Thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp

Tăng cường trách nhiệm, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án

Tờ trình dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án do Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày cho biết, Nghị quyết được ban hành nhằm xây dựng hệ thống các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của Đảng; vừa là mục tiêu để các cơ quan tư pháp phấn đấu, vừa là công cụ, tiêu chí để Quốc hội đánh giá kết quả hoạt động của các cơ quan.

Đồng thời, là cơ sở để tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát, kiểm soát quyền lực trong hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Dự thảo Nghị quyết có bố cục gồm 8 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án…

Về tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính (điểm a khoản 1 Điều 4) dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án.

Trong đó, Phương án 1: Thiết kế theo hướng vừa phải bảo đảm 100% vụ án, vụ việc được giải quyết, xét xử theo đúng thời hạn luật định; vừa tiếp tục quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý. Đa số ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành Phương án 1.

Phương án 2: Thiết kế theo hướng chỉ quy định phải bảo đảm 100% vụ án, vụ việc được giải quyết, xét xử theo đúng thời hạn luật định; không quy định tỷ lệ giải quyết, xét xử trên tổng số thụ lý. Tòa án nhân dân tối cao (là cơ quan trực tiếp thực hiện chỉ tiêu này) tán thành Phương án 2…

Tiếp tục hoàn thiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới

Báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày nêu rõ, Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 và các nguyên tắc xây dựng Nghị quyết được nêu trong Tờ trình; cơ bản tán thành với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết.

Việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xây dựng dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96 dưới hình thức văn bản quy phạm pháp luật với nhiều chỉ tiêu được chuyển từ định tính sang định lượng không chỉ là sự kế thừa, phát huy các kết quả tích cực đã đạt được, mà còn là cơ sở để tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, tạo cơ sở pháp lý để Quốc hội thực hiện hiệu quả quyền giám sát tối cao, đồng thời thể hiện niềm tin, kỳ vọng của Quốc hội và cử tri đối với các cơ quan tư pháp.

Về chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính (điểm a khoản 1 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết), dự thảo Nghị quyết thiết kế 2 phương án.

Nhiều ý kiến trong Ủy ban, các cơ quan của Quốc hội tán thành Phương án 1 do phương án này tiếp tục kế thừa quy định của Nghị quyết số 96 quy định về tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc tính trên tổng số thụ lý trong kỳ báo cáo; bổ sung chỉ tiêu riêng đối với các vụ án xâm hại trẻ em để phù hợp với các Nghị quyết của Quốc hội về công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Tuy nhiên, cần diễn đạt chỉ tiêu này cho rõ ràng, dễ hiểu hơn.

Một số ý kiến trong Ủy ban, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát tán thành Phương án 2 theo hướng chỉ quy định chỉ tiêu giải quyết đúng hạn, không quy định chỉ tiêu định lượng trong giải quyết vụ án, vụ việc, tránh tạo ra áp lực cho ngành Tòa án…