Thực tiễn tiếp cận đất đai của doanh nghiệp- Còn nhiều băn khoăn

Bà Phan Thị Lệ Hằng - Công ty Luật SDJ Việt Nam - cho biết, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đã nhờ công ty tư vấn giải quyết vướng mắc, khó khăn về vấn đề đất đai khi hoạt động. Có trường hợp cá nhân dùng giá trị quyền sử dụng đất góp vốn vào DN, khi đăng ký biến động sử dụng đất, giá đất được định giá là 12 tỷ đồng, tài sản trên đất định giá là 10 tỷ đồng. Khi đưa khoản này vào hoạt động kinh doanh thực tế, cơ quan thuế chỉ chấp nhận giá trị 10 tỷ đồng nhà xưởng trên đất, không cho hạch toán giá trị sử dụng đất với lý do đất là tài sản vô hình không được đưa vào giá trị của DN. Trong khi, cũng trường hợp như vậy, lại có cơ quan thuế ở nơi khác chấp thuận. Rõ ràng, quy định liên quan đến hạch toán giá trị tài sản quyền sử dụng đất không thống nhất đã gây khó cho DN.

Ông Nguyễn Quốc Việt - Đại diện Tập đoàn Bưu chính viễn thông (VNPT) - cho rằng, phương pháp tính giá và thu tiền sử dụng đất còn nhiều bất cập. VNPT có cơ sở thuê đất cả ở TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, cơ quan chức năng chỉ tạm tính giá sử dụng đất hàng chục năm, sau đó bỗng nhiên tính gộp lại tổng giá trị và yêu cầu DN phải nộp một lần. DN xin thanh toán rải ra để bớt khó khăn thì không được chấp nhận, trong khi có đơn vị phải nộp số tiền sử dụng đất một lần lớn hơn cả vốn điều lệ, do không thể nộp được đã phá sản.

Ông Nguyễn Tiến Lập - Công ty NHQuang và cộng sự - phản ánh, thực tế các DN lớn rất dễ tiếp cận đất đai, còn các DNNVV gặp rất nhiều khó khăn, thường phải nhận chuyển nhượng hoặc đi thuê lại của các chủ thể khác, đương nhiên chi phí cao hơn rất nhiều so với được nhà nước giao đất. 

Một số ý kiến khác cho rằng, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, thời hạn sử dụng đất 50 - 70 năm không có ý nghĩa nhiều, bởi rất ít vòng đời dự án, sản phẩm DN cần sử dụng đất lâu dài như vậy. Thị trường thay đổi, phương án đầu tư, ngành nghề sản xuất, kinh doanh của DN cũng sẽ thay đổi theo. Nhà nước có thể cho DN thuê đất không xác định thời hạn và có thể thu hồi bất cứ lúc nào nếu DN sử dụng đất không hiệu quả, hoặc vi phạm pháp luật và lý do đặc biệt cần phải thu hồi. Điều này sẽ giúp DN yên tâm về tính ổn định đối với tài sản khi kinh doanh.