Báo chí, nhà in và giới nhà văn Nhật Bản bắt tay sinh tồn trong thời AI

Ảnh: Jiji/AFP.

Giữa tiếng ồn ào của những tờ giấy di chuyển qua lại và tiếng máy móc chạy đều đều tại một xưởng in ở Kyoto, 2 nhà sáng tạo đang chờ đón bộ ảnh của họ được in trên khổ giấy lớn.

Mặc dù ngành xuất bản đang sụt giảm doanh thu, hoạt động tự xuất bản và ra mắt các tạp chí tự thiết kế lại đang ngày càng phổ biến ở Nhật Bản.

"Tôi nghĩ giấy là một phương tiện kích thích cả 5 giác quan, rất khác với mạng xã hội", nhiếp ảnh gia Kazuma Obara, 40 tuổi, cho biết.

Obara và cộng sự Akihico Mori nằm trong số những nghệ sĩ mới nhất sử dụng máy in do báo Kyoto Shimbun cung cấp để tự in các tác phẩm của mình. Tờ Kyoto Shimbun đang tìm cách cho thuê máy móc trong bối cảnh số lượng người đăng ký mua báo in của họ sụt giảm mạnh.

Nhu cầu in tăng mạnh từ khối nhà văn

Khi chiếc máy in cho ra mắt tác phẩm của Obara và Mori, 5 kỹ thuật viên của xưởng in nhanh chóng lật qua các trang để kiểm tra chất lượng.

"Tôi nghĩ việc sử dụng phương tiện in ấn rất thuận tiện. Bạn có thể đưa tác phẩm của mình cho người khác xem hoặc các bạn có thể đọc cùng nhau", Obara nói.

Mori, một nhà văn 44 tuổi, cũng chia sẻ mọi người có thể "cảm nhận được niềm đam mê của tác giả khi cầm tác phẩm trên tay. Tôi nghĩ đó chính là điều khiến tác phẩm in trở nên hấp dẫn và AI không thể sao chép được điều đó".

Nhân viên kiểm tra chất lượng bản in tại xưởng của Kyoto Shimbun. Ảnh: Jiji/AFP.

Tác phẩm của cả hai đã được trưng bày tại lễ hội nhiếp ảnh quốc tế nổi tiếng Kyotographie tháng 5.

Yoshihiko Okazaki, đại diện cho nhà in Kyoto Shimbun Printing, cho biết dịch vụ này hiện được các tác giả trẻ và cả những người ngoài 70 tuổi sử dụng.

"Điều đáng ngạc nhiên là các bản in gây được tiếng vang với độc giả trẻ tuổi… Tôi thậm chí nghe những bình luận như, tác phẩm thú vị chính vì kiểu dáng cũ".

Nhật Bản đã chứng kiến sự suy giảm nhanh chóng trong ngành in ấn. Doanh số bán sách và tạp chí hiện giảm xuống chỉ còn 40% so với mức đỉnh năm 1996, đạt 2,6 nghìn tỷ yên.

Theo Hiệp hội nhà xuất bản và biên tập báo chí Nhật Bản, số lượng phát hành báo chí đạt đỉnh điểm vào năm 1997 với 53,76 triệu bản, nhưng đã giảm xuống hơn một nửa vào năm 2025.

Bản in được độc giả đón nhận

Tuy nhiên, giống như các quốc gia khác trên thế giới, việc tự xuất bản, bao gồm cả các ấn phẩm tự phát, đang phát triển mạnh ở Nhật Bản, đặc biệt trong giới trẻ.

Đài truyền hình công cộng NHK trích dẫn một công ty nghiên cứu tư nhân cho biết thị trường tự xuất bản nước này ước tính đạt 150 tỷ yên trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026, gần gấp đôi so với 4 năm trước.

Vào một ngày cuối tuần ở Tokyo, hàng trăm du khách đã đổ xô đến một hội chợ trưng bày nhiều loại tạp chí thủ công với kích cỡ và định dạng khác nhau. Một số còn kết hợp trình bày cùng các thiết kế trừu tượng, ảnh thực hoặc hài độc thoại cá nhân.

Harumi Kikuchi, 22 tuổi, một du khách, nói: "AI và mạng xã hội được các thuật toán điều khiển chỉ cung cấp cho chúng ta những gì chúng ta muốn thấy hoặc những gì phù hợp nhất với chúng ta. Nhưng nhiều người xuất bản tác phẩm thủ công có mặt ở đây cho thấy có nhiều quan điểm khác nhau về thế giới".

Watashi Kishino, một người sáng tạo sách thủ công, người vẽ tay cuộc sống hàng ngày của mình bằng tranh minh họa đen trắng, cũng nêu ý kiến: "Mọi người có thể tạo ra rất nhiều thứ với AI và công nghệ kỹ thuật số. Nhưng tôi tin có một sức hút riêng khi có thứ gì đó hữu hình để cầm trên tay".

Các hiệu sách lớn cũng đang đón nhận xu hướng này để đối phó với tình trạng doanh thu sách in sụt giảm.

Sanseido, một hiệu sách 145 năm tuổi ở khu sách Jimbocho của Tokyo, đã bắt đầu bày bán tác phẩm thiết kế thủ công trên kệ của họ gần một năm trước.

"Chúng tôi cảm thấy rằng các ấn phẩm tự xuất bản có thể thu hút đối tượng độc giả khác với độc giả truyền thống", Masato Sugiura, phó bộ phận xúc tiến bán hàng, cho biết.

"Mọi người đều đang tìm kiếm thứ gì đó thực sự chạm đến trái tim họ. Có lẽ độc giả cảm thấy bị thu hút nhiều hơn khi thưởng thức các ấn phẩm tự xuất bản. Những tác phẩm này cũng mang tính chuyên biệt và bao quát nhiều chủ đề hơn", ông Sugiura nói thêm.

Còn Kishino vẫn hy vọng rằng sách và tạp chí in sẽ tồn tại bất chấp thời đại kỹ thuật số.

"Chỉ có giấy mới mang lại sự ấm áp, Chắc chắn vẫn có những người đang tìm kiếm điều đó", bà nói.