Tôi chọn 'ngành hẹp' đưa câu chuyện Việt ra thế giới

Tháng 10, tôi được Hội đồng Sách Thiếu nhi Việt Nam đề cử hai giải thưởng quốc tế: ALMA 2027 và Hans Christian Andersen 2028. Tôi cũng có cơ hội tham gia các hoạt động xuất bản tại Hàn Quốc, Thái Lan, Ấn Độ... Song, điều khiến tôi vui hơn cả là những câu chuyện Việt Nam ra thế giới.

Tháng 10, tôi được Hội đồng Sách Thiếu nhi Việt Nam đề cử hai giải thưởng quốc tế: ALMA 2027 và Hans Christian Andersen 2028. Tôi cũng có cơ hội tham gia các hoạt động xuất bản tại Hàn Quốc, Thái Lan, Ấn Độ... Song, điều khiến tôi vui hơn cả là những câu chuyện Việt Nam ra thế giới.

Tôi muốn sách thiếu nhi không chỉ kể về những câu chuyện đẹp đẽ, vui vẻ. Trong "Chạy mưa chạy nắng", tôi và họa sĩ MAG kể về những người rời quê lên TP.HCM mưu sinh, đối diện với thời tiết cực đoan và công việc bấp bênh. Đó là những điều trẻ em có thể bắt gặp ngoài đường, tại sao chúng ta phải giấu?
" Tôi muốn sách thiếu nhi không chỉ kể về những câu chuyện đẹp đẽ, vui vẻ. Trong "Chạy mưa chạy nắng", tôi và họa sĩ MAG kể về những người rời quê lên TP.HCM mưu sinh, đối diện với thời tiết cực đoan và công việc bấp bênh. Đó là những điều trẻ em có thể bắt gặp ngoài đường, tại sao chúng ta phải giấu?"

Tôi tin trẻ em hiểu nhiều hơn người lớn vẫn nghĩ. Trong các buổi đọc sách hay workshop sáng tạo, tôi không muốn đứng ở vị thế người lớn để dạy bảo. Tôi thích đặt câu hỏi, nghe các em kể chuyện và xem các em nghĩ gì. Đôi khi, chính câu trả lời của trẻ lại khiến tôi phải nhìn một vấn đề theo cách khác.

Tôi tin trẻ em hiểu nhiều hơn người lớn vẫn nghĩ. Trong các buổi đọc sách hay workshop sáng tạo, tôi không muốn đứng ở vị thế người lớn để dạy bảo. Tôi thích đặt câu hỏi, nghe các em kể chuyện và xem các em nghĩ gì. Đôi khi, chính câu trả lời của trẻ lại khiến tôi phải nhìn một vấn đề theo cách khác.

Đường sách TP.HCM là nơi lúc nào tôi cũng ghé mỗi khi lên trung tâm. Nhìn các em nhỏ yêu sách ở đây, tôi lại nhớ quãng thời gian từng dạy ngoại khóa về môi trường. Đó là giai đoạn tôi nhận ra trẻ hào hứng với sách, trò chơi hơn những con số khô khan.

Đường sách TP.HCM là nơi lúc nào tôi cũng ghé mỗi khi lên trung tâm. Nhìn các em nhỏ yêu sách ở đây, tôi lại nhớ quãng thời gian từng dạy ngoại khóa về môi trường. Đó là giai đoạn tôi nhận ra trẻ hào hứng với sách, trò chơi hơn những con số khô khan.

Từ đó, tôi nhận ra người lớn có thể giúp trẻ tiếp cận những vấn đề phức tạp bằng cách kể dễ hiểu và giàu hình ảnh. Ví dụ trong "Dáng hình của đêm", tôi cùng họa sĩ LêNa Nguyễn kể về một em bé theo mẹ đi qua Hà Nội vào tối cuối năm, qua những gánh hàng rong, xe hoa và người lao công. Tình yêu gia đình, thành phố hiện lên từ những điều nhỏ bé như thế.

