Quy định rõ về thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu thống kê

Lược bỏ quy định về thanh tra chuyên ngành thống kê

Trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động thống kê; cung cấp thông tin thống kê chính xác, khách quan, kịp thời, phản ánh đúng, đầy đủ tình hình kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ; giúp phân tích, hoạch định và điều hành chính sách vĩ mô và bảo đảm yêu cầu so sánh quốc tế trong các lĩnh vực.

Dự thảo Luật gồm 2 điều. So với Luật Thống kê, dự thảo Luật giữ nguyên 37 điều; sửa đổi 35 điều, trong đó có 9 điều chỉ sửa những nội dung liên quan đến tên gọi của bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, tổ chức thống kê nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; bổ sung 2 điều.

Dự thảo Luật tập trung sửa đổi: (1) Nhóm các quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và tổ chức thống kê nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; (2) Nhóm các quy định liên quan đến thanh tra chuyên ngành thống kê, kiểm tra chuyên ngành thống kê; (3) Nhóm liên quan đến chuyên môn, nghiệp vụ thống kê phát sinh trong thực tiễn; (4) Nhóm các quy định liên quan đến ứng dụng phương pháp thống kê, công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động thống kê nhà nước.

Dự thảo Luật lược bỏ những quy định về thanh tra chuyên ngành thống kê tại Điều 8 Luật Thống kê và hệ thống thông tin thống kê cấp huyện tại Điều 16 Luật Thống kê, hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp huyện tại Điều 22 Luật Thống kê bảo đảm phù hợp với Luật Thanh tra và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Về phân cấp trong lĩnh vực thống kê, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 2 điều (Điều 28 và Điều 50), điều chỉnh thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Tài chính và phân cấp cho Thủ trưởng cơ quan thống kê trung ương trong việc quyết định tiến hành điều tra đối với các cuộc điều tra thống kê phân công Bộ Tài chính thực hiện trong chương trình điều tra thống kê quốc gia; tổ chức, điều phối hoạt động nghiên cứu, ứng dụng phương pháp thống kê tiên tiến trong hoạt động thống kê nhà nước.

Nghiên cứu cập nhật danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia

Báo cáo thẩm tra dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày. Theo đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thống kê nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, bảo đảm phù hợp với quy định tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức bộ máy, quyền hạn của cơ quan thanh tra và sửa đổi một số nội dung về chuyên môn, nghiệp vụ thống kê, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số được áp dụng rộng rãi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Về rà soát sửa đổi quy định “cấp huyện” thành “cấp xã”, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với đề xuất sửa đổi liên quan đến tổ chức thực hiện nhiệm vụ thống kê của các cấp. Bên cạnh đó, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ để bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc thù của cơ quan thực hiện nhiệm vụ thống kê trên địa bàn cấp xã, phù hợp với năng lực và biên chế của cấp xã.

Đối với các nhóm quy định liên quan đến thanh tra chuyên ngành thống kê, kiểm tra chuyên ngành thống kê, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy, nội dung Chính phủ đề xuất sửa đổi là phù hợp với Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và Luật Thanh tra năm 2025.

Do vậy, cơ bản thống nhất với dự thảo Luật và đề nghị rà soát để quy định rõ kiểm tra chuyên ngành thống kê do cơ quan thống kê thực hiện; hoạt động thanh tra trong các lĩnh vực chuyên ngành tiếp tục được thực hiện theo pháp luật thanh tra.

Bên cạnh đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất việc nghiên cứu bổ sung các chỉ tiêu thống kê cần thiết để bảo đảm yêu cầu của thực tiễn. Đồng thời, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, nghiên cứu quy định rõ về thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan chủ trì thống kê và các cơ quan liên quan; Nghiên cứu, cập nhật danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia để phù hợp yêu cầu phát triển kinh tế, bảo đảm phù hợp với Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII và chuẩn bị văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.