Thủ tướng Lê Minh Hưng: Vì sao bệnh viện tư mua được thuốc giá hợp lý, bệnh viện công lại khó?

Phát biểu tại Tổ 3, gồm các Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, Lạng Sơn và Hà Tĩnh, sáng 21/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu sửa đổi Luật Khám bệnh, chữa bệnh và Luật Dược phải khắc phục những bất cập trong mua sắm, phân phối thuốc và trang thiết bị y tế, cắt giảm các khâu trung gian để đưa giá về mức hợp lý, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh và ngân sách nhà nước.

"Tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và trang thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp, mà các bệnh viện công lại không mua được?", Thủ tướng đặt câu hỏi.

Thủ tướng cho biết đã trao đổi với Bộ Y tế về việc nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm của các bệnh viện tư nhân, từ đó xây dựng cơ chế phù hợp để các bệnh viện công có thể tiếp cận thuốc, trang thiết bị y tế với mức giá hợp lý hơn.

Theo Thủ tướng, vấn đề không chỉ nằm ở phương thức mua sắm mà còn ở những bất cập trong hệ thống pháp luật và quá trình tổ chức thực hiện.

Qua khảo sát, kiểm tra, thanh tra của các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ, nhiều lỗ hổng đã được phát hiện trong quy định pháp luật, văn bản hướng dẫn, thông tư của Bộ Y tế cũng như khâu thực thi. Những bất cập này tạo điều kiện phát sinh nhiều tầng nấc trung gian, đẩy chi phí thuốc và trang thiết bị y tế lên cao.

Đặc biệt, một số nhóm thuốc và thiết bị y tế có chi phí rất lớn. Trong khi Việt Nam vẫn phải nhập khẩu nhiều loại thuốc, nhất là biệt dược, cùng các trang thiết bị y tế, việc các hãng sản xuất không thể tiếp cận trực tiếp thị trường mà phải thông qua nhiều khâu trung gian có thể làm tăng giá sản phẩm.

Thủ tướng dẫn vụ việc Công ty Việt Mỹ lập nhiều công ty ở nước ngoài, thực hiện các giao dịch mua bán lòng vòng, khiến giá hàng hóa bị đẩy lên rất cao trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.

“Không chỉ có hành vi trốn thuế, quan trọng hơn, việc đẩy giá thuốc và trang thiết bị y tế đã làm tăng chi phí khám, chữa bệnh, gây thiệt hại lớn cho người bệnh, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ y tế; đồng thời khiến ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm y tế phải thanh toán những khoản chi phí cao bất hợp lý”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thuốc thông dụng có thể đấu thầu, thuốc chuyên biệt đàm phán giá

Để khắc phục những bất cập này, Thủ tướng đề nghị nghiên cứu cơ chế mua sắm phù hợp với từng nhóm thuốc, trang thiết bị y tế, thay vì áp dụng cứng nhắc một phương thức.

Theo đó, những mặt hàng sử dụng phổ biến có thể thực hiện đấu thầu, kể cả đấu thầu tập trung; còn những loại thuốc, trang thiết bị chuyên biệt có thể áp dụng cơ chế đàm phán giá.

"Những mặt hàng nào đại trà, chúng ta có thể đấu thầu; những mặt hàng nào chuyên biệt thì chúng ta có thể đàm phán giá", Thủ tướng nêu định hướng.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cho phép bệnh viện trực tiếp đàm phán, mua sắm một số loại thuốc, trang thiết bị y tế trong khuôn khổ pháp luật. Bộ Y tế và các chuyên gia cũng có thể làm việc trực tiếp với các hãng, doanh nghiệp sản xuất để đàm phán mức giá phù hợp.

Thủ tướng cho rằng cần nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm của các bệnh viện tư nhân, làm rõ vì sao những cơ sở này có thể mua được thuốc, thiết bị y tế với giá hợp lý để có giải pháp tháo gỡ cho bệnh viện công.

Mục tiêu là cắt giảm những khâu trung gian không cần thiết, tương tự định hướng cải cách đang và sẽ được thực hiện trong các lĩnh vực xăng dầu, điện.

