Tranh cãi việc đến cafe sách để sống ảo

Bước chân vào một quán cà phê sách, điều đầu tiên đập vào mắt là những kệ sách cao, đầy màu sắc, tạo nên không gian ấm cúng và tri thức. Tuy nhiên, có một thực tế trớ trêu: hiếm khi có ai thực sự mở sách ra đọc.

Khách hàng ngồi làm việc, trò chuyện, chụp ảnh, còn những cuốn sách chỉ làm nền cho một không gian được thiết kế tỉ mỉ.

Bạn trẻ làm gì khi đến cà phê sách?

Hiện nay, tại Hà Nội, mô hình cà phê sách đang ngày càng nở rộ. Độc giả có thể thấy những tủ sách lớn, nhỏ được đặt rải rác trong nhiều vị trí trong quán.

Một số người cho rằng những cuốn sách được bày trí trong các quán cà phê chỉ đơn giản là “phông nền sống ảo”, không thực sự phục vụ nhu cầu đọc của khách hàng. Mặt khác, có người cho rằng việc sử dụng sách cũ trong các quán cà phê không phải là điều tiêu cực. Thay vì để sách bị lãng quên hay trở thành giấy vụn, việc tái sử dụng sách cũ giúp kéo dài vòng đời của chúng, mang lại giá trị lâu dài.

Lê Thu Trang (độc giả tại Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ: “Mình chưa bao giờ đến quán cà phê sách để đọc sách. Dù không gian yên tĩnh, mình vẫn chọn đọc sách ở nhà, còn việc đến quán chủ yếu phục vụ mục đích gặp gỡ bạn bè, chụp ảnh”.

Kiến trúc sư Tô Toàn (chủ một quán cà phê trên đường Nguyễn Trãi, Hà Nội) cũng từng thử đặt những kệ sách trong quán, nhưng khách hàng hiếm khi quan tâm. “Họ có thể ngắm nhìn, thậm chí lấy sách xuống để chụp ảnh, nhưng gần như không ai thực sự đọc”, anh cho biết. Khi sách chỉ đóng vai trò trang trí, giá trị nội dung trở thành yếu tố phụ.

Không chỉ bị lãng quên, nhiều cuốn sách trong các quán cà phê còn có chất lượng thấp. Khi cầm lên, độc giả dễ dàng nhận ra phần lớn là sách cũ, thậm chí có cả những ấn phẩm ngoại văn từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Pháp, Nga - những tác phẩm ít được biết đến. Một số tác phẩm là sách hướng dẫn kỹ năng từ hàng chục năm trước, không còn phù hợp với hiện nay.

Chủ một quán cà phê tiết lộ rằng số sách trưng bày được mua lại từ các cửa hàng sách cũ với giá 30.000 đồng/kg, mua theo tấn để lấp đầy các kệ. Vì tiết kiệm chi phí, họ không chọn những đầu sách có giá trị hơn với mức 40.000-50.000 đồng/kg. Do đó, những tủ sách trong quán trở thành nơi tập kết của những ấn phẩm kém giá trị, thay vì là một không gian thực sự dành cho tri thức.

Trên mạng xã hội, nhiều độc giả bày tỏ sự tiếc nuối khi sách bị biến thành vật trang trí, làm mất đi giá trị vốn có. Một số người cho rằng nếu sách được chọn lọc kỹ hoặc có thêm những chương trình khuyến đọc tại quán, mô hình cà phê sách có thể trở nên ý nghĩa hơn.

Thế nhưng, khi nhu cầu thực tế của khách hàng chỉ xoay quanh trải nghiệm không gian và hình ảnh, những cuốn sách trên kệ vẫn tiếp tục bị lãng quên và chúng chỉ còn lại giá trị thẩm mỹ bề ngoài. Điều này cũng phản ánh hiện trạng chung: đọc sách không giữ vai trò trung tâm trong không gian được gọi là “cà phê sách”.

Đọc sách là lựa chọn của khách

Không phải cuốn sách nào trong quán cà phê cũng chỉ để trang trí. Thực tế, trên những kệ sách cao ngất, có cả những bộ sách giá trị, từ sách lý luận chính trị, triết học, giải phẫu y học đến tiểu thuyết... Khi khách hàng không chủ động tìm kiếm, những tác phẩm này dễ rơi vào trạng thái bị lãng quên.

Anh Phí Lân Khoa - chủ một chuỗi cà phê sách tại Hà Nội - thừa nhận rằng không gian của anh từng gặp nhiều ý kiến trái chiều. Một số người cho rằng sách trong quán chỉ để bày biện, không phục vụ mục đích đọc, khiến giá trị của chúng bị xem nhẹ. Theo anh, đó không phải chủ ý ban đầu. Những cuốn sách được anh đưa lên kệ với mong muốn độc giả có thể tự do tiếp cận, đọc ngay tại quán hoặc mua về với mức giá ưu đãi, đôi khi rẻ hơn cả lúc anh nhập vào.

“Tôi rất vui khi không gian sách tại cửa hàng được đón nhận. Khách có thể chụp ảnh, đọc, tìm hiểu điều họ quan tâm trên các kệ sách khổng lồ ấy. Đó là sự lựa chọn cá nhân của mỗi người,” anh Khoa chia sẻ. Việc khách có thực sự đọc sách hay không phụ thuộc vào nhu cầu riêng, chứ không thể áp đặt rằng sách trong quán chỉ mang tính chất trang trí.

Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, anh Khoa còn tạo điều kiện cho các câu lạc bộ và nhóm đọc tổ chức sự kiện tại quán, chẳng hạn câu lạc bộ sách, tủ sách trao đổi ở chi nhánh đường Nguyễn Tri Phương (Ba Đình, Hà Nội). Anh tin rằng những hoạt động này sẽ phần nào khuyến khích thói quen đọc sách, lan tỏa văn hóa đọc đến nhiều người hơn.

Việc sách trong quán cà phê trở thành vật trang trí hay công cụ để mở rộng tri thức không hoàn toàn do quán quyết định. Khách hàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mục đích của những cuốn sách ấy. Khi một người lựa chọn mở sách ra đọc, đó chính là lúc giá trị thực sự của sách được khẳng định.

Bên cạnh việc lưu giữ tri thức, một không gian sách được duy trì tốt là điểm đến truyền cảm hứng cho những người yêu sách. Sự sắp xếp hợp lý, bảo quản khoa học và thiết kế sáng tạo chính là những yếu tố cốt lõi để một không gian sách luôn sống động và bền vững theo thời gian.

“Đưa những cuốn sách cũ lên kệ là trao cho chúng một cuộc đời mới, thay vì để chúng nằm lặng lẽ trong hiệu sách cũ hay tiệm đồng nát”, anh Phí Lân Khoa nói.