Từ đó, tôi nhận ra người lớn có thể giúp trẻ tiếp cận những vấn đề phức tạp bằng cách kể dễ hiểu và giàu hình ảnh. Ví dụ trong "Dáng hình của đêm", tôi cùng họa sĩ LêNa Nguyễn kể về một em bé theo mẹ đi qua Hà Nội vào tối cuối năm, qua những gánh hàng rong, xe hoa và người lao công. Tình yêu gia đình, thành phố hiện lên từ những điều nhỏ bé như thế.

Tương tự, bộ sách "Những nhà hoạt động môi trường nhí" đưa trẻ đến gần hơn với bão, ô nhiễm và những thay đổi của thiên nhiên. Điều tôi mong là các em nhỏ sau khi đọc sách sẽ bắt đầu quan sát, thắc mắc và hiểu rằng mình cũng có thể làm điều gì đó cho môi trường sống.

Tương tự, bộ sách "Những nhà hoạt động môi trường nhí" đưa trẻ đến gần hơn với bão, ô nhiễm và những thay đổi của thiên nhiên. Điều tôi mong là các em nhỏ sau khi đọc sách sẽ bắt đầu quan sát, thắc mắc và hiểu rằng mình cũng có thể làm điều gì đó cho môi trường sống.

Càng làm sách, tôi càng quan tâm đến nghệ thuật và văn hóa bản địa. Khi tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, tôi vẫn tự hỏi: Trẻ em sẽ nhìn thấy gì từ một quyển sách tranh Việt Nam? Tôi muốn các em nhận ra một phần thế giới thân thuộc trong tranh như cảnh quan, kiến trúc, nếp sống.

Càng làm sách, tôi càng quan tâm đến nghệ thuật và văn hóa bản địa. Khi tiếp xúc với nhiều nền văn hóa, tôi vẫn tự hỏi: Trẻ em sẽ nhìn thấy gì từ một quyển sách tranh Việt Nam? Tôi muốn các em nhận ra một phần thế giới thân thuộc trong tranh như cảnh quan, kiến trúc, nếp sống.

Do vậy mà tôi thích ghé những không gian sáng tạo mang đậm dấu ấn Việt, từ tranh minh họa đến đồ thủ công, thiết kế. Giữ gìn bản sắc chính là "tấm hộ chiếu" giá trị nhất khi bước ra đấu trường xuất bản quốc tế.

Do vậy mà tôi thích ghé những không gian sáng tạo mang đậm dấu ấn Việt, từ tranh minh họa đến đồ thủ công, thiết kế. Giữ gìn bản sắc chính là "tấm hộ chiếu" giá trị nhất khi bước ra đấu trường xuất bản quốc tế.

Và tôi càng vui khi nhiều tác phẩm của mình được bán ở đó, tiêu biểu là quyển "Dạo bước với Thời Gian". Sách nói về cuộc dạo chơi của bốn chú chó và nhân vật Thời Gian nhằm giúp trẻ cảm nhận sự thay đổi liên tục của cuộc sống, thiên nhiên. Tác phẩm được Thư viện Thanh thiếu nhi Quốc tế vinh danh vào năm 2025.

Và tôi càng vui khi nhiều tác phẩm của mình được bán ở đó, tiêu biểu là quyển "Dạo bước với Thời Gian". Sách nói về cuộc dạo chơi của bốn chú chó và nhân vật Thời Gian nhằm giúp trẻ cảm nhận sự thay đổi liên tục của cuộc sống, thiên nhiên. Tác phẩm được Thư viện Thanh thiếu nhi Quốc tế vinh danh vào năm 2025.

Tôi từng nghĩ một mình làm ra những cuốn sách tốt là đủ. Tuy nhiên, sau khoảng 8 năm làm sách thiếu nhi và 4 năm tập trung nghiên cứu sách tranh, tôi nhận thấy ngay cả người trong ngành đôi khi cũng chưa thống nhất cách phân biệt sách tranh với truyện tranh, sách kiến thức hay sách giáo dục.

