Quốc hội kiến tạo giá trị - Báo chí lan tỏa niềm tin

Giải thích giá trị của thể chế Việt Nam bằng ngôn ngữ dễ hiểu, khách quan, thuyết phục

Tôi rất vui được tham dự Diễn đàn "Báo chí và Nghị trường: Dòng chảy kiến tạo trong kỷ nguyên mới" - nơi gặp gỡ của những người làm công tác lập pháp, những người làm báo và những người sẽ tiếp tục sứ mệnh của báo chí trong tương lai.

Hai tham luận trước đã mang đến nhiều góc nhìn sâu sắc về vai trò của báo chí đối với hoạt động của Quốc hội và đời sống chính trị của đất nước. Tôi xin chia sẻ một góc nhìn từ thực tiễn về vai trò của truyền thông nghị viện trong nâng cao hình ảnh Việt Nam.

Trong hơn ba mươi năm công tác trong lĩnh vực đối ngoại và hợp tác nghị viện, tôi có cơ hội chứng kiến sự thay đổi rất rõ trong cách bạn bè quốc tế nhìn nhận Việt Nam.

Nếu trước đây họ chủ yếu quan tâm Việt Nam đạt được những thành tựu gì, thì ngày nay họ muốn hiểu Việt Nam kiến tạo những thành tựu đó như thế nào. Họ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng thể chế, năng lực lập pháp, tính minh bạch và khả năng thích ứng của Quốc hội trước những vấn đề mới.

Chính sự thay đổi trong nhận thức đó đặt ra một yêu cầu mới đối với truyền thông nghị viện: không chỉ phản ánh hoạt động của Quốc hội, mà còn góp phần giải thích những giá trị của thể chế Việt Nam bằng ngôn ngữ dễ hiểu, khách quan và có sức thuyết phục đối với công chúng trong nước cũng như bạn bè quốc tế.

Theo tôi, để nhìn nhận đúng vai trò của báo chí hôm nay, trước hết cần nhìn nhận đúng vai trò của Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Chúng ta thường nói Quốc hội là cơ quan thực hiện quyền lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia, ý nghĩa của những hoạt động ấy đã vượt ra ngoài phạm vi của một thiết chế lập pháp.

Ngày nay, năng lực cạnh tranh và vị thế của một quốc gia không chỉ được đánh giá bằng quy mô nền kinh tế hay tốc độ tăng trưởng, mà ngày càng được đo bằng chất lượng thể chế, năng lực quản trị, khả năng đổi mới và năng lực kiến tạo phát triển.

Quốc hội chính là nơi những giá trị đó được định hình, được thể chế hóa và hiện thực hóa bằng các quyết sách của quốc gia. Mỗi đạo luật được thông qua không chỉ tạo lập khuôn khổ pháp lý cho phát triển. Mỗi nghị quyết không chỉ giải quyết yêu cầu của thực tiễn.

Mỗi phiên thảo luận, mỗi phiên chất vấn, mỗi lần lấy ý kiến Nhân dân về những dự án luật quan trọng đều cho thấy Việt Nam lựa chọn con đường phát triển như thế nào và bằng cách nào.

Đó là lựa chọn xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xanh và hội nhập quốc tế.

Những lựa chọn đó không chỉ định hình tương lai của đất nước. Chúng định hình cách thế giới nhìn về Việt Nam. Nói cách khác, Quốc hội không chỉ kiến tạo chính sách - Quốc hội đang kiến tạo những giá trị của thể chế. Và trong một thế giới mà chất lượng thể chế ngày càng trở thành nền tảng của năng lực cạnh tranh và uy tín quốc gia, chính những giá trị ấy góp phần tạo nên sức mạnh mềm và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhưng có một điều tôi luôn tâm niệm: Quốc hội không tạo dựng uy tín bằng truyền thông. Uy tín của Quốc hội được tạo nên từ chất lượng lập pháp, chất lượng giám sát và những quyết sách vì lợi ích quốc gia, dân tộc và hạnh phúc của Nhân dân. Nhưng để những giá trị đó trở thành niềm tin của xã hội và sự thấu hiểu của cộng đồng quốc tế, báo chí là người đồng hành không thể thay thế.

