Xem xét về dự kiến chương trình giám sát của Quốc hội, UBTVQH năm 2020

Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc trình bày Báo cáo tại phiên họp. Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Qua thảo luận, UBTVQH cơ bản nhất trí với Báo cáo về dự kiến chương trình giám sát của Quốc hội, UBTVQH năm 2020 do Tổng Thư ký Quốc hội trình.

Các ý kiến thống nhất việc lựa chọn nội dung giám sát chuyên đề được dựa trên các tiêu chí là vấn đề bức xúc, nổi lên ở tầm vĩ mô hoặc ảnh hưởng lớn đến đời sống kinh tế-xã hội, được đại biểu Quốc hội, cử tri và nhân dân quan tâm; gắn với việc xây dựng, thi hành pháp luật. Nội dung giám sát không trùng với các chuyên đề giám sát đã được Quốc hội, UBTVQH tiến hành giám sát trong thời gian 18 tháng tính đến thời điểm đề xuất; bảo đảm cân đối, phù hợp giữa các lĩnh vực; phạm vi giám sát phù hợp với điều kiện thực hiện của các cơ quan của Quốc hội.

Các ý kiến trong UBTVQH tán thành với đề xuất của Tổng Thư ký Quốc hội nêu năm 2020 là năm các địa phương sẽ tiến hành tổ chức Đại hội đại biểu Đảng các cấp tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; đồng thời, năm 2020 cũng là năm cuối nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV. Theo quy định của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, tại kỳ họp cuối năm của năm cuối nhiệm kỳ, Quốc hội sẽ tiến hành giám sát lại việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về chất vấn, giám sát chuyên đề từ đầu nhiệm kỳ đến thời điểm đó. Vì vậy, để tập trung cho các nội dung và bảo đảm chất lượng, tính khả thi của chương trình giám sát năm 2020, đề nghị Quốc hội xem xét giám sát 1 chuyên đề tại Kỳ họp thứ 9; UBTVQH sẽ giám sát 01 chuyên đề tại phiên họp (tháng 9).  

Về nội dung chuyên đề giám sát, Tổng Thư ký Quốc hội trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ba nội dung chuyên đề để nghiên cứu, lựa chọn: Chuyên đề 1: Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ trẻ em và phòng, chống xâm hại trẻ em; Chuyên đề 2: Việc thực hiện các Hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên (FTA); Chuyên đề 3: Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý chất thải.

Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng lựa chọn chuyên đề 1: Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ trẻ em và phòng, chống xâm hại trẻ em, tuy nhiên không mở rộng như phương án đề xuất. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, vừa rồi đã giám sát về bảo vệ quyền trẻ em, tuy nhiên hiện nay nổi lên là vấn đề bạo lực học đường, tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em, những vấn đề liên quan tới đạo đức xã hội... là những nội dung xã hội rất bức xúc. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị lựa chọn lĩnh vực bảo vệ trẻ em nhưng liên quan tới hoạt động tư pháp. 

Nhấn mạnh năm 2020 có “rất nhiều công việc”, theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Quốc hội chỉ giám sát một chuyên đề và UBTVQH giám sát một chuyên đề. Đi vào nội dung chuyên đề, Chủ tịch Quốc hội cũng nêu quan điểm chọn chuyên đề 1 ở góc độ tư pháp, liên quan tới việc thực hiện chính sách pháp luật về trẻ em. “Quốc hội cần lên tiếng về vấn đề này. Tôi cho là việc này được đa số đại biểu Quốc hội thống nhất”, Chủ tịch Quốc hội đánh giá.

Đồng quan điểm lựa chọn chuyên đề 1, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga đề nghị phạm vi “khoanh hẹp hơn” và đổi tên thành giám sát “tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm xâm hại trẻ em”.

Lựa chọn chuyên đề thứ 2, theo Chủ tịch Quốc hội, đi sâu vào việc thực hiện Hiệp định FTA mà Việt Nam đã ký để xem việc nội lực hóa thực hiện những cam kết như thế nào? Qua đó chúng ta được những gì? Cái gì khai thác tốt, cái gì chưa tận dụng được các ưu đãi, từ đó rút ra được vấn đề. Cùng suy nghĩ này, Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng cho rằng giám sát nội dung này rất tốt cho việc xây dựng các văn kiện của Đảng và qua giám sát cũng là dịp để tìm hiểu, nêu rõ những quan điểm, lập trường và cung cách làm ăn trong thời kỳ mới.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: VGP/Nguyễn Hoàng

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ nhấn mạnh UBTVQH cơ bản nhất trí với báo cáo của Tổng tư ký Quốc hội. Trên cơ sở tình hình đặc điểm năm 2020 là năm có nhiều hoạt động chuẩn bị đại hội Đảng các cấp tiến tới đại hội Đảng XIII, năm 2020, ngoài việc xem xét các báo cáo của Quốc hội, giám sát tối cao một chuyên đề tại kỳ thứ 9, UBTVQH giám sát một chuyên đề. Đặc biệt tại kỳ họp 10, Quốc hội sẽ tiến hành việc giám sát thực hiện các nghị quyết về giám sát chất vấn của Quốc hội từ đầu nhiệm kỳ. Đây là nội dung rất quan trọng, có tính đánh giá tổng kết cao, do đó, Tổng Thư ký Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, các cơ quan hữu quan khẩn trương chuẩn bị các nội dung này.

Về nội dung giám sát chuyên đề, các ý kiến thống nhất cơ bản lựa chọn chuyên đề 1 và 2; chuyên đề 1 sẽ được Tổng Thư ký Quốc hội làm việc cũng các cơ quan liên quan để chỉnh sửa câu chữ trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong 2 nội dung trên, Quốc hội sẽ chọn giám sát tối cao một nội dung và nội dung còn lại UBTVQH sẽ giám sát.

Ngoài việc giám sát chung của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ đề nghị Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội tích cực hoạt động giải trình những nội dung vấn đề bức xúc nổi lên; làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân để tổ chức các phiên họp giải trình. Năm 2020 sẽ giảm các chuyên đề giám sát nhưng chú trọng hoạt động giải trình, Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ nhấn mạnh và đề nghị các Ủy ban của Quốc hội tiếp tục nghiên cứu đổi mới phương thức tiến hành hoạt động giám sát để tránh trùng lắp, đỡ phiền hà địa phương./.