Tôi từng nghĩ một mình làm ra những cuốn sách tốt là đủ. Tuy nhiên, sau khoảng 8 năm làm sách thiếu nhi và 4 năm tập trung nghiên cứu sách tranh, tôi nhận thấy ngay cả người trong ngành đôi khi cũng chưa thống nhất cách phân biệt sách tranh với truyện tranh, sách kiến thức hay sách giáo dục.

Đó là một trong những lý do tôi cùng cộng sự tổ chức Lễ hội Sách tranh Thiếu nhi Việt Nam tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM vào tháng 5. Tôi muốn tạo ra một không gian để tác giả, nhà xuất bản, phụ huynh, trẻ nhỏ có thể gặp gỡ nhau. Đây cũng là lễ hội đầu tiên về sách tranh ở Việt Nam.

Đó là một trong những lý do tôi cùng cộng sự tổ chức Lễ hội Sách tranh Thiếu nhi Việt Nam tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM vào tháng 5. Tôi muốn tạo ra một không gian để tác giả, nhà xuất bản, phụ huynh, trẻ nhỏ có thể gặp gỡ nhau. Đây cũng là lễ hội đầu tiên về sách tranh ở Việt Nam.

Triển lãm "100 cuốn sách tranh để yêu và nhớ" tại lễ hội đã điểm lại chặng đường 20 năm phát triển của sách tranh Việt. Việc quy tụ tác phẩm tiêu biểu cùng bạn bè quốc tế giúp giới làm nghề thêm tự tin vào nội lực trong nước.

Triển lãm "100 cuốn sách tranh để yêu và nhớ" tại lễ hội đã điểm lại chặng đường 20 năm phát triển của sách tranh Việt. Việc quy tụ tác phẩm tiêu biểu cùng bạn bè quốc tế giúp giới làm nghề thêm tự tin vào nội lực trong nước.

Mỗi khi bước vào phòng đọc thiếu nhi ở thư viện Khoa học Tổng hợp, nhìn những cô cậu bé tỉ mẩn lật từng trang sách, tôi nhận ra ước mơ của mình đang dần thành hình. Những không gian đọc cho thiếu nhi như thế này chính là nơi gieo mầm cho tình yêu tri thức và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ.

Mỗi khi bước vào phòng đọc thiếu nhi ở thư viện Khoa học Tổng hợp, nhìn những cô cậu bé tỉ mẩn lật từng trang sách, tôi nhận ra ước mơ của mình đang dần thành hình. Những không gian đọc cho thiếu nhi như thế này chính là nơi gieo mầm cho tình yêu tri thức và nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ.

Tôi luôn nghĩ trẻ em có khả năng cảm thụ nhiều hơn những gì người lớn thường hình dung. Khi viết về những vấn đề phức tạp như di cư, biến đổi khí hậu hay nỗi buồn, tôi không mặc định các em sẽ không hiểu. Điều quan trọng là người lớn có tìm được cách kể phù hợp hay không.

Tôi luôn nghĩ trẻ em có khả năng cảm thụ nhiều hơn những gì người lớn thường hình dung. Khi viết về những vấn đề phức tạp như di cư, biến đổi khí hậu hay nỗi buồn, tôi không mặc định các em sẽ không hiểu. Điều quan trọng là người lớn có tìm được cách kể phù hợp hay không.

Tôi đã chứng kiến sách tranh Việt Nam đi từ một dòng sách ít được chú ý đến khi có những đơn vị chuyên xuất bản và tác phẩm được bán bản quyền ra nước ngoài. Dù còn nhiều việc phải làm, tôi nghĩ chúng ta đã bắt đầu nhìn thấy giá trị của những tác phẩm do người Việt sáng tạo.

Tôi đã chứng kiến sách tranh Việt Nam đi từ một dòng sách ít được chú ý đến khi có những đơn vị chuyên xuất bản và tác phẩm được bán bản quyền ra nước ngoài. Dù còn nhiều việc phải làm, tôi nghĩ chúng ta đã bắt đầu nhìn thấy giá trị của những tác phẩm do người Việt sáng tạo.

