Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026: Làm rõ nhiều vấn đề về cải cách thủ tục hành chính, xử lý "điểm nghẽn" thể chế

PV Chu Thanh Vân (TTXVN): Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt việc cắt giảm các thủ tục hành chính (TTHC), các điều kiện kinh doanh để thực hiện theo Nghị quyết số 18 của Trung ương. Xin hỏi vấn đề này hiện nay được thực hiện như thế nào và đánh giá tác động cụ thể của việc cắt giảm này cũng như định hướng, phương án rà soát là gì để bảo đảm việc cắt giảm đạt thực chất, không để "mọc ra" thủ tục khác?

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ đã ký văn bản truyền đạt ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, gửi một số Bộ trưởng về việc yêu cầu bổ sung vào phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục theo kiến nghị của Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV). Xin cho biết chỉ đạo này đã được thực hiện như thế nào? Ý kiến của các bộ liên quan về đề xuất của Ban IV ra sao?

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh: Tại phiên họp Chính phủ ngày 13/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã kết luận, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương với tinh thần quyết liệt, khẩn trương có phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính ở cấp bộ, còn lại phân cấp cho địa phương. Cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024. Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Yêu cầu cơ bản phải hoàn thành trong tháng 4/2026.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư pháp đã xây dựng kế hoạch và cùng các bộ, ngành triển khai rất khẩn trương, quyết liệt theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Chính phủ.

Về kết quả, đến ngày 26/4/2026, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành và thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Nói cách khác đã đạt các chỉ tiêu theo Nghị quyết số 18 của Trung ương. Đó là những giải pháp, biện pháp căn cơ để chúng ta thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định: Sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay.

Đối với phương án cần sửa đổi luật: Sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết số 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.

Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, theo đúng yêu cầu, sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.

Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một "chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương.

Về số liệu chi tiết của việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính:

- Về phân cấp, phân quyền: Cấp Trung ương chỉ còn thực hiện 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,1%, vượt chỉ tiêu mà Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

- Về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện: Hiện tại có 198 ngành nghề, các bộ ngành đã đề xuất phương án cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%, đáp ứng yêu cầu Nghị quyết 18 của Trung ương giao.

- Về cắt giảm (theo 8 Nghị quyết đã ban hành): Cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết. Bãi bỏ 680 thủ tục hành chính. Đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính. Cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm là 51.419 ngày/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu đề ra.

- Tiếp tục đề xuất cắt giảm chi phí thủ tục hành chính với ước tính hơn 23.000 tỷ đồng/năm.

- Hồ sơ mà 3 bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính, cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác.

Đây là đợt cải cách rất sâu rộng. Như vậy chỉ chưa đầy 1 tháng chúng ta đã thực hiện được mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Về câu hỏi "việc cắt giảm có thực chất hay không? Có tình trạng tới đây "mọc ra" các điều kiện kinh doanh mới, các thủ tục mới khác hay không?", đây là vấn đề mà Thường trực Chính phủ chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng.

Căn cứ vào tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện thủ tục hành chính hiện nay có sự khác biệt. Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các thủ tục "tiền kiểm", thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu.

Cụ thể với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách thủ tục hành chính thì các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ. Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép. Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ "hậu kiểm". Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh sẽ phải gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở.

Về giải pháp, các bộ ngành cũng đã đề xuất rất cụ thể. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện "hậu kiểm" là yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã. Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. Ở thời điểm ấy các cơ quan quản lý nhà nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời, để thực hiện cơ chế mới này, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia sản xuất kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật.

Để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ, đối với các chủ thể đăng ký, thông báo hoạt động theo phương án của họ, họ phải trung thực và quy định pháp luật phải bảo đảm hội đủ điều kiện để đầu tư ngành nghề kinh doanh. Nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó và xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.

Cơ quan nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm được yêu cầu đó.

Với tinh thần trên, việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Đặng Xuân Phong: Qua nhiều kênh thông tin, trong đó có Ban IV, Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo ngày 2/5/2026 về 4 nội dung nữa để 4 Bộ trưởng tiếp tục chỉ đạo, rà soát, đảm bảo tính thực chất.

Thứ nhất là liên quan đến đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Thứ hai là cấp phép xây dựng của Bộ Xây dựng.

Thứ ba là thành lập và hoạt động khu công nghiệp, cụm công nghiệp của Bộ Công Thương.

Thứ tư là phòng cháy chữa cháy của Bộ Công an.

Cuối cùng là gửi Bộ Tư pháp để tổng hợp chung, báo cáo Thủ tướng. Thời hạn cho 4 Bộ là 10/5 và Bộ Tư pháp tổng hợp báo cáo Thủ tướng ngày 12/5. Việc này Văn phòng Chính phủ đã thay mặt Thủ tướng truyền đạt ý kiến tới các bộ.

