Pháp làm gì để tỷ lệ sách bán ra cao gấp 2-3 lần Mỹ, Anh?

Tính theo đầu người cho 350 triệu đầu sách bán ra, tỷ lệ đọc sách ở Pháp cao gấp 3 lần Mỹ, gấp 2 lần Anh. Ảnh: Alamy.

Tại Pháp, một cuộc thi văn hóa đọc thu hút hơn 220.000 học sinh trong năm học 2025-2026. Vào mùa hè, học sinh lớp cuối cấp tiểu học còn được nhận một tuyển tập văn học để mang về nhà.

Theo Bộ Văn hóa Pháp, chỉ trong năm 2025, nước này đã tổ chức hơn 8.000 sự kiện đọc sách tại 4.000 địa điểm khác nhau. Những hoạt động này nằm trong nỗ lực duy trì thói quen đọc sách tại nhà thay vì chỉ khuyến khích trẻ em đọc trong giờ học.

8.000 sự kiện văn hóa đọc trong 5 ngày

Theo Bộ Giáo dục Pháp, chương trình Les Petits champions de la lecture (Những nhà vô địch đọc sách nhí) thu hút hơn 220.000 học sinh trong năm học 2025-2026. Các em nhỏ có thể chọn một đoạn văn học và đọc thành tiếng trước khán giả trong tối đa 3 phút. Cuộc thi có các vòng tuyển chọn, tạo cơ hội để học sinh rèn kỹ năng đọc sách và làm quen với việc chia sẻ tác phẩm trước người khác.

Cách tổ chức này đưa việc đọc ra khỏi hoạt động tiếp nhận văn bản đơn thuần. Khi chuẩn bị một phần trình bày, học sinh phải hiểu đoạn trích, lựa chọn cách ngắt nghỉ và truyền tải cảm xúc qua giọng đọc. Người nghe cũng có cơ hội tiếp xúc với tác phẩm mà có thể họ chưa từng tìm đọc.

Trong khi đó, Bộ Văn hóa Pháp tổ chức chương trình Les Nuits de la lecture (Những đêm đọc sách). Chỉ trong vòng 5 ngày từ 21 đến 25/1 năm nay, hơn 8.000 sự kiện diễn ra tại hơn 4.000 địa điểm ở Pháp và nước ngoài. Các hoạt động được tổ chức tại thư viện, hiệu sách, di tích lịch sử và trung tâm văn hóa. Chương trình kéo dài 5 ngày, với chủ đề về mối quan hệ giữa đô thị và nông thôn.

Chương trình văn hóa đọc này giúp người dân tiếp cận sách ngoài môi trường học thuật. Thư viện và hiệu sách trở thành nơi diễn ra hoạt động văn hóa, tạo thêm lý do để công chúng gặp gỡ tác phẩm và người đọc khác.

Chương trình Les Petits champions de la lecture (Những nhà vô địch đọc sách nhí) thu hút hơn 220.000 học sinh tiểu học. Ảnh: Bộ Giáo dục Pháp.

Theo CNL, chương trình Quart d’heure de lecture national (15 phút đọc sách toàn quốc) tiếp tục được chính phủ Pháp triển khai trong năm nay với sự tham gia của trường học và các tổ chức. Hơn 500 hoạt động được đăng ký, trong đó hơn 650 lớp học dự kiến hưởng ứng cùng Bộ Giáo dục. Mô hình dành một khoảng thời gian ngắn cho việc đọc có ưu điểm là dễ tổ chức trong lịch sinh hoạt hàng ngày.

Bộ Giáo dục Pháp cũng tổ chức chương trình Cet été, je lis ! (Hè này, tôi đọc sách) năm 2026 nhằm đưa sách vào kỳ nghỉ hè của học sinh. Tại đây, các học sinh lớp 5 sẽ được nhận một tuyển tập gồm 6 câu chuyện trích từ Metamorphoses của nhà thơ La Mã Ovid.

Cuốn sách được thiết kế để trẻ mang theo trong kỳ nghỉ và có các trang trò chơi sau mỗi câu chuyện nhằm tạo hứng thú đọc. Giáo viên có tài liệu hướng dẫn để giới thiệu tác phẩm trước kỳ nghỉ và tiếp tục khai thác nội dung khi học sinh bước vào lớp 6.

Điểm đáng chú ý của chương trình là sách được trao tận tay học sinh, thay vì chỉ dừng ở lời kêu gọi đọc nhiều hơn. Việc lựa chọn tác phẩm văn học kinh điển cũng tạo cơ hội để trẻ tiếp cận những câu chuyện có thể được tiếp nối trong chương trình học.

Người Pháp đọc sách nhiều gấp 3 lần Mỹ

Theo Guardian, Pháp hiện có khoảng 3.000 hiệu sách độc lập và 770 quầy báo tại 180 thành phố. Alexander Hurst, phóng viên thường trú tại Pháp của tờ báo này, cho biết thị trường nước này tiêu thụ khoảng 350 triệu cuốn sách trong năm 2025. Các tạp chí dài kỳ như Revue21 cũng duy trì được nhóm độc giả riêng. Tính theo đầu người, lượng sách bán ra ở đây gần gấp 3 lần Mỹ và gần gấp đôi Anh.

Mạng lưới hiệu sách tại Pháp được duy trì một phần nhờ các chính sách hỗ trợ của nhà nước. Theo Bộ Văn hóa Pháp, hiệu sách độc lập đóng vai trò quan trọng trong việc đưa sách đến độc giả, đồng thời duy trì sự đa dạng của hoạt động xuất bản và đời sống văn hóa tại các địa phương.

Hiện Pháp có hơn 3.000 hiệu sách độc lập và nhiều chính sách hỗ trợ cho các đơn vị này. Ảnh: Alamy.

Một trong những công cụ hỗ trợ là nhãn Librairie indépendante de référence (Hiệu sách độc lập tiêu biểu), được triển khai từ năm 2009. Các hiệu sách đáp ứng tiêu chí có thể được công nhận về chất lượng tuyển chọn đầu sách, tư vấn độc giả và tổ chức hoạt động văn hóa. Nhãn này cũng giúp các hiệu sách tiếp cận một số hình thức hỗ trợ tài chính, trong đó có khoản tài trợ của Trung tâm Sách Quốc gia Pháp (CNL) để phát triển danh mục sách.

Pháp còn áp dụng chính sách giá bán lẻ thống nhất đối với sách mới. Theo cơ chế này, nhà xuất bản hoặc nhà nhập khẩu ấn định giá sách, còn hiệu sách, siêu thị và đơn vị bán trực tuyến đều phải tuân thủ mức giá đó. Chính sách hạn chế cạnh tranh bằng cách giảm giá giữa các kênh phân phối, tạo điều kiện để hiệu sách độc lập cạnh tranh dựa trên danh mục sách, khả năng tư vấn và chất lượng phục vụ.