Báo chí không tạo ra giá trị của thể chế, nhưng giúp những giá trị đó được truyền tải đầy đủ hơn, được nhìn nhận đúng hơn và lan tỏa sâu rộng hơn. Báo chí không chỉ khuếch đại những kết quả tích cực, mà còn phản ánh khách quan những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, qua đó giúp Quốc hội lắng nghe đầy đủ hơn ý kiến của Nhân dân và tiếp tục hoàn thiện chính sách. Chính chức năng phản biện và giám sát đó khiến truyền thông nghị viện không chỉ là cầu nối thông tin, mà còn là một thành tố của quá trình dân chủ hóa trong hoạt động lập pháp.

Đây cũng chính là điểm gặp gỡ sâu sắc nhất giữa truyền thông nghị viện và thông tin đối ngoại - điều mà tôi có cơ hội quan sát và thực hành qua nhiều thập niên công tác.

Trong các diễn đàn nghị viện quốc tế, điều mà các đối tác quan tâm không phải là những thông cáo chính thức, mà là những gì họ đọc được từ báo chí Việt Nam: Quốc hội tranh luận những gì, lắng nghe ai, phản hồi như thế nào trước những vấn đề khó.

Tính minh bạch và chiều sâu của thông tin nghị trường chính là thứ xây dựng uy tín ngoại giao nghị viện của Việt Nam - điều không một bản báo cáo chính thức nào có thể thay thế.

Bởi ở tầng sâu nhất, thông tin đối ngoại không phải là quảng bá về Việt Nam, mà là giúp thế giới hiểu đúng Việt Nam thông qua những giá trị mà Việt Nam tạo dựng trong thực tiễn.

Và trong quá trình đó, mỗi quyết sách của Quốc hội, khi được báo chí phản ánh trung thực, khách quan và có chiều sâu, đều góp phần khắc họa hình ảnh một Việt Nam đổi mới, trách nhiệm, minh bạch và chủ động kiến tạo phát triển.

Trong kỷ nguyên AI và truyền thông đa nền tảng, khi thông tin lan truyền với tốc độ chưa từng có và ranh giới giữa thông tin chính thống với tin giả ngày càng trở nên mong manh, vai trò của báo chí nghị trường càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Giá trị của truyền thông nghị viện không nằm ở việc đưa tin nhanh nhất, mà ở khả năng cung cấp thông tin chính xác, chính thống, kịp thời và giúp công chúng hiểu đúng, hiểu đầy đủ về chính sách của Quốc hội - kể cả trong bối cảnh thông tin sai lệch về hoạt động lập pháp đang là một thách thức toàn cầu.

3 phương hướng để truyền thông nghị viện đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Từ những nhận thức đó, tôi muốn đề xuất ba phương hướng để truyền thông nghị viện đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới:

Thứ nhất, đổi mới tư duy: từ truyền thông theo sự kiện sang truyền thông theo chiến lược.

Truyền thông về Quốc hội không nên chỉ bắt đầu khi một đạo luật được thông qua hay một phiên họp kết thúc. Ngay từ quá trình xây dựng chính sách, truyền thông cần được coi là một cấu phần của quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện - không phải phần phụ trợ, mà là yếu tố tích hợp từ đầu. Khi được tích hợp như vậy, truyền thông không chỉ phản ánh hoạt động của Quốc hội mà còn góp phần giải thích chính sách, tạo sự đồng thuận xã hội và nâng cao hiệu quả thông tin đối ngoại.

Để hiện thực hóa định hướng này, cần xây dựng Chiến lược truyền thông nghị viện của Quốc hội nhiệm kỳ 2026 - 2031 như một bộ phận cấu thành của chiến lược nâng cao chất lượng hoạt động Quốc hội. Chiến lược cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng, thông điệp, lộ trình và cơ chế phối hợp; bảo đảm truyền thông được tích hợp trong toàn bộ chu trình từ xây dựng chính sách, tổ chức thực hiện đến truyền thông kết quả.

Thứ hai, đổi mới nội dung: từ đưa tin về hoạt động sang truyền tải giá trị của thể chế.

Điều công chúng cần trong kỷ nguyên số không chỉ là biết Quốc hội đã làm gì, mà là hiểu vì sao Quốc hội quyết định như vậy và những quyết định ấy tạo ra giá trị gì cho đất nước và người dân.

Mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết, mỗi hoạt động giám sát hay đối ngoại nghị viện đều cần được truyền thông như một minh chứng cho chất lượng thể chế, năng lực quản trị và khát vọng phát triển của Việt Nam.