PV Duy Cường (báo VTV News): Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế thế giới cũng như áp lực mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026, xin Bộ Tài chính cho biết các giải pháp cụ thể cũng như đột phá để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô cũng như kiểm soát lạm phát, đặc biệt là bảo đảm cân bằng giữa tốc độ tăng trưởng và chất lượng tăng trưởng.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận: Đây là một trong những nội dung người dân và doanh nghiệp quan tâm. Đặc biệt, lãnh đạo Đảng, Nhà nước luôn quan tâm và chỉ đạo vấn đề này. Ngay từ đầu năm, thế giới đã biến động rất phức tạp và khó lường. Đặc biệt, từ cuối tháng 2, khi xung đột tại Trung Đông leo thang nhanh chóng đã gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu lớn nhất từ trước đến nay. Giá xăng dầu cũng như nguyên liệu đầu vào trên thế giới có sự điều chỉnh rất mạnh. Tăng trưởng kinh tế thế giới được dự báo chậm lại và lạm phát cũng như nợ công toàn cầu có xu hướng tăng. Nhiều nền kinh tế lớn duy trì hoặc thắt chặt, thận trọng trong chính sách tiền tệ, đồng thời tiếp tục mở rộng tài phán để hỗ trợ cho tăng trưởng.

Trong bối cảnh khó khăn chung của thế giới, để bảo đảm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát được lạm phát, đồng thời nâng cao chất lượng tăng trưởng, trong thời gian tới, cần tích cực triển khai các nhiệm vụ giải pháp trọng tâm. Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ đều có những nghị quyết, văn bản chỉ đạo rất sát sao. Tôi xin nêu lên mấy nhóm giải pháp cho vấn đề này.

Thứ nhất, chúng ta phải quán triệt triển khai hiệu quả nghị quyết và văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIV, cũng như Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2 và các nghị quyết của Bộ Chính trị, các nghị quyết quan trọng về phát triển kinh tế-xã hội của Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp thứ nhất vừa rồi và Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16/4/2026 của Chính phủ… cùng một số văn bản chỉ đạo của Chính phủ, xem đây là định hướng xuyên suốt trong công tác điều hành kinh tế, xã hội năm 2026 và cả nhiệm kỳ 2026-2030.

Thứ hai là tập trung giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, trong đó tập trung một số nhiệm vụ giải pháp cụ thể như sau: (i) Điều hành chủ động linh hoạt và phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, thống nhất, hiệu quả giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, cũng như các chính sách vĩ mô khác; (ii) Khẩn trương nghiên cứu, xây dựng đề án nền kinh tế độc lập tự chủ gắn với hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh mới; (iii) Các cấp, các ngành điều hành chủ động, tập trung theo dõi, bám sát tình hình để có các giải pháp phản ứng chính sách kịp thời, hiệu quả trước các biến động bất lợi từ bên ngoài, giữ vững an toàn tài chính quốc gia và cương quyết không để xảy ra biến động kinh tế.

Thứ ba là nâng cao chất lượng tăng trưởng, bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa xã hội, bảo đảm nhân dân được thụ hưởng các thành quả của sự phát triển. Trong đó đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu và nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; khẩn trương nghiên cứu hoàn thiện đề án đổi mới mô hình tăng trưởng.

Một vấn đề nữa là triển khai các giải pháp nâng cao năng suất lao động, đóng góp của TFP thông qua phát triển ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, cũng như nâng cao trình độ của nguồn nhân lực. Hoàn thiện thể chế kinh tế, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh và thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế, xã hội trong phân bổ quản lý và sử dụng mọi nguồn lực.

Tiếp theo là tập trung cải thiện chỉ số ICOR thông qua đầu tư nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm, trong đó vốn đầu tư công là vốn mồi dẫn dắt các nguồn vốn đầu tư tư nhân khác.

Đó là một số nhiệm vụ giải pháp trọng tâm mà lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng như Chính phủ đã có chỉ đạo trong thời gian vừa qua và định hướng trong nhiệm kỳ tới.

PV Lý Hà (Tạp chí Kinh tế Việt Nam - VnEconomy): Một trong những trọng tâm của năm 2026 là cần xử lý dứt điểm các "điểm nghẽn" về thể chế. Đề nghị cho biết đâu là vướng mắc lớn nhất hiện nay và Chính phủ ưu tiên xử lý theo thứ tự và lộ trình như thế nào?

