Muôn sự tình cờ trong hiệu sách cũ bên rìa thành phố

Nhiều năm nay, độc giả Hà Nội vẫn rỉ tai nhau về hiệu sách cũ nằm lọt thỏm trong một vườn cây. Đường vào hiệu sách hơi lắt léo và ngóc ngách. Như cách người ta hay tìm thấy điều bất ngờ ở những ngóc ngách bị bỏ quên; người yêu sách cũng tìm thấy những điều bất ngờ ở Hộp, ví dụ những tập thơ, tiểu thuyết không có ở đâu khác.

“Lần đầu đến Hộp, tôi thấy một cuốn sách mà bản thân tìm kiếm đã lâu không có, khiến chính tôi cũng ngỡ ngàng”, một độc giả kể. Độc giả khác chia sẻ: “Tôi chưa bao giờ chủ đích tới Hộp tìm quyển gì, nhưng lần nào tới cũng bắt gặp những cuốn sách có nhiều kỷ niệm”. Những câu chuyện này cứ lan truyền, và người ta biết tới Hộp theo cách như thế, trước khi tới hiệu sách.

Hộp ra đời cũng bởi những bất ngờ và những lang thang vô tình như thế của Lê Tuấn. Khoảng năm 2017, Lê Tuấn thường xuyên "la cà" ở những hiệu sách cũ hoặc ở thư viện. “Những hiệu sách có thể rất lộn xộn, lung tung, tôi cũng không biết hiệu sách sẽ có quyển gì, nhưng tôi thích cảm giác đi tìm. Mà một hiệu sách cũ, hôm trước hôm sau thôi mình vào nó đã khác, vì có thể một lô sách cũ vừa về”, Lê Tuấn nói.

Những lang thang và mơ mộng trong những hiệu sách cũ năm xưa dần gieo trong Lê Tuấn ý định mở một hiệu sách, nơi anh muốn người đọc cũng được hưởng niềm vui đi tìm sách như mình. Nhưng mở một hiệu sách ở nơi xa trung tâm, lẽ dĩ nhiên có những khó khăn xét từ góc độ kinh doanh. Dù vậy, tin rằng tinh thần hiệu sách thế nào cũng sẽ thu hút độc giả tương tự, cùng một chút “ương ngạnh”, Lê Tuấn vẫn chọn đặt hiệu sách trong vườn, dẫu trong 9 năm đã có vài đổi dời.

Quả thực, độc giả của Hộp cũng giống như tính cách Hộp. “Độc giả của Hộp thích cái yên tĩnh, thoáng đãng, những cây xanh, không khí với sách vở, thích văn chương, có một nhu cầu tìm kiếm một không gian cho tinh thần. Những người vẫn còn chút mơ mộng, vì không mơ mộng thì họ cũng không bỏ thời gian đi đường xa tới Hộp”, Lê Tuấn nói.

Hộp hay có khách đường xa ghé thăm. Thỉnh thoảng, Hộp đón chào một vị khách từ miền Nam tới chơi trong chuyến du lịch vài hôm tại Hà Nội; có khi lại là một khách nước ngoài chỉ lưu lại Việt Nam trong thời gian ngắn. Những vị khách ấy đều khiến Lê Tuấn bất ngờ. Đôi lúc, có cả những vị khách ghé thăm vì tò mò, vì “đi lạc”, vì vô tình trên đường đi một công việc mà thấy không gian kỳ lạ mà dừng lại, quan sát, tò mò, ngắm nghía.

Nghĩ tới Hộp, độc giả nghĩ tới những cuốn sách thú vị về văn chương mà nơi khác ít có. Người ta cũng tin vào gu đọc của Hộp, của chủ tiệm. Nhưng Lê Tuấn kể rằng có thời anh mua sách văn chương mà chỉ để đó không đọc, vì anh thấy văn chương chưa cho mình những câu trả lời về vấn đề mình muốn. Dần dà, anh thấy đôi khi việc thấu hiểu thế giới không nằm ở những câu trả lời rạch ròi. Văn chương cho người đọc những cách hiểu khác.

Với cộng đồng độc giả của Hộp, nơi đây nhuốm màu lãng mạn. Với Lê Tuấn, Hộp đại diện cho sự mâu thuẫn của chính anh. Làm kinh doanh, anh cũng muốn hiệu sách mình phát triển; nhưng mặt khác, anh muốn Hộp vẫn ở khu vườn này, dù vị trí không dễ tìm với độc giả. Anh cũng muốn sự bày trí gọn gàng, dễ tìm; nhưng đôi khi cũng muốn hiệu sách luộm thuộm một chút, bày bừa một chút, bởi việc tìm sách có lẽ cũng không cần gọn gàng tới thế.

Nghĩ tới Hộp, cũng là nghĩ tới không gian nhiều cây xanh. Không gian ấy, Lê Tuấn kể rằng anh vốn được thừa hưởng từ nếp sống của cộng đồng khu vực. Trước đây, nơi Hộp đặt hiệu sách là một làng nghề trồng cây cảnh. Người dân làng nghề ấy, quen lớn lên với không gian nhiều cây xanh xung quanh. Cây cối cứ thuận tự nhiên mà vươn cao, mà lan tràn. Vì thế, khoảng sân của Hộp được hưởng bóng mát và màu xanh từ nhiều cây cối vươn ra từ các nhà lân cận.

Tới Hộp, ngoài đọc sách và tìm kiếm sách hay, người đọc còn bắt gặp những góc nhỏ dễ thương, những khoảnh khắc yên bình.

“Nếu thành phố không có hiệu sách thì sẽ rất buồn”, Lê Tuấn từng nói vậy trong một bài phỏng vấn. Sắp tới, Hộp sẽ dời đến một nơi mới, khung cảnh và sắp đặt hiệu sách cũng thay đổi ít nhiều. Nhưng thật may, Hộp vẫn được nuôi dưỡng bởi những người còn muốn thành phố có những hiệu sách. Dù vật đổi sao dời, dù cuộc sống có trải qua những biến thiên, khi biết rằng trong thành phố vẫn còn những hiệu sách đủ bao dung cho những mơ mộng, những lang thang, những suy nghĩ vu vơ, ý niệm ấy cũng đủ khiến một vài người thấy cuộc sống vẫn còn vài điều sinh động, lấp lánh.