Ngành xuất bản chấn chỉnh hoạt động trước Tết Nguyên đán

Ngành xuất bản bước vào dịp cao điểm phục vụ Tết Nguyên đán. Ảnh: Trần Hiền.

Ngày 12/11, Cục Xuất bản & Thư viện, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch gửi công văn tới các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Xuất bản Việt Nam, Hiệp hội In Việt Nam, Nhà xuất bản (NXB) và cơ quan chủ quản về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước và chấp hành pháp luật trong lĩnh vực xuất bản, in, phát hành từ nay đến đầu năm 2027, đặc biệt trong dịp cao điểm phục vụ Tết Nguyên đán Đinh Mùi.

Những bất cập cần chấn chỉnh

Công văn nêu thời gian qua, hoạt động xuất bản, in và phát hành trên cả nước có những bước phát triển tích cực. Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nước và việc chấp hành pháp luật trong lĩnh vực xuất bản, in, phát hành vẫn còn những hạn chế, bất cập.

Qua công tác quản lý, kiểm tra và nắm bắt thực tiễn, Cục Xuất bản và Thư viện nhận thấy một số vấn đề cần tập trung chấn chỉnh.

Đó là hiện tượng một số nhà xuất bản chưa duy trì đầy đủ các điều kiện thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật. Việc tổ chức, kiểm soát quy trình biên tập, thẩm định, xuất bản còn thiếu chặt chẽ; chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm kiểm soát nội dung dẫn đến sai phạm trong xuất bản phẩm. Cá biệt có những vi phạm nghiêm trọng bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí phải xem xét trách nhiệm hình sự.

Tình trạng in lậu, in giả, in nối bản trái phép, vi phạm bản quyền, kinh doanh và phát hành xuất bản phẩm không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp vẫn diễn biến phức tạp. Các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, có xu hướng dịch chuyển mạnh lên môi trường mạng, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các hình thức kinh doanh trực tuyến, gây khó khăn cho công tác phát hiện, kiểm tra, xử lý; xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền, doanh nghiệp kinh doanh 2 chân chính, đồng thời làm suy giảm niềm tin của xã hội đối với hoạt động xuất bản.

Công tác tự kiểm tra, giám sát và phòng ngừa vi phạm tại một số cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp chưa được quan tâm đúng mức.

Tập trung thực hiện nhiều nhiệm vụ cụ thể

Ngành xuất bản bước vào dịp cao điểm phục vụ Tết Nguyên đán. Trong giai đoạn này, nhu cầu sản xuất, kinh doanh, lưu thông xuất bản phẩm, nhất là lịch, sách, tranh, ảnh và các ấn phẩm văn hóa khác tăng cao. Đây cũng là thời điểm tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh vi phạm, nhất là in lậu, in giả, vi phạm bản quyền, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc và xuất bản phẩm có nội dung vi phạm pháp luật.

Để đảm bảo hoạt động của ngành phát triển lành mạnh, Cục Xuất bản và Thư viện đã đề nghị các cơ quan tập trung nhiều nhiệm vụ cụ thể. Trong đó, có các nhóm nhiệm vụ liên quan tới tăng cường kiểm tra, rà soát sản phẩm phục vụ Tết, rà soát hoạt động trên nền tảng điện tử, nhằm phòng, chống nạn sách giả, sách lậu. Đồng thời, công tác biên tập nội dung, thẩm định bản thảo, đặc biệt là bản thảo có nội dung đặc biệt cũng được Cục nêu rõ.

Cụ thể, về phía cơ quan quản lý nhà nước, Cục đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao các tỉnh, thành phố chủ động phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an, Quản lý thị trường, Hải quan và các cơ quan chức năng tổ chức kiểm tra hoạt động xuất bản, in, phát hành; chú trọng việc kinh doanh xuất bản phẩm trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream và các kênh phân phối trực tuyến.

Các NXB được nêu rõ các nhiệm vụ liên quan tới đảm bảo chất lượng nội dung bản thảo. Cụ thể, Cục yêu cầu NXB tổ chức rà soát, siết chặt quy trình xuất bản từ tiếp nhận bản thảo, biên tập, thẩm định, liên kết xuất bản, đăng ký xuất bản, tổ chức in, nộp lưu chiểu. Đặc biệt nâng cao trách nhiệm thẩm định, kiểm soát nội dung đối với sách, lịch và các ấn phẩm có nội dung nhạy cảm và quan trọng. Đồng thời, NXB cần rà soát hoạt động liên kết xuất bản, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật.

Cục Xuất bản và Thư viện cũng đề nghị Hội Xuất bản Việt Nam, Hiệp hội In Việt Nam là phát huy vai trò tuyên truyền pháp luật, phản biện và giám sát. Các Hội được giao chủ động nắm bắt tình hình, khó khăn, vướng mắc của hội viên; kịp thời phản ánh về Cục Xuất bản và Thư viện để phối hợp xử lý hoặc tổng hợp, báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, tháo gỡ.

Ngoài ra, Cục cũng đề nghị toàn ngành rà soát toàn diện nguồn hàng, hệ thống kho, cửa hàng, đại lý và các kênh phân phối trực tuyến. Các hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, nền tảng trực tuyến thuộc nhóm cần rà soát kỹ. Đơn vị kinh doanh cần kịp thời gỡ đường link, bài đăng có xuất bản phẩm vi phạm.

Các nội dung trên được Cục Xuất bản và Thư viện nhấn mạnh là các trọng tâm của ngành xuất bản trong những tháng cuối năm 2026 và dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi.