Cảnh tượng đặc biệt ở các sạp báo in TP.HCM sáng 30/6

“Alo! Lấy cho anh thêm báo in Pháp Luật, báo Người Lao Động. Còn bao nhiêu anh lấy hết”, ông Lê Văn Hùng, 56 tuổi - bán báo trên đường Phạm Ngọc Thạch từ năm 2000, nói nhanh vào điện thoại.

Nghe đầu dây bên kia một lúc, anh lại nói thêm: “Bao giờ có nữa? Anh còn hứa với bạn đọc”. Người đàn ông quay sang nói với 5-6 vị khách đứng đợi: “Hết sạch rồi em. Mười năm rồi mới có một ngày như này”.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, người bán báo đường Phạm Ngọc Thạch cho biết đã gần chục năm ông mới thấy lại cảnh người dân xếp hàng mua báo in như hôm nay.

Dày đặc người mua báo ở góc đường Nguyễn Đình Chiểu - Phạm Ngọc Thạch trong sáng 30/6.

Hết báo in từ sáng sớm

Không chỉ sạp báo của ông Lê Văn Hùng, Tri Thức - Znews đã khảo sát 4 sạp báo lâu đời khác, bao gồm sạp của bà Ngọc Ánh trước chợ Thị Nghè, sạp báo của vợ chồng ông Tô Văn Thu - bà Đinh Thị Nga, sạp góc ngã tư Nguyễn Đình Chiểu - Phạm Ngọc Thạch, sạp báo đường Kỳ Đồng. Tất cả cho biết báo Người Lao Động, Pháp Luật đã hết từ sáng sớm, chỉ còn Tuổi Trẻ, Thanh Niên và các tờ như Thể thao & Văn hóa, Công an Nhân dân, Quân đội Nhân dân…

“Từ sáng sớm mọi người đã đi mua báo. Báo hôm nay hết nhanh vì mỗi người mua 5-10 tờ chứ không chỉ một. Bình thường tôi lấy 100 tờ thì bán không hết, hôm nay thì không đủ bán”, ông Hùng kể.

Hơn 20 năm trước, ông Hùng rời quê Quảng Nam vào TP.HCM mưu sinh. Ông chọn khu vực quanh Hồ Con Rùa (phường Xuân Hòa) làm nơi lập nghiệp. Đây là khu vực mà vào thời điểm đó, chỉ một đoạn đường ngắn đã có đến mười mấy sạp báo san sát nhau. Chính cái nghề bán báo bình dị này đã giúp gia đình ông thoát nghèo, có đủ tiền gửi về quê lo cho người thân và nuôi dạy con cái ăn học.

Ông Đức Giáo (phường Xuân Hòa, TP.HCM) cầm trên tay tờ báo in Tuổi Trẻ cuối cùng.

Nhịp sống của ông Hùng bao năm qua vẫn đều đặn bắt đầu từ 2 giờ sáng. Trên chiếc xe máy, ông rong ruổi khắp các tòa soạn và đại lý ở quận trung tâm để gom cho đủ các đầu báo, tạp chí trong bầu không khí rộn ràng, háo hức của những người cùng nghề. Sau khi nhận hàng và đi giao tận nhà cho khách đặt trước, ông mới trở về dọn dẹp, mở sạp đợi Mặt Trời lên.

Cách đây mười mấy năm, thời báo giấy còn hưng thịnh, mỗi ngày ông có thể bán được cả nghìn tờ, mở sạp ra là nắm chắc tiền lời trong tay vì không bao giờ có báo ế. Khi ấy, công việc thuận lợi đến mức ông đưa cả vợ con vào thành phố, hai vợ chồng mở hai sạp báo riêng, bận rộn túi bụi. Tuy nhiên, theo đà phát triển của Internet, thói quen đọc báo dần thay đổi, các sạp báo xung quanh nghỉ dần và vợ ông cũng phải nghỉ để về nhà chăm con.

Giờ đây, ông Hùng là người duy nhất còn bám trụ tại khu vực Hồ Con Rùa. Dù thu nhập không còn như trước, ông vẫn tìm thấy niềm vui khi là người sớm nhất được biết tin tức và được trò chuyện cùng những "mối ruột".

