Thủ tướng: Sửa Luật Điện lực phải tìm 'điểm cân bằng' giữa lợi ích Nhà nước, nhân dân và nhà đầu tư

Thảo luận tại tổ, Thủ tướng Lê Minh Hưng (đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) dành nhiều thời gian đề cập dự án luật này; cũng như các giải pháp để bảo đảm cung ứng điện thời gian tới được dự báo tăng trưởng rất mạnh.

Thủ tướng cho biết, Luật Điện lực mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung gần đây; song trong bối cảnh sửa đổi các luật: Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Đấu thầu với nhiều vấn đề liên quan, nên chúng ta tiếp tục đặt vấn đề sửa đổi Luật Điện lực để bảo đảm đồng bộ, thống nhất.

Cùng với đó, phải đầu tư để đáp ứng nhu cầu rất lớn về điện phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số, dựa trên nền tảng động lực là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là điện phục vụ các trung tâm dữ liệu, gồm các trung tâm dữ liệu quốc gia, các trung tâm dữ liệu của các bộ, ngành, địa phương. Đây cũng là tinh thần Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, Thủ tướng lấy ví dụ, Hoa Kỳ yêu cầu các tập đoàn công nghệ lớn nhất của nước này khi đầu tư các trung tâm dữ liệu cũng phải bố trí đủ điện.

"Những điểm đó bắt buộc chúng ta phải sửa đổi luật", Thủ tướng nhấn mạnh.

Đi vào một số nội dung cụ thể trong dự án luật, Thủ tướng cho rằng phải có những thủ tục đơn giản. Thực tế làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng cho thấy, các dự án điện đòi hỏi thời gian và chi phí đầu tư rất lớn. Bản thân các nhà đầu tư cũng phải huy động, vay vốn, nên họ cần một môi trường dự báo được, cạnh tranh và bảo đảm khoản đầu tư an toàn.

Ngược lại, Nhà nước cũng phải bảo đảm quyền và lợi ích của Nhà nước, của người dân trong việc tiếp cận giá điện ở mức hợp lý. Do đó, phải tìm được điểm cân bằng giữa các nhà đầu tư và lợi ích Nhà nước, lợi ích của nhân dân.

Làm rõ hơn yêu cầu huy động nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực điện, Thủ tướng dẫn báo cáo của Bộ Công Thương cho biết dư địa phát triển thủy điện còn rất hạn chế, trong khi phát triển nhiệt điện phải tính đến cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Do đó, phải tập trung vào điện LNG, điện gió, nhất là điện gió ngoài khơi, điện mặt trời…

Thủ tướng cũng lưu ý, chúng ta phải tính toán, cân đối rất hợp lý tỉ trọng của các loại nguồn điện, vì có những loại nguồn điện có chi phí rất lớn. Đây cũng là điểm phải có điều chỉnh trong Luật Điện lực.

"Chúng ta phải sửa đổi Luật Điện lực để xử lý những quan ngại của các nhà đầu tư, bắt buộc phải có những thủ tục rất đơn giản, nếu không chúng ta không thể huy động được nguồn lực rất lớn", Thủ tướng nêu rõ. Ông lấy ví dụ, cải cách thủ tục hành chính có thể giúp rút ngắn được một nửa thời gian làm thủ tục triển khai một dự án điện gió ngoài khơi, từ 10 năm xuống còn 5 năm. Vừa qua, chúng ta đã sửa Luật Dầu khí và lần này tiếp tục sửa Luật Điện lực để bảo đảm đồng bộ.

Cùng với đó, Thủ tướng cho biết, Chính phủ cũng đang chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành, các địa phương rà soát và điều chỉnh, cập nhật lại Quy hoạch điện VIII, để bảo đảm các dự án được bổ sung, triển khai theo Quy hoạch phải khả thi, không chậm tiến độ làm ảnh hưởng đến việc cung ứng điện và giải tỏa công suất. Việc này cũng cần một khuôn khổ pháp lý minh bạch, rõ ràng.

Thủ tướng cũng thông tin, nhờ nhiều giải pháp đồng bộ như vừa áp dụng khoa học, công nghệ, vừa tăng cường kiểm soát, giảm chi phí hoạt động EVN, cũng như xử lý các dự án điện năng lượng tái tạo, EVN đã có lãi và có thể xử lý lỗ lũy kế, cơ bản tình hình tài chính của EVN rất lành mạnh, như vậy mới có thể tiếp tục đầu tư các dự án mới về nguồn điện và lưới điện.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của các dự án lưới điện, truyền tải để giải tỏa công suất cho các dự án nguồn điện, Thủ tướng chia sẻ, các nhà đầu tư Việt Nam đang đầu tư rất nhiều dự án chiến lược về năng lượng ở Lào. Cùng với đó là nhu cầu truyền tải điện từ khu vực miền Trung ra khu vực phía bắc. Các khu kinh tế lớn cũng phải đầu tư đồng bộ cả nguồn và lưới điện.

Người đứng đầu Chính phủ một lần nữa nhấn mạnh điểm quan trọng: Bảo đảm lợi ích của Nhà nước, của người dân, lợi ích quốc gia; nhưng đồng thời cũng phải xử lý được lợi ích của các nhà đầu tư, đặc biệt là với một số vấn đề kỹ thuật trong các thỏa thuận. "Nếu không thì họ sẽ không thể bỏ ra một nguồn lực đầu tư lớn trong thời gian rất dài; họ sẽ rất lưỡng lự trước các rủi ro. Đây là vấn đề đòi hỏi chúng ta phải xem xét rất kỹ lưỡng", ông bày tỏ.

Thủ tướng khẳng định, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện dự án Luật Điện lực (sửa đổi), đồng thời sẽ hoàn thiện, cập nhật lại dự thảo các nghị định và thông tư hướng dẫn, bảo đảm đồng bộ, kịp thời.