Thị trường chứng khoán 2016: Những cú sốc bất ngờ

1. D?u ?n 20 n?m ngành ch?ng khoán

Ngày 28/11/2016, ?y ban Ch?ng khoán Nhà n??c ?ã t? ch?c L? k? ni?m 20 n?m Ngày truy?n th?ng ngành ch?ng khoán và ?ón nh?n Huân ch??ng ??c l?p h?ng Nhì. Nhìn l?i ch?ng ???ng 20 n?m qua, Vi?t Nam ?ã xây d?ng ???c m?t th? tr??ng ch?ng khoán v?n hành suôn s?, g?m các s? giao d?ch ch?ng khoán (HSX và HNX), v?i trên 1.000 doanh nghi?p ??i chúng ??a c? phi?u vào giao d?ch t?p trung, quy mô v?n hóa c? phi?u niêm y?t trên 70 t? USD, thu hút 1,6 tri?u nhà ??u t? trong và ngoài n??c. Trong su?t hai th?p k? qua, th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam ?ã huy ??ng trên 2 tri?u t? ??ng v?n cho ??u t? phát tri?n doanh nghi?p và ??t n??c. Kho?ng 4.000 doanh nghi?p ?ã th?c hi?n bán ??u giá công khai c? ph?n ra công chúng thông qua th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam…

2. Nh?ng cú s?c b?t ng?

Th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam n?m 2016 ch?ng ki?n nh?ng cú s?c b?t ng? t? bên ngoài có tác ??ng m?nh m? ch?a t?ng th?y. ?ó là các s? ki?n r?t ít nhà ??u t? ngh? t?i kh? n?ng x?y ra nh? s? ki?n th? tr??ng ch?ng khoán Trung Qu?c ng?t giao d?ch ngày 1/4, s? ki?n Anh r?i kh?i EU (Brexit) ngày 24/6, k?t qu? b?u c? T?ng th?ng M? ngày 9/11. H?u h?t các s? ki?n này ??u tác ??ng m?nh ??n th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam và d?n ??n ho?t ??ng bán tháo, dù ch? là nh?ng bi?n ??ng t? bên ngoài. Ngày 24/6, VN-Index có lúc ?ã s?t gi?m 5,47%, ngày 9/11 gi?m sâu nh?t 3%. Tuy nhiên do n?n t?ng c?a th? tr??ng v?n t?t nên ?ã ph?c h?i ngay sau ?ó.

3. Rút ng?n th?i gian t? IPO ??n sàn ch?ng khoán

Ngày 1/11/2016, Thông t? s? 115/2016/TT-BTC chính th?c có hi?u l?c. Theo ?ó, ch? sau kho?ng 20 ngày làm vi?c k? t? ngày h?t h?n thanh toán ti?n mua c? ph?n qua ??u giá, nhà ??u t? mua c? ph?n qua ??u giá ?ã có th? giao d?ch c? ph?n trên th? tr??ng UPCoM. Nh? v?y, con ???ng t? h?u IPO ??n sàn ch?ng khoán ?ã ???c rút ng?n r?t nhi?u so v?i m?c 90 ngày nh? ?ã quy ??nh tr??c ?ây t?i Quy?t ??nh 51/2014/Q?-TTg.

4. Ra m?t ch? s? ch?ng khoán chung

Ngày 24/10/2016, ch? s? VNX-Allshare ?ã chính th?c v?n hành và là ch? s? c? s? ??u tiên k?t n?i 2 sàn niêm y?t hi?n nay (HSX và HNX). ?ây là m?t trong nh?ng d?u m?c quan tr?ng trên con ???ng h?p nh?t 2 s? giao d?ch ch?ng khoán t?i Vi?t Nam, s? giúp nâng quy mô v?n hóa toàn th? tr??ng niêm y?t t?i Vi?t Nam và là m?t trong nh?ng y?u t? thu?n l?i trên con ???ng nâng h?ng th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam t? m?c c?n biên lên m?i n?i. Tuy nhiên, sau di?n bi?n ra m?t ch? s? chung, vi?c h?p nh?t 2 s? giao d?ch ch?ng khoán v?n ?ang ch? quy?t ??nh chính th?c c?a Chính ph?.