Sau "Chạy mưa chạy nắng", tôi và họa sĩ MAG đang chuẩn bị cho tác phẩm tiếp theo về những người bán rong ở thành phố. Và để những bức tranh, câu chữ được chân thật, chính xác, chúng tôi sẽ tìm gặp những nhân vật chính của sách để tìm hiểu về công việc cũng như cuộc sống của họ.

Sau "Chạy mưa chạy nắng", tôi và họa sĩ MAG đang chuẩn bị cho tác phẩm tiếp theo về những người bán rong ở thành phố. Và để những bức tranh, câu chữ được chân thật, chính xác, chúng tôi sẽ tìm gặp những nhân vật chính của sách để tìm hiểu về công việc cũng như cuộc sống của họ.

Chợ Bến Thành là một trong những nơi chúng tôi tìm đến. Ở đây, tôi chú ý đến cách người ta buôn bán, trò chuyện, sắp xếp hàng hóa và thích nghi với nhịp sống mỗi ngày. Những chi tiết này khó có thể được hình dung đầy đủ nếu chỉ ngồi trước màn hình máy tính.

Chợ Bến Thành là một trong những nơi chúng tôi tìm đến. Ở đây, tôi chú ý đến cách người ta buôn bán, trò chuyện, sắp xếp hàng hóa và thích nghi với nhịp sống mỗi ngày. Những chi tiết này khó có thể được hình dung đầy đủ nếu chỉ ngồi trước màn hình máy tính.

Tìm chất liệu cho sách không đơn thuần là ghi lại thông tin hay hình ảnh để đưa vào bản vẽ. Điều cần làm là hòa mình vào không gian, quan sát nhịp sống và tiếp xúc với những điều bình thường để hiểu hơn về nơi chốn mình đang kể. "Cảm thức bản địa" xuất phát từ những trải nghiệm như vậy.

Tìm chất liệu cho sách không đơn thuần là ghi lại thông tin hay hình ảnh để đưa vào bản vẽ. Điều cần làm là hòa mình vào không gian, quan sát nhịp sống và tiếp xúc với những điều bình thường để hiểu hơn về nơi chốn mình đang kể. "Cảm thức bản địa" xuất phát từ những trải nghiệm như vậy.

Khi làm việc với họa sĩ, tôi thường viết bản thảo khá dài, kể cả những chi tiết cuối cùng sẽ không xuất hiện trong sách. Sau đó, chúng tôi cùng trao đổi để xem điều gì nên giữ lại bằng chữ, điều gì có thể kể bằng tranh. Có khi một bức tranh đã nói được nhiều hơn cả những đoạn văn thật dài.

Khi làm việc với họa sĩ, tôi thường viết bản thảo khá dài, kể cả những chi tiết cuối cùng sẽ không xuất hiện trong sách. Sau đó, chúng tôi cùng trao đổi để xem điều gì nên giữ lại bằng chữ, điều gì có thể kể bằng tranh. Có khi một bức tranh đã nói được nhiều hơn cả những đoạn văn thật dài.

Nhìn MAG phác thảo cho tác phẩm mới, tôi lại nghĩ đến những câu chuyện mình chưa kể, nhất là chuyện về sách tranh Việt Nam trên bản đồ xuất bản thế giới. Để làm được điều đó, chúng ta cần kiên trì sáng tạo, thử nghiệm và kể những câu chuyện mang dấu ấn riêng. Hành trình này chỉ vừa bắt đầu.

Nhìn MAG phác thảo cho tác phẩm mới, tôi lại nghĩ đến những câu chuyện mình chưa kể, nhất là chuyện về sách tranh Việt Nam trên bản đồ xuất bản thế giới. Để làm được điều đó, chúng ta cần kiên trì sáng tạo, thử nghiệm và kể những câu chuyện mang dấu ấn riêng. Hành trình này chỉ vừa bắt đầu.