Quốc hội nghe báo cáo về 2 dự án luật trong lĩnh vực phổ biến, giáo dục pháp luật và trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày tờ trình về 2 dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết: Việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước dựa trên các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; bảo đảm sự đồng bộ, tính thống nhất trong hệ thống pháp luật và khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong thực tiễn thi hành.

Về bố cục, nội dung cơ bản, dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) gồm 5 chương, 39 điều. Trong đó, dự thảo Luật bổ sung trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đề xuất ký kết điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế, cơ quan của Quốc hội, cơ quan báo chí; quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các bộ, cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; bổ sung trách nhiệm của một số tổ chức, cá nhân như: Tổ chức cung cấp dịch vụ pháp lý, dịch vụ có liên quan đến pháp lý, cơ quan thi hành án hình sự, người sử dụng lao động, luật sư, luật gia... Đồng thời, kế thừa và hoàn thiện quy định về trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Kiểm toán nhà nước, chính quyền địa phương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức đoàn thể… nhằm xác định rõ trách nhiệm và huy động hệ thống chính trị tham gia vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, dự thảo Luật kế thừa quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở Trung ương và cấp tỉnh; giao người đứng đầu bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương và Chủ tịch UBND cấp xã quyết định việc thành lập Hội đồng của bộ, cơ quan, tổ chức và cấp xã khi cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tạo cơ sở pháp lý cho việc nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Về đối tượng đặc thù, dự thảo Luật kế thừa và điều chỉnh các nhóm đặc thù trong Luật hiện hành cho phù hợp với thực tiễn; đồng thời, bổ sung một số đối tượng đặc thù là: Người thuộc hộ nghèo, người thuộc hộ cận nghèo; người cao tuổi; người bị phạt cải tạo không giam giữ; người chấp hành xong hình phạt tù đang tái hòa nhập cộng đồng.

Đối với người lao động, dự thảo Luật kế thừa, có điều chỉnh cho phù hợp thực tế, ưu tiên cho người lao động trong khu công nghiệp, khu chế xuất, người lao động có mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng; quy định rõ hơn các chính sách, trách nhiệm trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng đặc thù. Đồng thời, quy định việc ưu tiên nguồn lực tương xứng cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù để thể chế hóa chủ trương trong Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước gồm 2 điều: Điều 1 sửa đổi, bổ sung 35 điều, bãi bỏ 2 điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành; Điều 2 là điều khoản thi hành. Trong đó, sửa đổi, bổ sung 6 nhóm nội dung lớn. Cụ thể, về nguyên tắc, phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Dự thảo luật kế thừa quy định "Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này", đồng thời bổ sung quy định "Trường hợp luật khác quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó".

Về cơ quan giải quyết bồi thường trong hoạt động tố tụng hình sự: Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng người bị thiệt hại trong hoạt động tố tụng hình sự có quyền yêu cầu cơ quan quản lý người thi hành công vụ giải quyết yêu cầu bồi thường hoặc khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường theo thủ tục tố tụng dân sự hoặc kết hợp giải quyết yêu cầu bồi thường trong quá trình tố tụng hình sự, tố tụng hành chính tại Tòa án nhằm bảo đảm tương đồng, thống nhất với việc giải quyết bồi thường trong lĩnh vực khác.

Về thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, bên cạnh việc sửa đổi, bổ sung nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong việc giải quyết yêu cầu bồi thường, dự thảo Luật bổ sung quy định việc ban hành quyết định giải quyết bồi thường trong trường hợp thương lượng không thành; đồng thời, tăng thời hiệu khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết bồi thường.

Về kinh phí bồi thường, dự thảo quy định theo hướng cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó cấp kinh phí; quy định về kinh phí cho công tác quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước.

Thẩm tra về dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu khẳng định, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành sự cần thiết, mục đích xây dựng 2 luật; cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của các dự án luật.

Nội dung của 2 dự án luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan và đã có các quy định thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát các nội dung nêu trong 2 báo cáo thẩm tra đầy đủ để nghiên cứu chỉnh lý, hoàn thiện 2 dự thảo luật, bảo đảm quán triệt sâu sắc hơn nữa quan điểm về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của 2 dự thảo luật với hệ thống pháp luật; tiếp tục rà soát về nguồn tài chính, nguồn nhân lực để bảo đảm quá trình tổ chức thi hành luật khả thi, hiệu quả. Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước đề nghị đánh giá kỹ tác động đối với ngân sách nhà nước do mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và lĩnh vực quản lý thuế.