Tạo khung khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất cho hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam

Phát triển thị trường gắn với lợi thế hàng hóa Việt Nam

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phát triển đồng bộ các loại thị trường và chủ động hội nhập quốc tế. Đồng thời, tạo khung khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất cho hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, dự thảo Luật quy định phạm vi điều chỉnh đối với giao dịch tập trung qua sở giao dịch hàng hóa và giao dịch phái sinh OTC (giao dịch phi tập trung), đồng thời phân định rõ với hoạt động mua bán hàng hóa vật chất giao ngay và các sản phẩm phái sinh thuộc lĩnh vực chuyên ngành.

Dự thảo cũng hướng tới phát triển thị trường gắn với lợi thế hàng hóa Việt Nam, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất chủ động phòng ngừa rủi ro về giá; hoàn thiện tổ chức thị trường, hạ tầng giao dịch và thanh toán; quy định điều kiện thành lập, mô hình tổ chức, quyền và nghĩa vụ của sở giao dịch hàng hóa, trung tâm thanh toán bù trừ và các thành viên.

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường bảo vệ người tham gia thị trường và quản trị rủi ro thông qua công khai thông tin, giám sát giao dịch; quản lý vị thế, ký quỹ, bảo đảm thanh toán, bảo vệ tài sản khách hàng và xử lý vi phạm.

Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, cơ chế phối hợp, quy định về kết nối thị trường nước ngoài, thanh toán xuyên biên giới, quản lý và bảo vệ dữ liệu.

Kiểm soát chặt rủi ro hệ thống

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo, bảo đảm phù hợp với chủ trương, quan điểm của Đảng, tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đặc biệt, cần đánh giá kỹ các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, quản lý ngoại hối, phòng, chống rửa tiền, tính hiệu quả, khả thi cũng như nguồn lực và điều kiện thi hành luật.

Về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, Ủy ban đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng phù hợp với tên gọi, bao quát và chính xác các nội dung chính của luật; phân định rõ giao dịch hàng hóa phái sinh thuộc phạm vi điều chỉnh của luật này với các giao dịch thuộc pháp luật chuyên ngành.

Đối với quản lý nhà nước về hàng hóa phái sinh và thị trường hàng hóa phái sinh, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát mô hình quản lý, cơ chế giám sát liên ngành, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý chuyên ngành và xác định cụ thể cơ quan chịu trách nhiệm chính ngay trong luật.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh nguyên tắc tự nguyện khi tham gia thị trường hàng hóa phái sinh. Theo đó, Nhà nước không can thiệp hành chính, không bắt buộc giao dịch qua sở giao dịch hàng hóa, tránh làm mất tính cạnh tranh của các phương thức giao dịch khác, gia tăng tầng nấc trung gian và chi phí xã hội.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách phát triển thị trường gắn với mục tiêu phòng ngừa rủi ro, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và quản trị rủi ro hệ thống; đánh giá kỹ hơn mức độ rủi ro của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực phái sinh hàng hóa, đồng thời nghiên cứu quy định trực tiếp trong luật các giới hạn rủi ro tài chính đặc thù khi thử nghiệm.