Từ 248 trường vùng biên, nghĩ về đầu tư chiều sâu cho giáo dục

Đây là những trường đầu tiên trong số 248 trường được xây dựng, tạo sức bật và tâm thế mới cho giáo dục ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Khi nói về chủ trương xây dựng 248 trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Xây dựng trường lớp không chỉ để các cháu có điều kiện học tập tốt hơn, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là nâng cao chất lượng đời sống nhân dân vùng biên giới, góp phần giữ gìn chủ quyền lãnh thổ quốc gia từ gốc rễ, đó là con người, là cộng đồng dân cư gắn bó với đất, với rừng, với đường biên, cột mốc.

Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có thể thấy rõ một yêu cầu mới trong đầu tư giáo dục: không chia đều nguồn lực, mà tập trung cho nơi cần hơn, đầu tư sâu hơn và theo đuổi hiệu quả lâu dài.

Từ 108 trường đầu tiên, cần nhìn tổng thể việc xây dựng 248 trường biên giới, không chỉ ở những công trình đã hoàn thành, mà ở cách tổ chức, vận hành và phát huy hiệu quả đầu tư trong những năm tới.

Đầu tư chiều sâu cho giáo dục là quá trình duy trì cơ sở vật chất, cập nhật thiết bị, phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng dạy học và đánh giá hiệu quả theo thời gian. Ảnh: Anh Phú

Một ngôi trường mới, khang trang là điều rất cần thiết. Nhưng xây dựng trường chỉ là bước đầu. Nguồn lực đầu tư chỉ thực sự phát huy khi được tiếp nối bằng một quá trình tổ chức dạy học, vận hành và nâng cao chất lượng bền bỉ.

Nếu có trường mới nhưng thiếu giáo viên, có thiết bị nhưng khai thác chưa hiệu quả, có cơ sở vật chất nhưng chưa tạo được môi trường học tập tốt thì hiệu quả đầu tư sẽ không tương xứng. Vì vậy, cùng với xây dựng trường phải tính đến đội ngũ, thiết bị, học liệu, hạ tầng số và các điều kiện bảo đảm hoạt động giáo dục.

Đặc biệt, cần có chính sách đủ mạnh để thu hút và giữ chân giáo viên ở vùng khó khăn. Điều này không chỉ liên quan đến chế độ đãi ngộ, mà còn đến điều kiện làm việc, cơ hội đào tạo, nâng cao chuyên môn và khả năng gắn bó lâu dài với địa phương.

Hạ tầng số cũng cần được coi là một phần của đầu tư giáo dục hiện đại. Kết nối tốt có thể mở rộng khả năng tiếp cận học liệu, phương thức học tập và nguồn tri thức mới cho học sinh vùng biên. Nhưng đầu tư công nghệ phải đi cùng đào tạo giáo viên, học liệu phù hợp và cơ chế vận hành ổn định.

Vì vậy, đầu tư chiều sâu không phải là đầu tư một lần cho một công trình. Đó là quá trình liên tục: duy trì cơ sở vật chất, cập nhật thiết bị, phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng dạy học và đánh giá hiệu quả theo thời gian.

Từ 108 trường đầu tiên, việc triển khai các trường còn lại cần bảo đảm yêu cầu về chất lượng, nhưng không nên máy móc theo một khuôn mẫu. Điều kiện tự nhiên, dân cư, giao thông và nhu cầu giáo dục ở mỗi địa bàn khác nhau. Thiết kế, quy mô, tổ chức nội trú và phương thức vận hành cần phù hợp với thực tế từng nơi.

Quan trọng hơn, phải tính đến hiệu quả sau đầu tư. Không chỉ tính số trường đã xây dựng, số phòng học đã hoàn thành hay số thiết bị đã mua, mà phải nhìn vào chất lượng giáo dục, mức độ sử dụng cơ sở vật chất, sự ổn định của đội ngũ và khả năng duy trì hoạt động lâu dài.

Đây là vấn đề không chỉ của 248 trường vùng biên mà của đầu tư giáo dục nói chung. Khi nguồn lực được tập trung đúng chỗ và đầu tư đồng bộ, mỗi khoản đầu tư có thể tạo ra tác động lớn hơn. Khi hiệu quả được theo dõi trong cả quá trình vận hành, nguồn lực công mới thực sự tạo ra giá trị bền vững.

Giáo dục gắn với phát triển nguồn nhân lực, với chất lượng đời sống và sức mạnh của cộng đồng dân cư. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục ở vùng biên cần được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, thay vì chỉ được nhìn như một nhiệm vụ xây dựng trường học.

Chủ trương xây dựng 248 trường nội trú liên cấp đã được thực hiện với một tầm nhìn dài hạn. Công trình phải tốt, nhưng quan trọng hơn là phải vận hành tốt; thiết bị phải đầy đủ, nhưng phải được sử dụng hiệu quả; trường phải được xây dựng, nhưng đội ngũ và chất lượng giáo dục phải được đầu tư liên tục.

Có lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo chia sẻ: được Đảng, Nhà nước và cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặc biệt quan tâm, các thầy cô rất phấn khởi. Đó cũng là động lực và cả áp lực tự đặt ra với mỗi nhà giáo để nâng cao tinh thần trách nhiệm, tận tâm phụng sự, góp phần đưa giáo dục địa phương phát triển bền vững, thực chất.

Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng trường học gắn với nâng cao đời sống nhân dân và giữ gìn chủ quyền từ gốc rễ cho thấy tầm nhìn dài hạn của chủ trương này. Giáo dục được đặt trong mối quan hệ với con người, cộng đồng và sự phát triển lâu dài của vùng biên.

Vì vậy, 108 trường đã hoàn thành là bước khởi đầu để kiểm nghiệm một cách làm lớn hơn. Từ những công trình đầu tiên, cần tiếp tục hoàn thiện mô hình, nâng chất lượng vận hành và bảo đảm hiệu quả của toàn bộ 248 trường.

Điều đáng chờ đợi không chỉ là 248 trường được hoàn thành, mà là 248 điểm sáng giáo dục thực sự phát huy hiệu quả, trở thành những cơ sở vững chắc để nâng cao chất lượng giáo dục và đời sống ở vùng biên.

Đó là cách biến một chủ trương giàu ý nghĩa nhân văn thành một khoản đầu tư có chiều sâu, có trọng tâm và có giá trị lâu dài, góp phần hiện thực hóa quan điểm: Giáo dục là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc, như Nghị quyết 71 đã đề ra.