40 năm Đảng lãnh đạo công cuộc Đổi mới của đất nước

Thứ ba - 03/02/2026 02:15

Từ năm 1986 tới nay, Việt Nam đã có nhiều sự thay đổi ngoạn mục về nhiều phương diện chính trị - xã hội, có nền kinh tế năng động, hội nhập với nền kinh tế toàn cầu.

Năm 2026, tròn 40 năm kể từ ngày Việt Nam tiến hành công cuộc Đổi mới. Tới nay, công cuộc Đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo đã đạt được nhiều thành tựu, làm thay đổi diện mạo đất nước và đời sống nhân dân. Hành trình 40 năm này cũng để lại nhiều bài học, làm hành trang cho đất nước tiếp tục bước vào kỷ nguyên mới.

Đổi mới toàn diện, khôi phục và phát triển kinh tế

Cuốn Đảng Cộng sản Việt Nam - Hành trình lịch sử và khát vọng tương lai đã điểm lại bối cảnh ra đời đường lối đổi mới vào năm 1986. Giai đoạn trước năm 1986, Việt Nam đứng trước những thử thách sống còn khi nền kinh tế rơi vào tình trạng đình trệ.

Thời gian này, mô hình kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp đã lộ ra những hạn chế. Quy mô nền kinh tế của Việt Nam (GDP) chỉ khoảng 8 tỷ USD, GDP bình quân đầu người khoảng 200-300 USD thuộc nhóm nghèo nhất thế giới. Đại hội VI của Đảng đã nhìn trực diện vào các điểm hạn chế, xác định phải đổi mới toàn diện.

Tư duy đổi mới thể hiện trên mọi phương diện, từ kinh tế, chính trị tới tổ chức, tư tưởng, văn hóa; trọng tâm là đổi mới kinh tế. Việt Nam chuyển từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu bao cấp sang kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, coi trọng sản xuất hàng hóa và các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh.

Đảng chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, mở đường cho kinh tế tư nhân, tập thể và đầu tư nước ngoài phát triển. Ba chương trình kinh tế lớn được triển khai là phát triển lương thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu đã từng bước khôi phục và phát triển nền kinh tế.

Ngoài việc củng cố nội lực, Đảng cũng triển khai đường lối đối ngoại mở rộng, nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế, với phương châm Việt Nam muốn là bạn, là đối tác tin cậy của các nước. Việt Nam từng bước bình thường hóa quan hệ với các nước, phá thế bao vây, cấm vận, cô lập.

Tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Đảng xác định Việt Nam đã ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Các kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc lần IX, X, Đảng tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trên nền tảng này, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh hội nhập quốc tế. Năm 2007 đánh dấu bước hội nhập đầy đủ của nền kinh tế Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu khi gia nhập WTO. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA đã mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu sau 40 năm đổi mới đất nước. Ảnh: Quỳnh Danh.

Thành tựu 40 năm Đổi mới qua những con số

Tỷ lệ hộ nghèo tại Việt Nam có mức giảm đáng kể, từ 58,1% xuống còn 1,93% (theo thông tin của Tạp chí Kinh tế Tài chính). Đời sống nhân dân được nâng cao, cơ sở hạ tầng được cải thiện nhanh chóng.

Về kinh tế, từ năm 1986 tới nay, Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng GDP trên 6%/năm, trừ năm 2020, 2021 do ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19 (theo thông tin từ VnEconomy). Quy mô nền kinh tế tăng mạnh từ 14 tỷ USD năm 1985 lên khoảng 430 tỷ USD năm 2023, trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 ASEAN.

Nền kinh tế Việt Nam cũng trở thành một trong 34 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Quy mô nền kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986. Việt Nam cũng nằm trong nhóm 20 nước có quy mô thương mại lớn nhất thế giới; nhóm 20 nền kinh tế thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài nhất thế giới từ 2019 tới nay; nhóm 10 nước có lượng kiều hối lớn nhất thế giới.

Thu nhập bình quân đầu người Việt Nam đã tăng từ dưới 100 USD lên gần 5.000 USD.

Về quan hệ ngoại giao, Việt Nam đã thiết lập quan hệ với 194 quốc gia trên thế giới, có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 34 nước; là thành viên tích cực của trên 70 tổ chức khu vực và quốc tế như ASEAN, WTO, APEC, Liên hợp quốc...

Sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã trở thành một quốc gia có nền kinh tế năng động, có vị thế quốc tế ngày càng cao. Những thành tựu của 40 năm Đổi mới tạo nền tảng vững chắc để đất nước tiếp tục phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030; đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.