TP.HCM sắp có một thư viện không có sách

Điệu múa truyền thống của người Khmer trong lễ khai mạc dự án Tủ sách cho ĐBSCL của Thư viện số Nguyễn An Ninh. Ảnh: Đức An.

Một thư viện đặc biệt sẽ xuất hiện tại Đường sách TP.HCM trong năm nay. Không có kệ sách hay những trang in quen thuộc, “Thư viện Người” mở ra không gian để con người trở thành “cuốn sách sống”, kể lại những câu chuyện đời và ký ức văn hóa Nam Bộ.

Dự án do Quỹ Hoa Sen phối hợp với Thư viện số Nguyễn An Ninh thực hiện, lấy cảm hứng từ mô hình Human Library xuất hiện tại Đan Mạch từ năm 2000. Tuy nhiên, chương trình được “Việt hóa” bằng hình thức kể chuyện truyền miệng - một cách lưu giữ, trao truyền tri thức quen thuộc trong đời sống Nam Bộ.

Theo ban tổ chức, mỗi người tham gia chương trình là một “đầu sách” độc nhất. Họ có thể là người phụ nữ miền Tây gắn bó với mùa nước nổi, một nghệ nhân gốm Lái Thiêu, hay người trẻ đang tìm cách kết nối lại với văn hóa quê hương trong đời sống đô thị. Các câu chuyện không được chuẩn bị kịch bản sẵn mà xuất phát từ ký ức và trải nghiệm cá nhân.

Chuỗi chương trình dự kiến diễn ra từ tháng 4 đến tháng 11 với 6 chủ đề xoay quanh đời sống và văn hóa Nam Bộ. Nội dung trải dài từ nhịp sống sông nước miền Tây, thổ ngữ Nam Bộ, ẩm thực mùa trái cây đến những nghề truyền thống đang dần mai một. Một buổi trò chuyện cũng dành riêng cho góc nhìn của người trẻ Nam Bộ trong bối cảnh đô thị hóa.

Không gian chương trình được thiết kế theo dạng vòng tròn để tạo cảm giác gần gũi giữa người kể chuyện và người nghe. Mỗi buổi kéo dài khoảng 90-120 phút, khuyến khích đối thoại trực tiếp thay vì chỉ nghe kể một chiều.

Bên cạnh các buổi gặp gỡ trực tiếp, dự án cũng xây dựng kho tư liệu số với video, ảnh chân dung nhân vật và những trích dẫn từ câu chuyện được chia sẻ. Ban tổ chức kỳ vọng những tư liệu này sẽ góp phần lưu giữ các ký ức văn hóa đang dần biến mất trong đời sống hiện đại.

Về lâu dài, “Thư viện Người” hướng tới việc mở rộng sang các vùng văn hóa khác như Tây Nguyên, miền Trung hay Hà Nội cổ, đồng thời kết nối với mạng lưới Human Library trong khu vực Đông Nam Á.

Theo ban tổ chức, mục tiêu của dự án là tạo ra một không gian để con người gặp gỡ, lắng nghe và hiểu rằng di sản văn hóa không chỉ nằm trong bảo tàng hay sách vở. Di sản vẫn phát triển sống động trong chính đời sống hôm nay.