Quy định mới về 'kiểm soát' xuất bản sách lịch sử cách mạng, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước

Sáng 24-8, với 472/475 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Luật có hiệu lực từ 1-3-2027.

Đáng chú ý, tại điều 24 của luật mới được thông qua đã bổ sung quy định: Tác phẩm, tài liệu có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.

Luật mới cũng bổ sung quy định liên quan nộp và quản lý xuất bản phẩm lưu chiểu, nộp xuất bản phẩm cho Thư viện Quốc gia Việt Nam.

Theo đó, tiếp tục quy định nhà xuất bản phải nộp lưu chiểu cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chậm nhất là 10 ngày trước khi phát hành.

Với xuất bản phẩm thuộc danh mục có nội dung về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định chỉ được phát hành sau khi có ý kiến của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch...

Nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản

Trước khi Quốc hội thông qua, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật.

Theo báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết có ý kiến đề nghị mở rộng yêu cầu thẩm định đối với bản thảo mới được biên soạn, dịch thuật trong nước có nội dung liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc cần quản lý chặt chẽ, không chỉ dựa vào thời điểm hoặc nơi công bố tác phẩm.

Chính phủ cho biết khoản 1 điều 24 quy định tác phẩm, tài liệu có nội dung thuộc chủ đề, đề tài về lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ, lãnh đạo đất nước, anh hùng dân tộc thuộc danh mục theo quy định của Chính phủ thì nhà xuất bản phải tổ chức thẩm định bản thảo trước khi đăng ký kế hoạch xuất bản.

Với các tác phẩm, tài liệu quy định tại khoản 2 điều 24, gồm một số tác phẩm, tài liệu xuất bản trong các giai đoạn lịch sử và tác phẩm, tài liệu xuất bản ở nước ngoài, việc thẩm định trước khi đăng ký kế hoạch tái bản chỉ đặt ra khi nội dung có dấu hiệu vi phạm khoản 1 điều 10.

Khoản 3 điều 24 yêu cầu việc thẩm định phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn theo tính chất, nội dung bản thảo, có căn cứ đánh giá và kết luận rõ ràng.

Hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm

Luật mới được thông qua bổ sung quy định chính sách của Nhà nước về phát triển hoạt động xuất bản. Cụ thể, Nhà nước miễn, giảm thuế, tiền thuê đất, thuê bất động sản là tài sản công đối với nhà xuất bản theo quy định của pháp luật.

Cùng với đó xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm.

Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của Chính phủ về nội dung này, Chính phủ nêu rõ xin tiếp thu, chỉnh lý dự luật theo hướng xác định rõ các chính sách phát triển hoạt động xuất bản.

Theo đó, dự thảo quy định chính sách xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm.

Đầu tư hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phát triển xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu đối với xuất bản phẩm phục vụ các nhiệm vụ, đối tượng và địa bàn ưu tiên.

Ưu đãi với hoạt động in, phát hành, hỗ trợ bản quyền, dịch thuật, quảng bá, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa đọc và thu hút nguồn lực xã hội.

Các quy định này là chính sách phát triển, việc xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm sẽ được triển khai thông qua các đề án, phù hợp với chiến lược phát triển và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đồng thời áp dụng theo loại hình tổ chức của nhà xuất bản tại điều 12, gồm đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.