Báo chí góp phần xây dựng Đảng theo Nghị quyết Đại hội XIV - Bài 3: "Đúng, trúng, hay" để xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Trên thế giới, cạnh tranh chiến lược, xung đột thông tin, rủi ro công nghệ, an ninh mạng và tin giả diễn biến phức tạp hơn. Công chúng tiếp nhận thông tin qua nhiều nền tảng, nhiều nguồn, với tốc độ rất nhanh. Trong bối cảnh ấy, báo chí phải giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao chất lượng thông tin, lắng nghe đời sống, nói đúng sự thật, nói trúng vấn đề và nói bằng trách nhiệm với Đảng, với Nhà nước, với nhân dân. Chỉ có như thế, báo chí mới thiết thực góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Nâng cao chất lượng thông tin báo chí

Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng ngày càng đa dạng và thay đổi nhanh chóng. Điều đó đặt ra yêu cầu báo chí phải không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động nhằm nâng cao chất lượng thông tin, giữ vững vai trò định hướng dư luận xã hội và tạo sức cạnh tranh với các loại hình truyền thông mới.

Chiều 16-6, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu, đoạt Giải Báo chí Quốc gia qua các năm, nhân dịp Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21-6-1925/21-6-2026). Ảnh: nhandan.vn

Trước hết, báo chí cần bảo đảm tính chính xác, khách quan, kịp thời và có định hướng rõ ràng trong thông tin. Trong môi trường thông tin đa chiều hiện nay, nếu báo chí chính thống chậm cung cấp thông tin hoặc thiếu sức thuyết phục sẽ tạo ra “khoảng trống thông tin” để các nguồn tin sai lệch, xuyên tạc xuất hiện và chi phối dư luận. Vì vậy, các cơ quan báo chí cần chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch, có căn cứ khoa học và thực tiễn, giúp người dân hiểu đúng bản chất vấn đề, tránh bị tác động bởi các luận điệu xuyên tạc.

Đổi mới cách thức thể hiện nội dung theo hướng hiện đại, hấp dẫn và phù hợp với từng nhóm công chúng. Hiện nay, công chúng không chỉ tiếp cận thông tin qua báo in hay truyền hình truyền thống mà còn thông qua mạng xã hội, nền tảng video ngắn, podcast, livestream và các ứng dụng số. Do đó, báo chí cần đẩy mạnh chuyển đổi số, đa dạng hóa hình thức truyền tải thông tin, tăng cường sử dụng đồ họa, video, dữ liệu trực quan và các nền tảng truyền thông đa phương tiện để nâng cao hiệu quả tiếp cận công chúng.

Các cơ quan báo chí cũng chú trọng phát hiện và lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội. Việc tuyên truyền các mô hình hay, cách làm hiệu quả, gương người tốt việc tốt không chỉ góp phần củng cố niềm tin xã hội mà còn tạo động lực thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm tăng “sức đề kháng” trong xã hội trước những thông tin tiêu cực và luận điệu chống phá của các thế lực thù địch, góp phần hiệu quả trong công tác phòng, chống “diễn biến hòa bình”.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào hoạt động sản xuất và phân phối nội dung trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa báo chí chính thống với mạng xã hội. Chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với báo chí hiện đại. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn sẽ giúp báo chí nâng cao hiệu quả truyền thông, mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí.

Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”

Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả của báo chí trong đời sống xã hội hiện nay là phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”. Nếu “chống” là đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch thì “xây” chính là củng cố niềm tin, lan tỏa các giá trị tích cực và tạo sự đồng thuận xã hội.

Trong thời đại truyền thông số, các thông tin tiêu cực, giật gân thường có tốc độ lan truyền rất nhanh và dễ tác động đến tâm lý công chúng. Vì vậy, nếu báo chí chỉ tập trung phản bác mà thiếu các nội dung tích cực, thiếu định hướng giá trị thì hiệu quả tuyên truyền sẽ không cao. Do đó, cùng với việc đấu tranh chống các luận điệu xuyên tạc, báo chí tích cực tuyên truyền thành tựu phát triển kinh tế, xã hội, phản ánh những chuyển biến tích cực trong đời sống nhân dân, giới thiệu các điển hình tiên tiến và các nhân tố mới trong xã hội.

Phát huy vai trò tạo dựng niềm tin xã hội bằng những tác phẩm có chiều sâu, giàu tính nhân văn và sức thuyết phục. Thông qua việc phản ánh trung thực thực tiễn đời sống, báo chí góp phần củng cố mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Khi niềm tin xã hội được củng cố, các luận điệu kích động, chia rẽ sẽ khó có điều kiện tác động.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các nhà báo tiêu biểu. Ảnh: nhandan.vn

Tăng cường tính chiến đấu, chủ động phản bác các thông tin sai trái, xuyên tạc và các luận điệu chống phá trên không gian mạng. Điều này đòi hỏi người làm báo phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng phân tích sắc bén và kỹ năng xử lý thông tin hiện đại. Việc phản bác cần thực hiện bằng lập luận khoa học, chứng cứ xác thực và phương pháp thể hiện phù hợp với từng đối tượng công chúng, tránh cực đoan hoặc áp đặt.

