Nâng chuẩn luật sư, minh bạch thị trường dịch vụ pháp lý

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Luật sư (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hoá quan điểm chỉ đạo của Đảng về nâng cao tiêu chuẩn luật sư, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, tổ chức kỳ thi quốc gia cấp chứng chỉ hành nghề; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch.

Đồng thời, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước kết hợp phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những tồn tại, hạn chế phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Luật sư.

Dự thảo Luật gồm 6 chương, 36 điều, giảm 56 điều so với Luật Luật sư hiện hành, tập trung vào các nhóm nội dung: nâng cao tiêu chuẩn, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh; đổi mới quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư; đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động luật sư.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số quy định để bảo đảm tính khả thi, minh bạch và phù hợp với chủ trương, định hướng xây dựng pháp luật.

Về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề luật sư, Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung các tiêu chuẩn nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, song đề nghị làm rõ nội hàm tiêu chuẩn “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”. Đồng thời, cần đánh giá kỹ tác động của đề xuất cho phép người có bằng thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật được trở thành luật sư.

Đối với tập sự hành nghề và tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư, cơ quan thẩm tra nhận thấy quy định cho phép luật sư tập sự thực hiện các hoạt động khác theo pháp luật tố tụng chưa bảo đảm tính khả thi, do pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể về sự tham gia của luật sư tập sự trong các hoạt động này.

Về Hội đồng tuyển chọn luật sư, đề nghị tiếp tục làm rõ thành phần, cơ chế tổ chức, nguồn lực tài chính, nhân lực và các nguyên tắc bảo đảm kỳ thi khách quan, minh bạch; đồng thời nghiên cứu việc kế thừa vai trò của Liên đoàn Luật sư Việt Nam trong tổ chức kỳ thi, phù hợp với chủ trương tại Kết luận số 69 của Ban Bí thư.

Về quyền, nghĩa vụ của luật sư, Ủy ban đề nghị quy định cụ thể hơn trách nhiệm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí, trợ giúp pháp lý và thực hiện trách nhiệm xã hội; đồng thời làm rõ nội dung, hình thức, thời lượng bồi dưỡng bắt buộc, cơ chế công nhận kết quả, nguồn tài chính và chế tài đối với trường hợp vi phạm. Đối với luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam, cần rà soát quy định về bồi dưỡng bắt buộc hằng năm để bảo đảm rõ ràng, minh bạch, phù hợp với điều kiện hành nghề.

Đáng chú ý, đối với đề xuất cho phép công ty luật TNHH từ hai thành viên trở lên có thành viên góp vốn không phải là luật sư, Ủy ban nhận thấy đây là nội dung mới, liên quan trực tiếp đến tính độc lập nghề nghiệp và cơ chế quản lý hoạt động luật sư. Vì vậy, đề nghị cân nhắc kỹ hoặc nghiên cứu thực hiện thí điểm với phạm vi hạn chế, kèm cơ chế giám sát riêng biệt.

Đối với tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định còn quá chi tiết, có thể giao văn bản dưới luật hoặc điều lệ, quy chế của tổ chức nghề nghiệp quy định; đồng thời bảo đảm nội dung từng điều phù hợp với tên gọi và yêu cầu xây dựng pháp luật.