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh: Từ năm 2005 thực hiện mục tiêu cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế pháp luật theo Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, Bộ Tư pháp đã chủ trì cùng với các bộ, ngành, địa phương và đã báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương do Tổng Bí thư làm Trưởng ban, xác định 787 văn bản là "điểm nghẽn" của pháp luật.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành đã triển khai, báo cáo Chính phủ theo thẩm quyền và trình Quốc hội xử lý 469 nội dung điểm nghẽn. Còn lại 317 nội dung từ đầu năm 2026 đến nay, chúng ta đã xử lý 159 "điểm nghẽn".

Chúng tôi xác định các trọng tâm ưu tiên: Thứ nhất, đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành tập trung xử lý 158 nội dung được Ban Chỉ đạo Trung ương xác định là "điểm nghẽn" còn lại.

Thứ hai, chúng ta cần phải triển khai nghiên cứu, đánh giá và đề xuất phương án ban hành các nghị quyết theo Nghị quyết 26 của Chính phủ về các cơ chế đặc thù, đặc biệt để xử lý những khó khăn, vướng mắc. Đến nay, Chính phủ đã ban hành 16 Nghị quyết, quy phạm theo Nghị quyết 26. Tới đây sẽ ban hành thêm ba Nghị quyết để cải cách thủ tục hành chính.

Tổng số các luật được điều chỉnh theo Nghị quyết 26 này được thống kê là hơn 60 luật. Đấy là cơ chế pháp lý dành quyền cho Chính phủ hết sức chủ động, kịp thời để khắc phục những điểm nghẽn.

Thứ ba là thực hiện Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 cũng như Nghị quyết số 89 của Chính phủ ngày 15/4 gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trọng tâm là phân cấp phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Thứ tư, cần tăng cường kỷ cương xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là bảo đảm từ nay không để nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành của Chính phủ.

Thứ năm là tập trung thực hiện kế hoạch tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo Nghị quyết 2092 ngày 3/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Bộ Tư pháp là cơ quan thường trực đã triển khai và các bộ, ngành cũng đã có kế hoạch triển khai.

PV Văn Kiên (báo Tiền Phong): Đề nghị Bộ Y tế cho biết, trong quý II/2026, dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 có được đưa vào hoạt động theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ không? Đến thời điểm hiện tại, những khó khăn, vướng mắc chính là gì?

Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận: Hai dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tại tỉnh Ninh Bình là những dự án có quy mô rất lớn và hiện đại. Mỗi dự án có tổng mức đầu tư xấp xỉ 5.000 tỷ đồng, với tổng diện tích xây dựng khoảng 138.000 m2 cho mỗi dự án.

Trong quá trình triển khai, nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc của hai dự án này, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 34/NQ-CP về các cơ chế để xử lý các vướng mắc.

Trong quá trình thực hiện, thực tế khi thi công hoàn thiện công trình, có rất nhiều vướng mắc phải xử lý về mặt kỹ thuật. Ví dụ như phải lập dự toán thẩm tra và phê duyệt dự toán cho những công việc đã thực hiện từ giai đoạn 2018–2019, chứ không phải cho ngày hôm nay. Đây là việc rất khó. Hay việc thay đổi thiết kế của bệnh viện dẫn đến thay đổi rất nhiều hạng mục, trong đó có hệ thống phòng cháy chữa cháy, hệ thống cấp thoát nước và các thủ tục liên quan đến giấy phép môi trường,

Về vấn đề mua sắm thiết bị y tế, dự án được phê duyệt danh mục từ năm 2014 và 2015. Do đó, ở thời điểm hiện tại, không thể tiếp tục mua sắm các thiết bị cũ như trước đây mà bắt buộc phải điều chỉnh để mua các thiết bị mới, hiện đại. Quy trình mua sắm này cũng phải thực hiện đầy đủ theo các quy định pháp luật hiện hành.

Đây là những vướng mắc lớn, bên cạnh đó còn nhiều vấn đề khác phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Thời gian qua, Bộ Y tế cùng các bộ, ngành và các đơn vị liên quan đã nỗ lực giải quyết các vướng mắc. Có thể khẳng định, đến nay các vướng mắc cơ bản đã được tháo gỡ. Hiện nay, các đơn vị đang tập trung hoàn thiện những khâu cuối cùng, trong đó trọng tâm là thi công các hạng mục phòng cháy chữa cháy sau khi đã điều chỉnh, bổ sung so với thời điểm trước; đồng thời hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải và các hạng mục bảo vệ môi trường.

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, chúng tôi cũng đang nỗ lực khắc phục những khó khăn về mặt tài chính. Những dự án này, các nhà thầu không vay ngân hàng được, các ngân hàng không phê duyệt các khoản vay cho hai dự án này. Cho nên nhà thầu cũng gặp nhiều khó khăn.

Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế đã tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan và chỉ đạo các chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án và các đơn vị thi công với mục tiêu phấn đấu cao nhất: Đưa cơ sở 2 của cả hai bệnh viện vào sử dụng trong quý II năm 2026.

Hiện nay, chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng xử lý các vướng mắc trong việc thẩm tra, phê duyệt dự toán các gói thầu, kết quả rất thuận lợi. Ngoài ra, Bộ Y tế cũng phối hợp với Bộ Xây dựng và Bộ Quốc phòng chỉ đạo các nhà thầu huy động tối đa nhân lực, tập trung hoàn thiện các hạng mục còn dở dang như phòng cháy chữa cháy, hệ thống xử lý nước thải, rác thải y tế. Đây chính là cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan chức năng cấp giấy phép phòng cháy chữa cháy và giấy phép môi trường cho công trình.

Bộ Y tế cũng đang chỉ đạo Ban Quản lý dự án áp dụng các cơ chế thuận lợi nhất cho nhà thầu. Hiện nay, nhà thầu có thể được tạm thanh toán lên đến 90% khối lượng thực hiện. Đối với những hạng mục mới phát sinh phải sửa đổi, bổ sung hoặc điều chỉnh phụ lục hợp đồng, chúng tôi đã cho phép tạm ứng ở mức cao hơn quy định hiện hành 30%. Trong phạm vi thẩm quyền có thể, chúng tôi cho phép tạm ứng đến 50% để các nhà thầu có đủ nguồn lực tài chính tập trung thi công, sớm đưa dự án về đích đúng tiến độ.

Câu hỏi thứ hai xin gửi tới đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo: Theo chỉ đạo mới nhất của Thủ tướng Chính phủ, ngành giáo dục cần bảo đảm tính thống nhất của sách giáo khoa trên toàn quốc bắt đầu từ năm học 2026-2027. Đồng thời tiếp tục đổi mới chương trình, nâng cao chất lượng dạy và học. Xin Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết lộ trình chi tiết triển khai thống nhất bộ sách giáo khoa trên phạm vi cả nước sẽ được thực hiện như thế nào? Ngoài ra, Bộ có kế hoạch rà soát và điều chỉnh cơ cấu các môn học trong nhà trường ra sao để bảo đảm tiêu chí tinh gọn, thiết thực, giảm tải nhưng vẫn đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về phát triển năng lực và kỹ năng cần thiết cho học sinh trong giai đoạn mới?

Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng: Về lộ trình thực hiện một bộ sách giáo khoa thống nhất dùng chung. Đây là chúng ta thực hiện theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục đào tạo và Nghị quyết 281 ngày 15/9/2025 của Chính phủ về chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 71. Hai nghị quyết quan trọng này đều nêu thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung và tiến tới đến năm 2030 miễn phí toàn bộ sách giáo khoa.

Thực hiện nội dung đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai khẩn trương trong tháng cuối của năm 2025. Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước từ Nghị quyết 29-NQ/TW là thực hiện một chương trình nhiều bộ sách giáo khoa, đến thời điểm này chúng ta đang thực hiện ba bộ sách giáo khoa theo chủ trương xã hội hóa, gồm bộ sách Cánh diều, bộ Chân trời sáng tạo, và bộ Kết nối tri thức với cuộc sống.

Bây giờ, Nghị quyết 281 của Chính phủ yêu cầu từ năm học 2026-2027, thực hiện thống nhất ngay một bộ sách giáo khoa. Như vậy chỉ còn vài tháng nữa. Thứ nhất là không thể biên soạn được một bộ sách mới, bởi công việc này phải mất 2 - 3 năm với khối lượng tác giả rất lớn. Thứ hai, chúng ta phối hợp ba bộ sách hiện hành hay chọn một trong ba bộ?

Chúng tôi đã thành lập tổ nghiên cứu và tham khảo ý kiến của các sở giáo dục đào tạo, ý kiến chuyên gia và ban hành các nguyên tắc và tiêu chí, từ đó đi đến thống nhất chọn một trong ba bộ sách này là bộ Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Đến ngày 26/12/2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt đây là bộ sách giáo khoa thống nhất dùng chung cho cả nước kể từ năm học 2026-2027.

Việc thực hiện bộ sách này như thế nào?

Thứ nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản hướng dẫn các Sở Giáo dục và Đào tạo thống nhất sử dụng bộ sách này, đồng thời sử dụng các bộ sách khác. Chúng ta dạy học lấy chương trình là trọng tâm, còn sách giáo khoa là học liệu, như vậy không lãng phí những bộ sách giáo khoa khác. Thứ hai là đã hiệu chỉnh những sách giáo khoa này, đặc biệt khi thay đổi chuyển từ chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp nên địa giới hành chính điều chỉnh. Các môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân đã điều chỉnh xong.

