Sửa đổi Luật Dược: Đại biểu Quốc hội lo ngại về nguy cơ độc quyền thuốc trên thị trường

Nguy cơ độc quyền thuốc trên thị trường thuốc?

Đóng góp ý kiến vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược, đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Đoàn TP Hà Nội) cho biết, qua báo cáo nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới trong hồ sơ do Bộ Y tế trình Quốc hội, chủ yếu mô hình quản lý giá thuốc là cơ quan quản lý nhà nước quy định trần giá thuốc như ở Nhật Bản, Indonesia, Thái Lan…

Dự thảo hiện nay quy định mức giá bán buôn tối đa lại do cơ sở nhập khẩu thuốc, cơ sở sản xuất thuốc xác định, và các doanh nghiệp kinh doanh thuốc khác phải thực hiện theo.

“Quy định này có thể dẫn đến nguy cơ độc quyền thuốc trên thị trường. Ví dụ, trong trường hợp cơ sở nhập khẩu thuốc xác định mức giá bán buôn dự kiến rất thấp và thành lập chuỗi nhà thuốc để bán lẻ, sau đó đẩy giá thuốc tăng lên ở hệ thống bán lẻ của mình - Đây chính là kênh bán hàng trực tiếp cho người dân và người dân vẫn phải mua thuốc giá cao”, đại biểu Trần Thị Nhị Hà phân tích.

Ngoài ra, theo nữ đại biểu, dự thảo luật quy định chỉ công bố, công bố lại giá bán buôn thuốc dự kiến với thuốc kê đơn. “Vậy câu hỏi đặt ra là đối với thuốc không kê đơn của cơ sở nhập khẩu và cơ sở sản xuất thì quản lý giá thế nào? Khi quản lý về chuyên môn thì cần phân biệt các loại thuốc kê đơn và không kê đơn, tuy nhiên tôi cho rằng, quản lý về giá thì cần phải quản lý tất cả các loại thuốc”, đại biểu Trần Thị Nhị Hà nêu ý kiến.

Hơn nữa, dự thảo luật quy định tại Điều 112 sửa đổi rằng UBND cấp tỉnh tổ chức tiếp nhận hồ sơ kê khai giá thuốc của các cơ sở kinh doanh thuốc trên địa bàn theo quy định về quản lý giá thuốc. Như vậy, theo đại biểu, nếu không có tiêu chí để các địa phương có thể ban hành danh sách các cơ sở kinh doanh dược phải kê khai giá sẽ dẫn đến mỗi địa phương sẽ có cách tổ chức thực hiện khác nhau và cùng một doanh nghiệp kinh doanh trên nhiều địa bàn tỉnh thì việc thực hiện kê khai giá cũng sẽ rất khác nhau.

Bên cạnh đó, theo nữ đại biểu, với với một số tỉnh, thành phố có quy mô lớn như Hà Nội (có gần 10.000 cơ sở bán lẻ và gần 1.500 cơ sở bán buôn) thì quy định này sẽ tạo thêm nhiều công việc cho chính quyền địa phương, tăng gánh nặng về thủ tục cho các cơ sở kinh doanh dược. Trong khi đó, ngay từ năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 23 về việc tăng cường quản lý, kết nối các cơ sở cung ứng thuốc. Bộ Y tế cũng đã ban hành quyết định về chuẩn dữ liệu đầu ra, trong đó có đầy đủ trường thông tin về giá thuốc để quản lý. Hơn nữa, mục đích của kê khai giá chỉ là tổng hợp, dự báo thị trường theo quy định tại Luật Giá.

Từ những phân tích nêu trên, đại biểu Trần Thị Nhị Hà đề xuất Ban soạn thảo cần quy định tiêu chí đối với cơ sở dược phải kê khai giá thuốc để các địa phương tổ chức thực hiện và chưa thực hiện việc kê khai giá đối với cơ sở bán lẻ thuốc. Bởi lẽ, tất cả các cơ sở đều phải thực hiện niêm yết giá khi bán thuốc và thực hiện quy định liên thông dữ liệu trên hệ thống dược quốc gia. 

Cần thiết rút ngắn thời gian đăng ký lưu hành thuốc, đơn giản hóa thủ tục đăng ký thuốc

Quan tâm về thuốc không kê đơn, đại biểu Nguyễn Văn Dương (Đoàn Tiền Giang) cho rằng, thay vì ban hành danh mục cứng bằng văn bản giấy, nên xem xét, công bố, phân loại thuốc kê đơn, không kê đơn ngay khi cấp phép lưu hành. Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế vì các nước cũng cập nhật thường xuyên thuốc không kê đơn trên trang web. Cách thức này thuận tiện cho việc tra cứu của nhiều đối tượng và bảo đảm tính cập nhật thường xuyên.

Đại biểu Nguyễn Văn Dương (Đoàn Tiền Giang) đề nghị nghiên cứu rút ngắn thời gian đăng ký lưu hành thuốc, đơn giản hóa thủ tục đăng ký thuốc, nguyên liệu làm thuốc. Ảnh:TRỌNG HẢI

Về số lượng thuốc được cấp giấy đăng ký lưu hành trên thị trường, đại biểu Nguyễn Văn Dương cho biết, hiện có hơn 22.000 thuốc có giấy đăng ký lưu hành còn hiệu lực, với khoảng hơn 800 hoạt chất. Đại biểu cho rằng, như vậy sẽ có một số loại thuốc giống nhau, trùng lặp, cấp phép với nhiều loại giấy đăng ký lưu hành - điều này làm gia tăng gánh nặng giải quyết hồ sơ cấp phép và tăng gánh nặng giám sát quản lý thị trường của cơ quan Nhà nước. Do vậy, đại biểu Nguyễn Văn Dương đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về biện pháp hạn chế cấp mới số đăng ký thuốc để tránh trùng lặp...

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Văn Dương cũng nhấn mạnh quan điểm rằng, việc cung cấp đầy đủ, kịp thời thuốc thiết yếu cho việc phòng bệnh, điều trị bệnh là yêu cầu hết sức cấp thiết. Do đó, cần thiết nghiên cứu rút ngắn thời gian đăng ký lưu hành thuốc, đơn giản hóa thủ tục đăng ký thuốc, nguyên liệu làm thuốc, đặc biệt đối với thuốc hiếm, vắc-xin, thuốc điều trị bệnh hiếm gặp hay thuốc sinh học…