Và đối với bạn bè quốc tế, những câu chuyện từ nghị trường - được kể bằng ngôn ngữ trực tiếp, trung thực và có chiều sâu - chính là kênh quảng bá hình ảnh Việt Nam hiệu quả nhất mà không cần bất kỳ chi phí truyền thông nào.

Thứ ba, đổi mới phương thức: xây dựng hệ sinh thái truyền thông nghị viện hiện đại, đa nền tảng, đa ngôn ngữ.

Công nghệ số đang làm thay đổi căn bản cách con người tiếp cận, chia sẻ và tương tác với thông tin. Hệ sinh thái truyền thông nghị viện hiện đại cần lấy dữ liệu làm nền tảng, trí tuệ nhân tạo làm công cụ và nội dung chính thống làm giá trị cốt lõi và khả năng tiếp cận của công chúng làm định hướng phát triển.

Nhiều nghị viện trên thế giới đang hướng tới mô hình nghị viện mở - công khai dữ liệu lập pháp theo thời gian thực, xây dựng kênh truyền thông trực tiếp với công chúng và triển khai ngoại giao nghị viện số trên các nền tảng toàn cầu. Đây là những xu hướng mà Quốc hội Việt Nam cần theo dõi sát, chọn lọc và vận dụng phù hợp.

Nhưng công nghệ không thể thay thế tư duy chính sách, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Vì vậy, song song với đầu tư cho hạ tầng số, cần xây dựng cơ chế hợp tác lâu dài giữa Quốc hội, các cơ quan báo chí, các cơ sở đào tạo, các viện nghiên cứu và các đối tác quốc tế nhằm phát triển đội ngũ phóng viên nghị trường có tư duy thể chế, năng lực phân tích chính sách và khả năng tác nghiệp trong môi trường truyền thông số và hội nhập quốc tế.

Ba phương hướng ấy - đổi mới tư duy, đổi mới nội dung và đổi mới phương thức - không tồn tại độc lập mà tạo thành một hệ thống. Chiến lược định hướng. Nội dung tạo giá trị. Công nghệ mở rộng tầm với. Nhưng con người mới là yếu tố quyết định tất cả. Đây không chỉ là đầu tư cho báo chí hay cho truyền thông nghị viện - đó là đầu tư cho chất lượng quản trị quốc gia, cho niềm tin của Nhân dân và cho sức mạnh mềm của Việt Nam.

Trước khi kết thúc, tôi muốn gửi gắm một điều tới các bạn sinh viên đang có mặt trong hội trường hôm nay. Có thể chỉ vài năm nữa, nhiều bạn sẽ có mặt tại Hội trường Diên Hồng để theo dõi các kỳ họp Quốc hội. Tôi mong rằng, các bạn sẽ không chỉ là những người đưa tin, mà sẽ trở thành những người giúp xã hội hiểu đúng hơn về giá trị của thể chế và những quyết sách của Quốc hội - và giúp thế giới hiểu đúng hơn về Việt Nam. Bởi tương lai của truyền thông nghị viện sẽ được viết tiếp không chỉ bằng công nghệ mới, mà trước hết bằng bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm của chính các bạn.

Mỗi đạo luật được Quốc hội thông qua đều góp phần định hình tương lai của đất nước. Mỗi quyết sách của Quốc hội đều phản ánh khát vọng phát triển của dân tộc. Mỗi tác phẩm báo chí trung thực, khách quan và có chiều sâu về Quốc hội sẽ góp phần để Nhân dân hiểu rõ hơn những giá trị của thể chế, để bạn bè quốc tế hiểu đúng hơn về Việt Nam.

Bởi vậy, truyền thông nghị viện không chỉ là hành trình của thông tin. Đó là hành trình để những giá trị được Quốc hội kiến tạo trở thành niềm tin của Nhân dân; để những quyết sách của Quốc hội trở thành thông điệp về một Việt Nam dân chủ, trách nhiệm và phát triển; và để hình ảnh Việt Nam được lan tỏa bằng chính chất lượng của thể chế.

Tôi tin rằng, với một Quốc hội không ngừng đổi mới và một nền báo chí chuyên nghiệp, trách nhiệm, sáng tạo, chúng ta sẽ cùng nhau viết tiếp hành trình ấy - để mỗi câu chuyện từ nghị trường không chỉ được ghi lại trên mặt báo, mà còn góp phần khẳng định với thế giới hình ảnh một Việt Nam phát triển bằng trí tuệ, bằng thể chế và bằng khát vọng vươn lên.