Thứ hai, chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam in ấn, phát hành với mục tiêu đảm bảo muộn nhất trước 20 ngày khi vào năm học là có đầy đủ sách giáo khoa cho các trường và cho giáo viên. Đến thời điểm này, 5/7 miền của Nhà xuất bản Giáo dục đã nhập kho xong và công bố giảm giá sách trung bình 13,3%.

Thứ ba, chúng tôi chỉ đạo tập huấn cho giáo viên để sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất này. Trước đây, ba bộ sách thì giáo viên sẽ dạy các bộ khác nhau. Đây không phải vấn đề trở ngại vì nguyên tắc là giáo viên dạy bộ sách nào được. Để không tập huấn tràn lan lãng phí thời gian cũng như vật chất, Bộ chỉ đạo chỉ tập huấn những vấn đề mà giáo viên thấy vướng mắc, cần giải đáp. Như vậy, bắt đầu vào năm học mới này, chúng ta thống nhất một bộ sách giáo khoa, đảm bảo theo đúng tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết 71 cũng như Nghị quyết 281 của Chính phủ.

Về việc điều chỉnh chương trình và cơ cấu các môn học, về mặt khoa học giáo dục, khoa học về chương trình, theo kinh nghiệm của thế giới, tuổi thọ của một chương trình từ 10-15 năm mới thay đổi tổng thể. Còn hằng năm chúng tôi có phát triển chương trình, tức là rà soát các chương trình này để có chỉ đạo về chuyên môn. Lâu nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các Sở Giáo dục và Đào tạo cũng như các nhà trường, các giáo viên, đặc biệt là các hiệu trưởng, tổ chức các chương trình giáo dục theo khung chương trình, tối thiểu phải đảm bảo khung chương trình giáo dục phổ thông.

Thứ hai, tùy theo từng trường, từng lớp, từng học sinh, có thể nâng cao hơn thì xây dựng các chương trình giáo dục tương ứng. Đặc biệt, chúng tôi tinh chỉnh và bổ sung, cập nhật những nội dung mới như trong Nghị quyết 71 nêu, là từng bước tăng thời lượng các môn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục STEM và giáo dục về chuyển đổi số, giáo dục AI.

Vừa qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư và có chỉ đạo hướng dẫn dạy thí điểm giáo dục AI trong học sinh phổ thông. Và tăng cường giáo dục kỹ năng sống, giáo dục văn hóa, văn học nghệ thuật cho học sinh, để vừa đảm bảo chuẩn đầu ra theo chương trình giáo dục phổ thông nhưng không gây quá tải với học sinh. Giáo dục có tác động rất lớn, cần phải có đánh giá tác động, đồng thời huy động đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và giáo viên trực tiếp đứng lớp tham gia căn chỉnh chương trình đó.

Đương nhiên với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo, chúng ta phải hình dung được một thế hệ, bây giờ bắt đầu lớp 1 thì 25 năm sau, các em sẽ là những con người như thế nào cả về thể chất lẫn tinh thần và trí tuệ. Với chương trình giáo dục phổ thông, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, có thể đẩy nhanh hơn để cập nhật những điểm tiên tiến của thế giới. Tuy nhiên, chương trình phải có tính ổn định nhất định, quan trọng là đảm bảo được yêu cầu đầu ra về phẩm chất năng lực cho học sinh. Quan trọng nhất vẫn là đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, đặc biệt là dạy cho người học, học sinh khả năng tự học cao, lúc ấy học sinh sẽ có khả năng thích ứng với mọi chương trình, mọi sách giáo khoa.

Chúng tôi cũng đã truyền thông, yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo phải hiểu một cách linh hoạt. Một bộ sách giáo khoa thống nhất dùng chung không có nghĩa là chỉ dạy và học trong sách giáo khoa đó, sách giáo khoa không phải là pháp lệnh, chỉ là học liệu. Chúng ta có thể tham khảo những bộ sách giáo khoa hiện nay không thống nhất dùng chung nhưng vẫn còn giá trị về mặt khoa học, thực tiễn, cũng như có thể lấy nguồn tư liệu khác để giáo viên giảng dạy, học sinh có thể tham khảo để làm phong phú thêm kiến thức của mình, cũng như trong các bài kiểm tra đánh giá. Như thế phù hợp với việc chuyển từ dạy kiến thức là chính sang dạy kỹ năng để hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh.