Nhà Xuất Bản Công Thương

https://nxbcongthuong.vn

Tủ sách gia đình: Nuôi dưỡng văn hóa đọc từ thuở ấu thơ

Bài viết phân tích tầm quan trọng của tủ sách gia đình và vai trò của nó trong việc nuôi dưỡng văn hóa đọc từ thuở ấu thơ. Đồng thời, tác giả đề xuất những giải pháp thiết thực giúp mỗi gia đình Việt biến góc sách nhỏ thành một không gian văn hóa sống động, góp phần hình thành thói quen đọc bền vững cho trẻ em.

Thời đại công nghệ số phát triển, màn hình điện thoại và máy tính bảng trở thành trung tâm chú ý của trẻ em. Việc xây dựng và duy trì "tủ sách gia đình" không chỉ đơn thuần là tập thói quen đọc sách mà còn là một chiến lược giáo dục nền tảng đối với tương lai của con trẻ.

Gia đình, với vai trò là trường học đầu tiên và lâu dài nhất chính là nơi gieo mầm và nuôi dưỡng tình yêu sách, hình thành thói quen đọc sâu, đọc có tư duy, từ đó kiến tạo nên những thế hệ công dân có tri thức và nhân cách toàn diện.

1(1).jpg

Bài viết này phân tích tầm quan trọng của tủ sách gia đình, cơ chế hoạt động của nó trong việc nuôi dưỡng văn hóa đọc từ thuở ấu thơ, đồng thời đưa ra những giải pháp thiết thực để mỗi gia đình Việt Nam biến góc sách nhỏ thành một không gian văn hóa sống động và hiệu quả.

Tủ sách gia đình: Xây dựng nền tảng cho trí tuệ cảm xúc

Giá trị của tủ sách gia đình không chỉ nằm ở kho tàng kiến thức mà còn ở cách nó tác động sâu sắc đến sự phát triển tâm lý và trí tuệ cảm xúc (EQ) của trẻ.

Khi cha mẹ đọc sách cho con nghe từ những năm tháng đầu đời, trẻ không chỉ tiếp thu từ vựng mà còn hình thành khả năng tưởng tượng có cấu trúc. Sách tranh, truyện cổ tích hay thần thoại giúp trẻ xây dựng những hình ảnh tinh thần và kết nối chúng với ngôn ngữ, tạo điều kiện cho sự phát triển nhận thức vượt trội. Việc tiếp xúc sớm với ngôn ngữ phong phú, giàu hình ảnh qua sách sẽ là nền tảng vững chắc cho khả năng diễn đạt và viết lách sau này.

Đặc biệt là sách văn học hư cấu và truyện tranh dành cho trẻ em là công cụ tuyệt vời để phát triển trí tuệ cảm xúc. Khi trẻ theo dõi các nhân vật trong sách, đối mặt với niềm vui, nỗi buồn, sự tức giận hay nỗi sợ hãi, chúng học được cách nhận diện, đặt tên và xử lý những cảm xúc phức tạp.

Khi đọc sách, trẻ biết đặt mình vào vị trí nhân vật, hiểu được động cơ và hậu quả của hành động, từ đó nuôi dưỡng sự đồng cảm. Sự hiểu biết này là bước đầu tiên để trẻ biết yêu thương, chia sẻ và có hành vi ứng xử đúng đắn trong cuộc sống.

Trẻ đọc các câu chuyện về lòng dũng cảm, sự trung thực hay lòng nhân ái giúp hình thành nên khuôn mẫu đạo đức và giá trị văn hóa cốt lõi, giúp trẻ phân biệt được điều thiện - ác, đúng - sai.

Mô hình “gia đình đọc sách” giúp tăng cường sự kết nối

Tủ sách gia đình là lời mời gọi thầm lặng nhưng mạnh mẽ, mô hình "gia đình đọc sách” sẽ “gắn kết yêu thương".

Việc cha mẹ dành ra 15 đến 30 phút mỗi tối để cùng con đọc sách sẽ tạo ra một không khí ấm cúng và ổn định. Đây là "thời gian chất lượng" không bị gián đoạn bởi các thiết bị điện tử, giúp củng cố sợi dây tình cảm và tạo ra ký ức đẹp về tri thức.

Tủ sách gia đình không chỉ dành cho trẻ nhỏ mà còn phải phản ánh thói quen đọc của người lớn. Khi trẻ thấy cha mẹ mình cũng thường xuyên cầm sách, chúng sẽ coi đọc sách là một hành vi bình thường, đáng noi gương và không bị áp đặt.

Thách thức và tiềm năng của tủ sách gia đình trong thời đại công nghệ số

Mặc dù vai trò của tủ sách gia đình là không thể phủ nhận nhưng việc xây dựng và duy trì nó trong thời đại công nghệ vẫn gặp nhiều trở ngại.

Đầu tiên phải kể đến là sự thu hút của giải trí công nghệ. Thách thức lớn nhất là sự hấp dẫn của màn hình. Mạng xã hội, video ngắn và game cung cấp sự kích thích liên tục, tạo ra "cảm giác mãn nguyện tức thời", khiến sách giấy truyền thống vốn đòi hỏi sự kiên nhẫn và tập trung trở nên kém hấp dẫn đối với nhiều trẻ em và phụ huynh bận rộn.

Hơn nữa, nhiều gia đình chưa có phương pháp xây dựng tủ sách một cách khoa học, chưa biết chọn lựa sách phù hợp với lứa tuổi, sở thích hoặc chỉ mua sách theo phong trào, khiến trẻ nhanh chóng mất hứng thú. Ngoài ra, nhiều gia đình cũng chưa bố trí được một góc đọc sách ổn định, yên tĩnh, nơi sách được đặt ở vị trí dễ tiếp cận để khơi gợi sự tò mò của trẻ.

Giải pháp kiến tạo tủ sách gia đình hiệu quả

Để tủ sách gia đình trở thành một "trạm sạc năng lượng" tri thức thực sự, cần sự đầu tư có chiến lược từ phía phụ huynh.

Việc xây dựng môi trường đọc sách có sức hút với trẻ là điều rất quan trọng. Bạn hãy đặt tủ sách ở nơi dễ thấy nhất trong nhà, tốt nhất là ở phòng khách hoặc phòng sinh hoạt chung, không phải phòng ngủ. Đối với trẻ nhỏ, sách nên được đặt ở độ cao mà trẻ có thể tự với tới, tạo điều kiện cho trẻ tự khám phá.

Góc đọc sách phải được bố trí với ánh sáng tốt, ghế ngồi thoải mái, vật liệu mềm mại. Không gian này cần được quy ước là "khu vực miễn thiết bị điện tử" trong giờ đọc sách.

Ngay cả việc lựa chọn và sắp xếp sách cũng cần cần linh hoạt và đa dạng theo nguyên tắc “ba lớp sách”.

Lớp 1 là những sách nền tảng, bao gồm sách kinh điển, truyện cổ tích, Ehon, thơ ca thiếu nhi. Đây là nguồn cung cấp giá trị đạo đức, ngôn ngữ và trí tưởng tượng cho trẻ từ 0 đến 6 tuổi.

Lớp 2 là những sách mở rộng, bao gồm sách khoa học thường thức, bách khoa toàn thư, sách về thiên nhiên và khám phá thế giới... Lớp sách này đáp ứng sự tò mò vô tận của trẻ từ 6 tuổi trở lên và kết nối kiến thức trường học với thực tế.

Lớp 3 là những sách phát triển kỹ năng/cảm xúcbao gồm sách về kỹ năng sống, quản lý cảm xúc, sách hướng nghiệp... Lớp sách này giúp trẻ đối diện và giải quyết các vấn đề tâm lý, xã hội của lứa tuổi.

Phụ huynh cần cho phép trẻ được quyền tự chọn sách theo sở thích cá nhân. Việc này giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng và tăng cường sự chủ động trong việc đọc.

Hơn nữa, phụ huynh không chỉ đọc cho con mà nên đọc cùng con và thường xuyên đặt câu hỏi mở như: "Nếu con là nhân vật này, con sẽ làm gì?", "Con cảm thấy thế nào về câu chuyện này?". Việc này kích thích tư duy phản biện và khả năng phân tích của trẻ. Sau khi đọc xong một cuốn sách về động vật, hãy cùng trẻ đến sở thú hoặc xem phim tài liệu liên quan. Liên kết sách với trải nghiệm thực tế giúp trẻ thấy được giá trị ứng dụng của tri thức.

Kết luận

Tủ sách gia đình không phải là một món đồ nội thất trang trí, mà là một "người thầy thầm lặng" và là "ngân hàng trí tuệ" với lãi suất kép. Nó là nền móng vững chắc cho văn hóa đọc, thói quen tự học và là bệ phóng cho sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân.

Trong cuộc đua tri thức của thế kỷ XXI, khi tốc độ thay đổi ngày càng nhanh đòi hỏi mỗi người phải có khả năng tự học suốt đời, việc xây dựng một tủ sách gia đình mang ý nghĩa đặc biệt. Không chỉ giúp duy trì thói quen đọc chung, tủ sách còn là tấm gương và di sản văn hóa quý giá nhất mà cha mẹ có thể trao lại cho con cái mình. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, biến nhà mình thành thư viện, biến phòng khách thành không gian học tập, để tủ sách gia đình thực sự trở thành nơi gieo mầm trí tuệ và nuôi dưỡng nhân cách từ thuở ấu thơ cho con trẻ./.

Tác giả: Hà Linh

Nguồn tin: vjst.vn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây