Giữ nghiêm “cánh cổng” xuất bản

Chủ trương xã hội hóa thông qua liên kết xuất bản đã huy động thêm nguồn lực, góp phần làm phong phú thị trường sách. Tuy nhiên, ở một số nhà xuất bản, liên kết lại bị biến thành “khoán trắng”, khi đối tác đảm nhận gần như toàn bộ các khâu từ tìm bản thảo, biên tập đến phát hành, còn nhà xuất bản chủ yếu thực hiện thủ tục cấp quyết định xuất bản. Bên cạnh đó, áp lực tự chủ tài chính cũng khiến một số đơn vị cắt giảm nguồn lực cho khâu biên tập hoặc quản lý chưa chặt số lượng in. Những bất cập này vô hình trung đã làm suy giảm vai trò “gác cổng” của nhà xuất bản, tiềm ẩn nguy cơ sai sót, in vượt số lượng được cấp phép, ảnh hưởng đến quyền tác giả và nghĩa vụ thuế. Trong khi đó, dù liên kết dưới bất kỳ hình thức nào, trách nhiệm đối với nội dung xuất bản phẩm vẫn thuộc về nhà xuất bản.

Muốn hạn chế sai sót, trước hết mỗi nhà xuất bản phải thực hiện nghiêm quy trình biên tập và thẩm định nội dung. Người trong nghề vẫn nói, làm xuất bản là “chọn chữ”, không phải “xếp chữ”. Người biên tập không chỉ sửa câu chữ mà còn phải có tri thức, bản lĩnh và khả năng thẩm định để phát hiện những nội dung sai lệch trước khi cuốn sách được in ra. Quy trình nội bộ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi từng khâu được thực hiện nghiêm túc và không bị chi phối bởi áp lực tiến độ hay lợi nhuận.

Song song đó, cần nâng cao hiệu quả hậu kiểm của cơ quan quản lý. Đây là chốt chặn cuối cùng nhằm ngăn chặn những xuất bản phẩm kém chất lượng, sai lệch về nội dung, tư tưởng lưu hành trên thị trường. Hậu kiểm không chỉ để phát hiện, xử lý vi phạm sau khi sách phát hành mà còn phải đủ sức răn đe, buộc các nhà xuất bản tuân thủ nghiêm ngặt quy trình ngay từ đầu. Mỗi cuộc thanh tra, mỗi quyết định xử lý cần góp phần lập lại kỷ cương, không để tình trạng buông lỏng quản lý hay “khoán trắng” trong liên kết xuất bản tái diễn.

Một nền xuất bản mạnh không chỉ được đo bằng số đầu sách hay doanh thu phát hành, mà bằng độ tin cậy của từng xuất bản phẩm. Vì vậy, giữ nghiêm quy trình xuất bản ở mỗi nhà xuất bản và nâng cao hiệu quả hậu kiểm của cơ quan quản lý là rất cần thiết; xử lý sai phạm là đương nhiên nhưng quan trọng hơn là ngăn sai phạm ngay từ đầu, đảm bảo mỗi xuất bản phẩm đến tay bạn đọc đều xứng đáng với niềm tin của xã hội.