Chuyên gia góp ý hình thành, phát triển tập đoàn xuất bản

Chiều 13/7, Tọa đàm Tham vấn chuyên gia về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản (dự án Luật) diễn ra tại Hà Nội. Tọa đàm chủ trì bởi ông Đặng Xuân Phương - Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; ông Phan Tâm - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; ông Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam.

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, ông Đặng Xuân Phương nêu lên yêu cầu cấp thiết của việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng trong Chỉ thị 04 (Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới), đồng thời giải quyết những bất cập của thực tiễn thị trường xuất bản. Dự án Luật có mục tiêu cuối cùng là xây dựng những cơ chế hỗ trợ thiết thực cho thị trường xuất bản, tăng cường hiệu quả hoạt động của quản lý Nhà nước, thúc đẩy sự phát triển của văn hóa đọc.

Các nội dung sửa đổi trong dự án Luật lần này được nêu tại tọa đàm. Theo đó, dự án Luật giải quyết hai vấn đề: thể chế hóa các quan điểm của Đảng trong Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư, Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị; giải quyết các vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn như chuyển đổi số, AI, hoạt động liên kết, cải cách thủ tục hành chính,…

PGS.TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản (NXB) Chính trị quốc gia Sự thật - đưa ý kiến về nội dung hình thành các tập đoàn xuất bản - truyền thông. Ông Vũ Trọng Lâm đặt vấn đề về quy mô doanh thu thực tế của NXB: Hiện nay chỉ có 5 NXB doanh thu trên 100 tỷ đồng vào năm 2025. Nếu mô hình không đổi mới, với quy mô NXB như hiện nay, NXB phát triển thành tập đoàn là việc khó khả thi.

Ông Nguyễn Cảnh Bình - Chủ tịch HĐQT Alpha Books - nêu Luật cần những quy định rõ hơn về xây dựng mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông. Theo ông, tập đoàn xuất bản - với dư địa lợi nhuận lớn hơn, quy mô đầu tư lớn hơn - mới có thể tái đầu tư vào nguồn lực, công nghệ, nền tảng sách điện tử,... Đồng thời, ông Nguyễn Cảnh Bình cũng kiến nghị cơ chế ưu đãi thuế, quỹ hỗ trợ xuất bản, hình thành "thành phố sách" như mô hình của Hàn Quốc.

Bà Nguyễn Kim Thoa - CEO Tân Việt - đồng tình với kiến nghị ưu đãi thuế cho đơn vị xuất bản, phát hành của ông Nguyễn Cảnh Bình. Đồng thời, đại diện Nhà sách Tân Việt cho rằng Luật cần thể chế rõ hơn việc phát triển văn hóa đọc vì đây là hoạt động đẩy mạnh đầu ra của toàn ngành xuất bản.

Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập NXB Phụ nữ Việt Nam - nêu vấn đề về sách được Nhà nước đặt hàng. Theo bà, ngân sách đặt hàng còn khiêm tốn, lại chỉ đủ ngân sách tổ chức sản xuất sách, chưa có ngân sách cho công tác truyền thông - tuyên truyền, khiến NXB gặp khó khăn. Bà Khúc Thị Hoa Phượng kiến nghị đưa Hội Xuất bản Việt Nam vào Luật Xuất bản, với quyền hạn và vai trò hoạt động tương tự Luật Báo chí quy định với Hội Nhà báo Việt Nam.

Đồng tình với ý kiến của bà Khúc Thị Hoa Phượng, PGS.TS Nguyễn Thị Báo - Phó giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền (Hội Xuất bản Việt Nam) - kiến nghị đưa vai trò của Hội Xuất bản Việt Nam vào Luật Xuất bản. Bà Nguyễn Thị Báo cũng nêu Luật Xuất bản cần thể chế hóa đầy đủ hơn trách nhiệm phát triển văn hóa đọc, hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền.

Ông Trịnh Minh Tuấn - người sáng lập Công ty sách Quảng Văn - nêu vấn đề về luật giá sách cố định. Ông Tuấn cùng nhiều lãnh đạo NXB, công ty sách cho rằng nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Shopee đang có mức chiết khấu sách quá lớn, gây sức ép lớn tới đơn vị làm sách, tới các hiệu sách, phố sách truyền thống. Luật giá sách cố định đã có ở nhiều quốc gia trên thế giới và đây là xu hướng chung của quốc tế.

Đại diện Công ty sách Nhã Nam có cùng quan điểm với ý kiến về luật liên quan tới chiết khấu giá sách trên nền tảng thương mại điện tử quốc tế. Theo đó, các nền tảng điện tử thu phí cao, có lợi thế về nền tảng, logistics, nên luôn để mức khuyến mại cao cho khách hàng, khiến các đơn vị sách khó cạnh tranh, chịu áp lực về kinh tế. Ngoài ra, đại diện Nhã Nam cho rằng Luật cần có nội dung phát triển văn hóa đọc thông qua giáo dục.

Cuối tọa đàm, ông Nguyễn Nguyên - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - nói các góp ý từ đại diện các NXB, công ty sách sẽ được ban soạn thảo tiếp thu, để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật.