Bước đổi mới quan trọng về tư duy

Đến năm 2045, có khoảng 60 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; 5 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Toàn bộ doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số; 100% tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước áp dụng nguyên tắc quản trị của OECD… Tiếp tục tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, đủ năng lực giữ vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh, các nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, thống kê, đánh giá và hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường; gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa nhà nước - thị trường - xã hội. Tách bạch sử dụng nguồn lực nhà nước trong cung cấp hàng hóa, dịch vụ công, thực hiện nhiệm vụ chính trị với hoạt động sản xuất - kinh doanh.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79 là bước đổi mới quan trọng về tư duy. Cụ thể, khi nhiệm vụ chính trị, công ích và hoạt động kinh doanh được tách bạch rõ ràng, được hạch toán minh bạch theo nguyên tắc thị trường, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sẽ được đánh giá chính xác hơn. Đó là khi Nhà nước giao cho doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ chính trị thì phải bảo đảm nguồn lực tương ứng, không thể vừa giao nhiệm vụ vừa yêu cầu doanh nghiệp tự bù lỗ. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp phải tuân theo quy luật thị trường, đo lường hiệu quả hoạt động thông qua năng suất, hiệu quả và khả năng sinh lời trên vốn.

Ở góc nhìn khác, một chuyên gia cho rằng, trước đây doanh nghiệp nhà nước phải mang trên mình “chiếc áo” hành chính quá chật so với “cơ thể” kinh doanh, dẫn đến bị mắc kẹt giữa vai trò vừa là thực thể của thị trường vừa đơn vị chấp hành mệnh lệnh hành chính. Tuy nhiên, với tinh thần của Nghị quyết 79, những điểm nghẽn này sẽ được tháo gỡ, mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp nhà nước phát triển đúng với chức năng.

Kinh tế nhà nước có vai trò chủ đạo, là đi trước mở đường trong các lĩnh vực chiến lược, dài hạn, những lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, nơi khu vực tư nhân chưa đủ nguồn lực hoặc chưa sẵn sàng đầu tư nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa, kích hoạt chuỗi cung ứng, thúc đẩy hợp tác công - tư và mở rộng không gian phát triển cho toàn bộ nền kinh tế. Bên cạnh đó, kinh tế nhà nước còn bảo đảm các cân đối lớn, ổn định, điều tiết vĩ mô, thực hiện những nhiệm vụ chiến lược trung và dài hạn,

Điều này đã được chứng minh qua thực tiễn. Bởi vậy, như phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị diễn ra mới đây thì kinh tế nhà nước phải chiếm lĩnh được “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế.

Và để thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược” của nền kinh tế, khu vực kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, có tính chiến lược và sức lan tỏa cao. Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, cho an ninh kinh tế và cho phát triển trung và dài hạn.

Lĩnh vực nào nhà nước cần nắm giữ thì phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, mở đường thì phải thiết kế cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh và cùng phát triển. Lĩnh vực nào nhà nước không cần thiết làm hoặc làm không hiệu quả thì phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống “lợi ích nhóm”, chống “sân sau”, chống “thao túng”, chống “trục lợi” chính sách - Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.