Đấu giá sách hiếm triệu USD của 3 thiên tài

Theo The Print, một bộ sưu tập các ấn phẩm khoa học quý hiếm đang được trưng bày tại nhà đấu giá Sotheby’s trước khi được đưa ra đấu giá trong phiên Reason and Revolution: Extraordinary Works vào ngày 20/10 tới.

New York Times cho biết có tương đối nhiều ấn phẩm khoa học quý hiếm được giới thiệu, trong đó có các tác phẩm của Copernicus, Galileo và Newton, những công trình tạo nên cuộc cách mạng trong nhận thức của nhân loại về vũ trụ.

Thuyết nhật tâm của Copernicus

Một tâm điểm của phiên đấu giá là bản thảo De revolutionibus orbium coelestium (On the Revolutions of the Heavenly Spheres) của Nicolaus Copernicus. Xuất bản tại Nuremberg vào năm 1543, đây là ấn bản đầu tiên của tác phẩm, trong đó đưa ra luận điểm rằng Trái Đất quay quanh Mặt Trời thay vì nằm ở trung tâm vũ trụ. Fine Books Magazine ước tính giá của ấn bản này khoảng 700.000 - 1 triệu USD.

Ảnh: New York Times.

Những trang đầu của cuốn sách trình bày sơ đồ nổi tiếng của Copernicus về hệ Mặt Trời. Trong đó, Mặt Trời nằm ở trung tâm, còn các hành tinh được biết đến vào thời bấy giờ thì chuyển động trên những quỹ đạo đồng tâm.

Sau khi thảo luận về các thiên thể, tác giả viết bằng tiếng Latinh: In medio uero omnium residet Sol (tạm dịch Mặt Trời ngự trị tại trung tâm của vạn vật)”.

Dữ liệu của ông sau đó đã giúp các nhà thiên văn học, người đi biển và những người soạn lịch sử dụng mô hình nhật tâm để tính toán và dự đoán chính xác hơn về kinh độ và vĩ độ của các hành tinh, Mặt Trời và Mặt Trăng vào bất kỳ thời điểm nào. Bước đột phá này cũng góp phần quan trọng vào việc cải cách lịch Gregory, dương lịch mà phần lớn thế giới ngày nay đang sử dụng.

Chuyên luận thiên văn của Galileo Galilei

Một tâm điểm khác là ấn bản Sidereus Nuncius (Starry Messenger) của Galileo Galilei, được Fine Books Magazine ước tính có giá 250.000 - 350.000 USD. Chuyên khảo này ghi lại những quan sát sơ khởi của Galileo thông qua kính thiên văn, bao gồm các phát hiện về Mộc tinh, cùng bề mặt đầy núi non và các miệng hố trên Mặt Trăng. Chính tác phẩm này đã khẳng định vị thế của Galileo như người đặt nền móng cho ngành quan sát thiên văn học hiện đại.

Cuốn sách này cũng là bước đệm cho tác phẩm vĩ đại hơn của ông, Dialogue Concerning the Two Chief World Systems, xuất bản năm 1632, trong đó ông ủng hộ mạnh mẽ quan điểm của Copernicus.

Bản thân Galileo cũng phải hứng chịu sự trừng phạt. Năm 1633, Tòa án Giáo hội La Mã đã đưa nhà thiên văn học người Italy này ra xét xử. Hình ảnh một nhà tư tưởng cao tuổi bị ép buộc phải từ bỏ những quan điểm thiên văn của mình đã trở thành một biểu tượng của khoa học.

Các bản thảo khoa học quý của Newton

Một ngôi sao khác của phiên đấu giá lần này là “một bản thảo hiếm hoi do chính tay Newton viết, trong đó ông xem xét lại các tính toán liên quan đến tác phẩm Principia của mình”. Bản thảo này ước tính có giá 500.000 - 700.000 USD.

Bản thảo của Newton. Ảnh: Sotheby’s.

Nhà đấu giá cũng lưu ý rằng các bản thảo khoa học của Newton cực kỳ hiếm gặp trong các bộ sưu tập tư nhân và những tài liệu liên quan đến Principia hầu như chưa từng xuất hiện trên thị trường.

Đáng chú ý, ấn bản đầu tiên của Principia, tên đầy đủ là Philosophiae Naturalis Principia Mathematica, cũng được giới thiệu trong phiên đấu giá lần này với mức giá ước tính từ 500.000 - 700.000 USD.

Đây là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử khoa học. Trong Principia, Newton đã trình bày 3 định luật chuyển động và định luật vạn vật hấp dẫn.

Ngoài ra, còn có một số tác phẩm khác như Astronomia Nova của Johannes Kepler, Astronomiae Instauratae Mechanica của Tycho Brahe hay công trình On the Tendency of Species to Form Varieties, and on the Perpetuation of Varieties and Species by Natural Means of Selection của Charles Darwin và Alfred Russel Wallace. Tổng cộng, Sotheby’s kỳ vọng thu về tới 7 triệu USD từ phiên đấu giá này.

Kalika Sands, Phó chủ tịch kiêm Trưởng bộ phận sách và bản thảo tại Sotheby’s, chia sẻ: “Có một điều gì đó thật phi thường khi được cầm trên tay chính trang tài liệu đã ghi dấu một cuộc cách mạng khoa học… Chúng ta có mấy khi được đứng gần đến thế với khoảnh khắc một khám phá trở thành cột mốc vĩnh cửu?”

Giới học giả từng chỉ trích việc các văn bản khoa học quý hiếm, có ý nghĩa lịch sử quan trọng lại rơi vào tay các nhà sưu tập tư nhân. Tuy nhiên, Nick Wilding, một nhà sử học tại Đại học Georgia, cho rằng về lâu dài, những cuốn sách quý thường có xu hướng “chuyển dịch từ các bộ sưu tập tư nhân sang các tổ chức công cộng”, một lý do là vì các tổ chức thường có “tuổi thọ” lâu dài hơn so với các cá nhân.