Nâng cao chất lượng đội ngũ người làm báo

Đội ngũ nhà báo giữ vai trò quyết định đến chất lượng và hiệu quả hoạt động báo chí. Để nâng cao vai trò của báo chí trong đời sống xã hội, việc chăm lo xây dựng đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và đạo đức nghề nghiệp trong sáng có ý nghĩa hết sức quan trọng. Muốn vậy, các cơ quan báo chí chú trọng giáo dục bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp cho người làm báo. Trong điều kiện thông tin đa chiều hiện nay, nếu thiếu bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp, người làm báo rất dễ bị tác động bởi các xu hướng tiêu cực hoặc lợi ích cá nhân. Do đó, nhà báo phải có lập trường tư tưởng vững vàng, trung thành với lợi ích của quốc gia, dân tộc và nhân dân; đồng thời phải có tinh thần trách nhiệm cao trong hoạt động nghề nghiệp.

Các cơ quan báo chí, cơ sở đào tạo báo chí truyền thông tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên và cán bộ quản lý báo chí. Trong bối cảnh truyền thông hiện đại, nhà báo không chỉ cần giỏi kỹ năng viết mà còn phải thành thạo công nghệ số, kỹ năng sản xuất nội dung đa phương tiện, khai thác dữ liệu và xử lý thông tin trên không gian mạng. Việc thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề sẽ giúp người làm báo cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực tác nghiệp.

Hội Nhà báo và các cơ quan chức năng tiến hành tốt công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động báo chí. Những hành vi đưa tin sai sự thật, lợi dụng nghề nghiệp để trục lợi hoặc vi phạm pháp luật cần được xử lý nghiêm minh nhằm giữ gìn uy tín của báo chí cách mạng.

Xây dựng cơ chế tuyển dụng, đãi ngộ phù hợp để thu hút nhân lực chất lượng cao vào lĩnh vực báo chí, truyền thông. Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực hiện nay, nếu không có chính sách phù hợp sẽ khó giữ chân đội ngũ nhà báo giỏi và tâm huyết với nghề.

Nâng cao tính thuyết phục trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp và đòi hỏi tính chuyên môn cao. Vì vậy, cần xây dựng đội ngũ nhà báo chuyên sâu có đủ bản lĩnh, trình độ và kinh nghiệm để tham gia hiệu quả trên mặt trận tư tưởng. Đội ngũ này cần được đào tạo bài bản về lý luận chính trị, kỹ năng phản biện xã hội và phương pháp đấu tranh với những biểu hiện suy soái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; nhận diện và đấu tranh không khoan nhượng đối với âm mưu thủ đoạn của các thể lực thù địch trong thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ. Các cơ quan báo chí khuyến khích các nhà báo đi sâu vào thực tiễn đời sống, bám sát cơ sở để phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Những tác phẩm báo chí có chiều sâu thực tiễn, giàu tính thuyết phục sẽ góp phần củng cố niềm tin xã hội và nâng cao hiệu quả định hướng dư luận. Mỗi nhà báo phát huy vai trò trách nhiệm, thực hiện nghiêm kỷ luật nghề nghiệp, nâng cao ý thức trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội và chủ động lan tỏa thông tin tích cực đến cộng đồng.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế động viên, khen thưởng kịp thời đối với những nhà báo dũng cảm, có nhiều đóng góp tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”. Quan tâm bảo vệ nhà báo trước những hành vi đe dọa, công kích, vu khống trên không gian mạng để họ yên tâm tác nghiệp. Thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên đề, diễn đàn trao đổi nghiệp vụ, tọa đàm thực tiễn nhằm cập nhật kiến thức mới, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực xử lý các vấn đề tư tưởng, truyền thông trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển báo chí

Để báo chí phát huy tốt vai trò trong đời sống xã hội, cần xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp nhằm tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và bền vững. Xây dựng chính sách khuyến khích sáng tạo trong hoạt động báo chí, tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí đổi mới công nghệ, phát triển các sản phẩm truyền thông chất lượng cao và mở rộng phạm vi ảnh hưởng trên nền tảng số. Đầu tư xây dựng các cơ sở đào tạo báo chí theo hướng hiện đại hóa chương trình đào tạo, cập nhật kỹ năng làm báo trong môi trường số và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực báo chí.

Mở rộng và nâng cao chất lượng các giải thưởng báo chí nhằm kịp thời biểu dương những tác phẩm có giá trị tư tưởng và sức lan tỏa xã hội cao. Việc tôn vinh những nhà báo tâm huyết, bản lĩnh sẽ góp phần tạo động lực để đội ngũ người làm báo tiếp tục cống hiến và nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp.

Có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh hiện nay, báo chí không chỉ là công cụ thông tin mà còn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động báo chí trong đời sống xã hội là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, góp phần giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.