Theo Thủ tướng, nếu không xử lý được các tầng nấc trung gian và chi phí bất hợp lý, quỹ bảo hiểm y tế cũng như người bệnh sẽ tiếp tục phải gánh những khoản chi lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và an sinh xã hội.

Doanh nghiệp có lợi nhuận nhưng phải ở mức hợp lý

Thủ tướng nhấn mạnh thuốc và trang thiết bị y tế là những hàng hóa đặc thù, phục vụ trực tiếp hoạt động khám, chữa bệnh. Vì vậy, Nhà nước phải có cơ chế kiểm soát giá phù hợp, không thể hoàn toàn để thị trường tự điều chỉnh.

"Đồng ý các doanh nghiệp phải có lợi nhuận nhưng chỉ lợi nhuận ở mức hợp lý thôi", Thủ tướng nói.

Theo Thủ tướng, Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là khả năng chi trả của người bệnh. Trong khi đó, chi phí khám, chữa bệnh mà người dân phải tự thanh toán còn cao. Do vậy, giá thuốc và trang thiết bị y tế cần phù hợp với khả năng chi trả, đồng thời bảo đảm lợi ích hợp lý của doanh nghiệp.

Thủ tướng cho biết Chính phủ quyết tâm phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện những quy định liên quan trong Luật Dược, Luật Khám bệnh, chữa bệnh và các văn bản hướng dẫn, nhằm khắc phục những bất cập trong quản lý, mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế.

Về lâu dài, Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, báo cáo Quốc hội xây dựng luật riêng về trang thiết bị y tế. Tuy nhiên, trước mắt cần sửa ngay những quy định liên quan để tháo gỡ các vướng mắc đang tồn tại.

Thủ tướng đề nghị các ĐBQH, nhất là những người có chuyên môn, kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế, nghiên cứu kỹ và góp ý trực tiếp vào từng điều khoản của dự thảo luật, nghị định, thông tư hướng dẫn.

Theo Thủ tướng, yêu cầu đặt ra là xây dựng được khuôn khổ pháp lý bảo đảm công khai, minh bạch, kiểm soát giá và đổi mới phương thức mua sắm, để bệnh viện và người dân có thể tiếp cận thuốc, trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lý.

Đề xuất cho phép bệnh viện trực tiếp nhập khẩu thuốc đặc trị

Cũng tại phiên thảo luận Tổ 3 sáng 21/10, ĐBQH Phạm Thu Xanh (TP. Hải Phòng) đề nghị bổ sung vào Luật Dược quy định cho phép bệnh viện trực tiếp nhập khẩu thuốc mới, thuốc đặc trị để phục vụ điều trị, không nhằm mục đích kinh doanh thương mại.

Theo đại biểu, hoạt động nhập khẩu, phân phối thuốc hiện phụ thuộc vào hệ thống doanh nghiệp dược. Trong khi đó, một số loại thuốc mới, thuốc đặc trị, thuốc đắt tiền hoặc có nhu cầu sử dụng ít chưa được nhập khẩu vào Việt Nam, hoặc chậm được phân phối do không mang lại nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp. Điều này khiến các bệnh viện thiếu lựa chọn trong điều trị, người bệnh gặp khó khăn khi tiếp cận thuốc cần thiết.

Để khắc phục, đại biểu đề nghị cho phép bệnh viện trực tiếp nhập khẩu những loại thuốc này với số lượng nhỏ, chỉ sử dụng tại chính bệnh viện. Cơ chế này sẽ giúp mở rộng khả năng tiếp cận thuốc, nâng cao hiệu quả điều trị, giảm chi phí cho người bệnh, hạn chế nhu cầu ra nước ngoài chữa bệnh và tình trạng nhập thuốc qua đường xách tay.

Dẫn kinh nghiệm Liên minh châu Âu, đại biểu cho rằng việc quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc thuốc có thể được bảo đảm thông qua cơ chế cấp phép và quy định mua sắm phù hợp, không nhất thiết mọi giao dịch đều phải qua khâu trung gian thương mại.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị quy định công khai giá nhập khẩu, giá sản xuất và giá bán thuốc. Theo đại biểu, thuốc và vật tư tiêu hao chiếm khoảng 50% chi phí thanh toán khám, chữa bệnh. Vì vậy, minh bạch giá thuốc có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát chi phí, giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.