Sách thiếu nhi trước sức ép từ nền tảng số

Ghi nhận tại các hiệu sách lớn trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, sách thiếu nhi vẫn đa dạng, nổi bật với sự trở lại của các dòng sách lịch sử, văn hóa Việt Nam, cùng với truyện tranh và sách kỹ năng. Tuy nhiên, số lượng sách bán ra không được như trước và đang dần đánh mất vị thế trong đời sống tinh thần của một bộ phận bạn đọc nhỏ tuổi.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu của sự sụt giảm này xuất phát từ sự thay đổi trong thói quen của trẻ em, khi các nền tảng nội dung số ngày càng chiếm ưu thế. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc để có giải pháp phù hợp. Thực tiễn cho thấy, sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng số như YouTube, TikTok... đang tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với trẻ em. Với ưu thế về hình ảnh sinh động, nội dung phong phú, cập nhật liên tục và khả năng cá nhân hóa cao, các nền tảng này dễ dàng chiếm lĩnh thời gian rảnh của các em. Trong khi đó, việc đọc sách đòi hỏi sự kiên trì, tập trung những yếu tố đang dần bị bào mòn trong môi trường giải trí nhanh, đa phương tiện. Bên cạnh đó, thị trường thiếu các tác phẩm thực sự hấp dẫn, có sức hút lớn đối với độc giả nhỏ tuổi, dẫn đến việc khó tạo ra "cơn sốt" sách.

Phụ huynh chọn sách cho con tại Đường sách Nguyễn Văn Bình, TP Hồ Chí Minh.

Sự thay đổi này có thể dễ dàng nhận thấy trong đời sống học đường. Theo cô giáo Nguyễn Thị Chiến, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Văn Banh (phường Thủ Đức), việc học sinh ngày nay ít gắn bó với sách là hệ quả của nhiều yếu tố đan xen. Từ thực tế giảng dạy, cô cho rằng nếu sách không được đổi mới về hình thức, chẳng hạn tích hợp thêm yếu tố nghe nhìn hoặc các hoạt động tương tác như trò chơi thì sẽ khó giữ được sự chú ý lâu dài của học sinh tiểu học.

Giữ gìn và phát triển thói quen đọc sách cho trẻ em chính là góp phần xây dựng nền tảng tri thức, bồi dưỡng tâm hồn và nhân cách cho thế hệ tương lai. Trước sức ép của giải trí số, hơn lúc nào hết, sách thiếu nhi cần được tiếp thêm “sức sống mới” để tiếp tục khẳng định vai trò trong đời sống xã hội.

Để sách thiếu nhi tăng trưởng, theo các chuyên gia, một trong những giải pháp căn cơ là giúp trẻ hình thành thói quen đọc sách ngay từ nhỏ. Hội Xuất bản Việt Nam đã kiến nghị với Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa tiết đọc sách vào khung chương trình học chính thức, để các em hằng tuần đều có giờ đọc sách. Bên cạnh đó, các ngành chức năng cần đổi mới, đa dạng hóa hoạt động nhằm thu hút bạn đọc, đặc biệt là thiếu nhi. Các nhà xuất bản cũng cần đưa ra nhiều mô hình sách tương tác mới, tích hợp công nghệ hiện đại nhằm nâng cao sức hấp dẫn cho sách thiếu nhi.