Đã đến lúc có ngày văn học Việt Nam tại châu Âu

TS Nguyễn Mạnh Hùng (áo cam, thứ hai từ phải qua) tại Triển lãm sách Đức "Những vang vọng của hiện tại: Đi qua tổn thương, công nghệ và ngày mai". Ảnh: FB Goethe-Institut Ho Chi Minh City.

Những ngày Văn học châu Âu tại Việt Nam năm nay có sự tham gia của nhiều nhà văn, học giả, dịch giả, nhà xuất bản đến từ châu Âu. Đặc biệt, trong khuôn khổ chương trình năm nay, triển lãm sách Đức "Những vang vọng của hiện tại: Đi qua tổn thương, công nghệ và ngày mai" phối hợp cùng Hội Sách Frankfurt đã để lại trong tôi nhiều suy nghĩ.

Một lần nữa, tôi nhận ra rằng sách không chỉ là sản phẩm văn hóa. Sách là những cây cầu. Sách kết nối con người với con người, quốc gia với quốc gia, quá khứ với hiện tại và tương lai.

Trong suốt hơn chục ngày diễn ra sự kiện, bạn đọc và những người tham gia được lắng nghe những cuộc đối thoại rất sâu sắc về sự cô đơn của con người hiện đại, về những đứt gãy trong xã hội, về bản sắc, ngôn ngữ, ký ức và khả năng hàn gắn của văn chương. Những nhà văn đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau đã cùng ngồi lại để trao đổi, chia sẻ và truyền cảm hứng.

Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn cả là: Châu Âu đã mang văn học của họ đến Việt Nam một cách bài bản, chuyên nghiệp và bền bỉ trong nhiều năm qua. Vậy tại sao chúng ta chưa có những chương trình quy mô tương tự để đưa văn học Việt Nam đến châu Âu?

Theo tôi, đã đến lúc cần tổ chức "Những ngày Văn học Việt Nam tại châu Âu". Bà Claudia Kaiser cũng có chung suy nghĩ này. Bà còn đề nghị tổ chức các chương trình dạy tiếng Việt cho người Đức ngay tại Đức để người Đức biết tiếng Việt và sẽ khám phá và tìm hiểu Việt Nam và văn học Việt Nam, văn hóa Việt Nam tốt hơn. Tôi cho rằng, nếu được như vậy sẽ có thêm một nguồn dịch giả rất tốt cho việc chuyển ngữ sách Việt ra tiếng Đức, quốc gia của Frankfurt Book Fair.

Việt Nam có lịch sử hàng nghìn năm, có kho tàng văn học phong phú, có những tác phẩm phản ánh sâu sắc đời sống, chiến tranh, hòa bình, đổi mới, phát triển và khát vọng của con người Việt Nam. Chúng ta có những nhà văn, nhà thơ, học giả, dịch giả và nhà xuất bản hoàn toàn đủ năng lực để giới thiệu những giá trị đó ra thế giới.

Nếu có thể tổ chức "Những ngày Văn học Việt Nam" tại các trung tâm văn hóa lớn của châu Âu như Frankfurt, Berlin, Paris, Brussels, Vienna hay Praha, chúng ta sẽ tạo ra những cơ hội vô cùng quan trọng:

Thứ nhất, quảng bá hình ảnh Việt Nam thông qua sức mạnh mềm của văn hóa và văn học.

Thứ hai, thúc đẩy việc dịch và xuất bản các tác phẩm Việt Nam bằng nhiều ngôn ngữ châu Âu.

Thứ ba, xây dựng mạng lưới hợp tác giữa các nhà xuất bản, các hội sách, các tổ chức văn hóa và các trường đại học.

Thứ tư, tạo cơ hội để các tác giả Việt Nam gặp gỡ trực tiếp bạn đọc quốc tế.

Thứ năm, góp phần nâng cao vị thế của ngành xuất bản Việt Nam trên bản đồ xuất bản thế giới.

Ông Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - phát biểu tại khai mạc Hội sách quốc tế St. Petersburg, Nga hôm 21/5. Ảnh: Hữu Việt/Nhân Dân.

Trong những ngày vừa qua, tôi rất vui khi được cùng bà Claudia Kaiser, Phó chủ tịch Hội chợ Sách Frankfurt bàn nhiều về hợp tác Á - Âu, Việt Nam - Đức. Chúng tôi đã có những trao đổi về các khả năng hợp tác lâu dài giữa ngành xuất bản Việt Nam và các đối tác quốc tế. Tôi tin rằng đây là thời điểm rất thuận lợi để hiện thực hóa những ý tưởng lớn.

Tôi cũng đặc biệt ấn tượng với tinh thần mà Viện Goethe đã theo đuổi trong nhiều thập niên qua: coi văn hóa là cầu nối, coi đối thoại là con đường và coi sự đa dạng là sức mạnh. Đó cũng là điều mà Việt Nam hoàn toàn có thể thực hiện khi mang văn học của mình đến thế giới.

Từ Hội Sách Frankfurt, từ Viện Goethe, từ các chương trình giao lưu văn học quốc tế mà tôi được tham dự, tôi càng tin rằng văn học không chỉ phản ánh thời đại. Văn học còn mở ra những con đường mới cho tương lai.

Đã đến lúc chúng ta không chỉ đón nhận những ngày văn học quốc tế tại Việt Nam, mà còn chủ động mang những ngày văn học Việt Nam đến với châu Âu.

Khi những câu chuyện Việt Nam được kể bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, khi những cuốn sách Việt Nam hiện diện trong các nhà sách và thư viện quốc tế, khi các nhà văn Việt Nam đối thoại cùng bạn đọc toàn cầu, đó không chỉ là thành công của ngành xuất bản.

Đó còn là thành công của ngoại giao văn hóa, của hình ảnh quốc gia và của khát vọng đưa trí tuệ Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới.

Tôi hy vọng trong một tương lai gần, chúng ta sẽ được chứng kiến những "Ngày Văn học Việt Nam tại châu Âu" được tổ chức thường niên, trở thành một sự kiện văn hóa có uy tín và sức lan tỏa mạnh mẽ.

Và tôi tin rằng, thời điểm để bắt đầu chính là bây giờ. Tôi sẽ gặp ngay nhà văn Nguyễn Quang Thiều khi ông kết thúc chuyến công tác tại Nga và đặt vấn đề và cùng bàn ngay. Kẻo lỡ mất cơ hội.