Chủ tịch Hồ Chí Minh với hội nghị thành lập Đảng và các kỳ đại hội

Theo tác phẩm Bác Hồ với các kỳ Đại hội Đảng do PGS.TS Hà Minh Hồng chủ biên (Nhà xuất bản Trẻ xuất bản), năm 1921, Nguyễn Ái Quốc tham gia thành lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa; năm 1922 xuất bản báo Le Paria (Người cùng khổ) tại Pháp; năm 1923 sang Liên Xô dự các đại hội do Quốc tế Cộng sản tổ chức và nhiều hoạt động trong phong trào cộng sản quốc tế, đồng thời nghiên cứu và xây dựng những luận điểm về cách mạng giải phóng thuộc địa. Năm 1924, được cử làm ủy viên Bộ Phương Đông, trực tiếp phụ trách Cục Phương Nam, Nguyễn Ái Quốc về Trung Quốc xây dựng phong trào cộng sản ở các nước thuộc địa, nhất là Đông Nam Á.. Ảnh: Tư liệu của Đông A.

Thẻ đại biểu cấp cho Nguyễn Ái Quốc tham dự Đại hội lần thứ V Quốc tế Cộng sản tại Moskva năm 1924. Cùng năm, Người được phân công về hoạt động ở Trung Quốc để xây dựng phong trào cộng sản ở các nước thuộc địa. Đây là thời điểm Nguyễn Ái Quốc tăng cường truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào cách mạng Việt Nam. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Mùa xuân Canh Ngọ (1930), với tư cách lãnh tụ của phong trào yêu nước cách mạng Việt Nam và được sự ủy nhiệm của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Tranh sơn dầu của Nguyễn Phi Hoanh khắc họa 5 đại biểu tham dự Hội nghị tại Hương Cảng, do Nguyễn Ái Quốc chủ trì. Các đại biểu gồm đại diện của Đông Dương Cộng sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng, trong đó có Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Châu Văn Liêm và Nguyễn Thiệu. Đông Dương Cộng sản liên đoàn mới thành lập nên chưa kịp triệu tập dự hội nghị. Hội nghị diễn ra trong điều kiện hoạt động bí mật, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Quốc tế Cộng sản. Tranh: Nguyễn Phi Hoanh.

Tranh của họa sĩ Phan Kế An về Hội nghị thành lập Đảng. Khác với tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Phi Hoanh, tranh còn khắc họa Hồ Tùng Mậu và Lê Hồng Sơn thuộc Chi bộ Cộng sản Việt Nam ở hải ngoại. Về hoàn cảnh bí mật ở nước ngoài thời bấy giờ của hội nghị, vai trò chuẩn bị tổ chức của các đồng chí ở hải ngoại là rất quan trọng.

Đại hội lần thứ II của Đảng được tổ chức tại xã Vinh Quang (nay là xã Kim Bình, tỉnh Tuyên Quang) trong vùng căn cứ địa Việt Bắc. Đây là lần đầu tiên Chủ tịch Hồ Chí Minh tham dự một kỳ Đại hội Đảng trong nước sau khi về nước lãnh đạo cách mạng năm 1941. Trước thềm Đại hội, Người cùng Thường vụ Trung ương Đảng tiến hành nhiều cuộc họp quan trọng để chuẩn bị mọi mặt, từ văn kiện, nhân sự đến tổ chức Đại hội. Bức ảnh chụp Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Ban trù bị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II năm 1951. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Trước giờ khai mạc Đại hội vào ngày 11/2/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đại biểu làm lễ dâng hương tại đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng. Đài tưởng niệm được dựng trong khu vực đại hội, thiết kế theo kiểu nhà bia, là điểm tưởng niệm trang nghiêm. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Chiều cùng ngày, sau Diễn văn khai mạc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Báo cáo chính trị, nêu lên hai nhiệm vụ chính: 1. Đưa kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn; 2. Tổ chức Đảng Lao động Việt Nam. Người chỉ rõ: “Đảng Lao động Việt Nam phải là một đảng to lớn, mạnh mẽ, chắc chắn, trong sạch, cách mạng triệt để”. Ảnh: TTXVN.

Bản Điều lệ sửa đổi được thông qua tại Đại hội đặt ra chức danh Chủ tịch Đảng. Đại hội bầu ra Ban Chấp hành Trung ương mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh được toàn thể đại hội suy tôn làm Chủ tịch Đảng, đồng chí Trường Chinh làm Tổng Bí thư. Trong ảnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh chụp lưu niệm với các đại biểu dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, 1951. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Đến năm 1960, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III được tổ chức tại Hà Nội, quy tụ đại biểu toàn quốc và các đoàn quốc tế đến dự. Trong ảnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ, chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu. Đây là một trong những kỳ đại hội để lại nhiều dấu ấn về tinh thần đoàn kết và vai trò của phụ nữ trong cách mạng. Ảnh: Báo Phụ nữ Việt Nam.

Tối 3/9/1960, trước khai mạc Đại hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các trưởng đoàn đại biểu quốc tế dự dạ hội thanh niên tại công viên Bách Thảo. Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt nhịp cho toàn thể tham dự cùng hát bài Kết đoàn. Hình ảnh thể hiện tinh thần gắn bó, lạc quan và đoàn kết dân tộc trong sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Ảnh: TTXVN.

Ngày 5/9/1960, trong diễn văn tại Đại hội lần III, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “...Đại hội lần này là đại hội xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh hòa bình thống nhất nước nhà”. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Ngày 10/9/1960, sau 5 ngày làm việc, Đại hội III bế mạc tại Hà Nội. Trong diễn văn kết thúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Chắc chắn rằng Đại hội lần thứ III này sẽ là nguồn ánh sáng mới, lực lượng mới cho toàn Đảng và toàn dân ta xây dựng những thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thực hiện hòa bình thống nhất nước nhà”. Trong ảnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đại biểu ít người tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III, năm 1960. Ảnh: TTXVN.

Năm 1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người ba lần tham dự sự kiện trọng yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam gồm: Hội nghị thành lập Đảng năm 1930, Đại hội toàn quốc lần thứ II năm 1951 và Đại hội lần thứ III năm 1960. Ba sự kiện nối lại thành một quá trình hoàn chỉnh của ba bước thành lập - hoàn thiện - chuyển giao. Ba sự kiện ở ba thời điểm và hoàn cảnh lịch sử khác nhau nhưng lần nào cũng thấy Người "đều có chung quá trình tổ chức chuẩn bị và tiến hành theo một nền nếp khoa học, dân chủ, có xác định chủ đề trung tâm, có phân công người soạn thảo văn kiện, có thảo luận đầy đủ và quan tâm đến ý kiến của mọi người", trích sách Bác Hồ qua các kỳ Đại hội Đảng. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

"Di sản Người để lại thật vô giá, nhưng hết sức cụ thể và gần gũi với cuộc sống chính trị và văn hóa lịch sử của đất nước... Những hội nghị và đại hội Đảng do Người chủ trì đều thành công tốt đẹp; phương pháp tổ chức và điều hành của Người là một mẫu mực cho chúng ta học tập và làm theo", trích sách Bác Hồ với các kỳ Đại hội Đảng. Trong ảnh là Đại hội Đảng lần thứ XIV với tượng Bác đặt ở vị trí trung tâm. Ảnh: Thuận Thắng.