” (nhà nghiên cứu Thomas Eugene Wilber, Hoa Kỳ).

Theo TS Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: “Việc tôn vinh danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ là tình cảm, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân ta, qua đó góp phần làm cho giá trị cao quý này được lan tỏa tới các thế hệ người dân và bạn bè quốc tế. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi nhận, đánh giá cao những hoạt động, cách làm nhằm tôn vinh danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ của các cơ quan, đơn vị trong Quân đội; trong đó Báo QĐND đã tiên phong chủ trì tổ chức nhiều cuộc tọa đàm, diễn đàn rất thiết thực, bổ ích nhằm giúp nhân dân hiểu hơn về nguồn gốc, nội dung, ý nghĩa, giá trị danh xưng, danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ”.

Việc xuất bản, phát hành cuốn sách “Danh hiệu Bộ đội Cụ Hồ-di sản văn hóa thời đại Hồ Chí Minh” có ý nghĩa thiết thực trong công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, tình cảm, trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ đối với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, góp phần thực hiện tốt Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” trong kỷ nguyên mới của dân tộc.