“Trong tương lai tôi vẫn bán báo, còn báo gì thì tôi bán báo đó. Làm đã mấy chục năm nay, quen mùi mực, mùi giấy, bảo bỏ ngay thì không được. Hy vọng báo chí TP.HCM sẽ có thêm nhiều hoạt động sôi nổi để thu hút bạn đọc”, ông chia sẻ trong ngày nhiều tờ báo của TP.HCM ra số cuối cùng.

Hẹn mỗi ngày gặp lại báo trực tuyến

Một trong những “mối ruột” của ông Hùng là ông Đức Giáo (phường Xuân Hòa, TP.HCM). Ông Giáo có thói quen mua báo từ sáng sớm để cập nhật tin tức rồi bắt đầu ca làm việc từ 7h30.

“Tôi mua báo ở đây chắc cả chục năm rồi, tiếc chứ, như một thói quen ăn vào máu mình rồi. Nhưng thời buổi công nghệ mà, ai cũng phải thích nghi”, ông tâm sự khi cầm trên tay tờ báo in Tuổi Trẻ cuối cùng.

Sáng 30/6, tòa soạn báo Tuổi Trẻ ở phường Đức Nhuận cũng có một sự kiện đặc biệt. Ngoài việc phát hành những số cuối cùng của nhật báo Tuổi Trẻ, ấn phẩm chuyên đề Tuổi Trẻ Cuối Tháng, Tuổi Trẻ Cười, tòa soạn này còn mời bạn đọc đến mua báo, uống cà phê sáng.

Từ 7h, dòng người đã tấp nập bước vào tòa soạn. Nhiều người tranh thủ chụp ảnh, lưu giữ kỷ niệm với những số báo in cuối cùng. TS Nguyễn Thị Hậu - Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM - là một trong số đó.

Bà đã có một bài viết chia tay, đăng trong số cuối cùng của nhật báo Tuổi Trẻ. Với TS Nguyễn Thị Hậu, báo in không chỉ là tin tức mà còn là thói quen và lối sống lưu giữ ký ức đô thị. Dù nuối tiếc, hoài niệm khi phải chia tay báo giấy, bà tin rằng tinh thần chân thực, tử tế của một tờ báo vẫn sẽ vẹn nguyên trên không gian số.

TS Hậu xúc động viết: "Tờ báo in có thể ‘chấm dứt’ sứ mệnh của nó, nhưng tinh thần của người làm báo dấn thân vì cộng đồng thì phải luôn được tiếp nối trên không gian số. Tạm biệt báo in không phải là lãng quên, mà là cất giữ nó vào một góc của miền ký ức".

Không lớn lên cùng mùi mực in và tiếng sột soạt của từng trang báo, Ngọc Châu (21 tuổi, sinh viên trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM) thuộc thế hệ tiếp cận báo chí chủ yếu qua màn hình điện thoại.

Châu cho biết hiếm khi mua báo giấy nhưng vẫn duy trì thói quen đọc nhiều tờ báo mỗi ngày, từ lúc thức dậy đến trước khi đi ngủ. Cô cho rằng sự thay đổi của báo chí là điều khó tránh khỏi.

Ngọc Châu dành thời gian tìm mua những tờ báo in cuối cùng như một cách lưu giữ kỷ niệm.

"Mình nghĩ báo in có thể khép lại một hành trình nhưng báo chí thì không. Điều mình mong là khi chuyển hoàn toàn lên môi trường trực tuyến, các tòa soạn vẫn giữ được sự trung thực, tử tế và chiều sâu - những điều làm người đọc chọn báo chí thay vì mạng xã hội. Công nghệ sẽ thay đổi nhưng giá trị của một bài báo đáng tin thì sẽ luôn còn đó", Ngọc Châu chia sẻ.

Từ ngày 1/7, TP.HCM chính thức thành lập Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình TP.HCM trên cơ sở tổ chức lại hệ thống báo chí toàn thành phố. Cơ quan này có 3 cơ quan báo chí trực thuộc và 1 đơn vị sự nghiệp, gồm: Báo Sài Gòn Giải Phóng; Báo điện tử Tuổi Trẻ; Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM - HTV; Trung tâm Đào tạo và Truyền thông.