5. Hi?n th?c hóa quy?t tâm thoái v?n nhà n??c

Ngày 12/12/2016, phiên chào bán c?nh tranh 9% c? ph?n c?a Nhà n??c do T?ng Công ty ??u t? và kinh doanh v?n Nhà n??c (SCIC) làm ??i di?n ch? s? h?u t?i CTCP S?a Vi?t Nam – Vinamilk (mã CK: VNM-HOSE) ?ã di?n ra t?i S? Giao d?ch ch?ng khoán TPHCM. Theo ?ó, 78.378.300 c? ph?n VNM, t??ng ???ng 60% s? l??ng c? ph?n chào bán, ?ã ???c bán cho 2 nhà ??u t? n??c ngoài g?m: F&N Dairy Investment Pte Ltd và F&N Bev Manufacuring PTE.LTD. V?i giá bán 144.000 ??ng/c? ph?n, Nhà n??c thu v? 11.286,5 t? ??ng sau khi bán 5,4% c? ph?n t?i Vinamilk. M?c dù kh?i l??ng bán không nh? k? v?ng nh?ng v?i m?c giá giao d?ch ??t 144.000 ??ng/c? phi?u, cao h?n 7,7% giá ?óng c?a c?a ngày chào bán, th??ng v? thoái v?n ??t 1 c?a SCIC t?i Vinamilk ???c xem là m?t th??ng v? tiêu bi?u c?a n?m 2016 (giá tr? giao d?ch l?n nh?t ?ông Nam Á n?m 2016, 500 tri?u USD).

Vi?c bán v?n thành công t?i Vinamilk chính th?c “m? hàng” cho m?t lo?t các ho?t ??ng thoái h?t v?n t?i 10 doanh nghi?p l?n mà SCIC ?ang n?m gi?, theo yêu c?u c?a Chính ph? t?i v?n b?n s? 1787/TTg-?MDN, ??ng th?i khai m? m?t con ???ng cho quá trình bán v?n Nhà n??c t?i các doanh nghi?p l?n và có m?c ?nh h??ng nh?t ??nh t?i th? tr??ng trong n?m 2017.

6. Ranh gi?i mong manh v? c? phi?u ROS

Trong n?m 2016, c? phi?u ROS c?a Công ty c? ph?n Xây d?ng FLC (Faros) không ch? thu hút s? chú ý c?a gi?i truy?n thông Vi?t Nam, mà còn gây tò mò v?i c? gi?i truy?n thông tài chính qu?c t? nh? The Wall Street Journal. V?i m?t công ty thành l?p t? n?m 2011 v?i s? v?n ?i?u l? ? d?ng khiêm t?n kho?ng 1,5 t? ??ng, nh?ng ch? trong vòng 5 n?m, v?n ?i?u l? c?a ROS ?ã t?ng “kh?ng” lên 4.300 t? ??ng, t?ng t?i h?n 2.860 l?n so v?i s? v?n ban ??u. M?t ?i?u n?a c?ng gây ra nhi?u ng?c nhiên và c? hoài nghi ??i v?i gi?i báo chí, c?ng nh? gi?i ??u t?, ?ó là vi?c c? phi?u ROS ?ã có m?c t?ng nhanh b?t th??ng, t? m?c 12.600 ??ng/c? phi?u ? ngày giao d?ch ??u tiên niêm y?t trên sàn (1/9) lên m?c 126.000 ??ng/c? phi?u vào ngày 25/11, t?ng giá g?p 10 l?n ch? trong vòng 3 tháng lên sàn và ??a c? phi?u này b?ng ch?c leo v?t vào danh sách 10 c? phi?u có v?n hóa l?n nh?t th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam.

7. MTM và “gáo n??c l?nh” d?i vào sàn ch?ng khoán

Ngày 16/09/2016, C? quan An ninh ?i?u tra, B? Công an ?ã quy?t ??nh kh?i t? v? án hình s? “Tr?n H?u Ti?p cùng ??ng b?n l?a ??o chi?m ?o?t tài s?n” x?y ra t?i Hà N?i và các t?nh. Ngày 19/09/2016, C? quan An ninh ?i?u tra, B? Công an ?ã t?ng ??t Quy?t ??nh kh?i t? b? can, thi hành l?nh b?t b? can ?? t?m giam ??i v?i Tr?n H?u Ti?p, Ch? t?ch H?i ??ng qu?n tr? Công ty c? ph?n M? và Xu?t nh?p kh?u khoáng s?n mi?n Trung (mã CK: MTM-UPCoM). 

Tr??c ?ó, ngày 20/6/2016, S? GDCK Hà N?i (HNX) ra quy?t ??nh bu?c 31 tri?u c? phi?u MTM ph?i t?m ng?ng giao d?ch t?i sàn UPCoM v?i lý do ?? b?o v? quy?n l?i c?a nhà ??u t?. T?i th?i ?i?m này, c? phi?u MTM ch? còn 2.600 ??ng/CP, m?t ??n 80% giá tr? so v?i lúc m?i chính th?c lên sàn. R?i ro này ?ã ??t ra v?n ?? giám sát t?t h?n ??i v?i sàn UPCoM, nh?t là khi s? t?ng tr??ng c?a th? tr??ng này ?ang r?t nhanh.

8. Th? tr??ng ch?ng khoán phái sinh ?ã s?n sàng vào n?m 2017

Ngày 16/3/2016, HNX và Trung tâm L?u ký ch?ng khoán (VSD) t? ch?c công b? mô hình và k? ho?ch phát tri?n h? th?ng giao d?ch và bù tr? thanh toán ch?ng khoán phái sinh. Tính t?i cu?i n?m 2016, các khâu chu?n b? v? c? b?n ?ã ???c hoàn thi?n, s?n sàng cho cho th? tr??ng ch?ng khoán phái sinh chính th?c v?n hành vào n?m 2017. S? hi?n di?n c?a th? tr??ng ch?ng khoán phái sinh ???c xem nh? m?t d?u ?n quan tr?ng trong l? trình hoàn thi?n c?u trúc c?a th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam, góp ph?n hoa?n thiê?n c? câ?u ha?ng ho?a trên thi? tr???ng ta?i chi?nh và giu?p hô? tr?? ?a da?ng ho?a danh mu?c ?â?u t?, cung c?p công c? pho?ng ng?a ru?i ro va? ?áp ?ng nhu c?u nga?y mô?t nhiê?u ??i v?i ca?c sa?n phâ?m ta?i chi?nh b?c cao.

9. Trái phi?u chính ph? - Thêm m?t n?m “??i ???c mùa”

Th? tr??ng trái phi?u Chính ph? (TPCP) n?m 2016 liên ti?p l?p nhi?u k? l?c ?n t??ng: Th? tr??ng s? c?p ghi nh?n m?c huy ??ng k? l?c v?i con s? lên t?i 281.000 t? ??ng. Do nhu c?u th? tr??ng, k? ho?ch huy ??ng c? n?m ???c thay ??i t?i 2 l?n, t? m?c 220 ban ??u, lên 250 và 281 nghìn t? ??ng. Ch?a bao gi? nh? n?m nay, ch? tính t?i gi?a tháng 9, huy ??ng TPCP s? c?p ?ã hoàn thành k? ho?ch n?m ?ã ?i?u ch?nh (250.000 t? ??ng). M?t thành công khác c?a th? tr??ng TPCP trong n?m 2016 là vi?c k? h?n huy ??ng TPCP trên th? tr??ng s? c?p liên ti?p ???c kéo dài. Tính t?i th?i ?i?m cu?i n?m 2016, k? h?n vay bình quân TPCP trong n?m ??t 8,27 n?m, nâng k? h?n bình quân c?a c? danh m?c TPCP ??t 5,63 n?m. N?m 2016, c?ng là n?m ghi nh?n s? sôi ??ng c?a th? tr??ng TPCP th? c?p. Ch?a n?m nào, t?ng l??ng giao d?ch TPCP ??t con s? kho?ng 1,5 tri?u t? ??ng và giá tr? bình quân phiên ??t trên 6.200 t? ??ng/phiên. Cùng v?i ?ó, l??ng giao d?ch repo (mua ho?c bán l?i ch?ng khoán có k? h?n) ?ã chi?m t? tr?ng l?n h?n nhi?u, m?t minh ch?ng cho th?y th? tr??ng ?ã có s? phát tri?n m?nh theo chi?u sâu.

10. N?i room cho nhà ??u t? n??c ngoài: Chuy?n “l?i gi?i” sang n?m 2017

N?i r?ng t? l? ??u t? t?i ?a c?a nhà ??u t? n??c ngoài trong các doanh nghi?p ??i chúng c?a Vi?t Nam là chính sách ???c ch? ??i nhi?u nh?t, bàn th?o nhi?u nh?t và k? v?ng nhi?u nh?t t?i th? tr??ng ch?ng khoán Vi?t Nam. Tuy nhiên, h?n 1 n?m k? t? khi Chính ph? ban hành Ngh? ??nh 60/2015/N?-CP quy ??nh nh?ng ?i?m m?i v? t? duy n?i room, nh?ng th?c t?, s? doanh nghi?p th?c thi vi?c này còn quá ít. G? nút th?t n?i room trên th? tr??ng ch?ng khoán nh? th? nào là d?u h?i c?a n?m 2017 khi Lu?t ??u t? m?i ???c ban hành, còn Lu?t Ch?ng khoán (v?n b?n pháp lý t??ng ???ng), d? ki?n ??n n?m 2018, Chính ph? m?i trình Qu?c h?i ban hành th? h? Lu?t Ch?ng khoán th? hai.