Mỗi quyết sách phải tạo ra năng lực phát triển mới

Đó không chỉ là cách tiếp cận đối với các nội dung được thảo luận tại Hội nghị mà còn phản ánh yêu cầu mới trong tư duy lãnh đạo và quản trị quốc gia: phải làm sao để mỗi quyết sách thực sự tạo ra năng lực phát triển mới cho đất nước.

Có thể nhìn thấy rõ tinh thần ấy trong bốn bước chuyển chiến lược được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra tại phiên khai mạc Hội nghị. Từ nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng, hệ thống chính trị; đến quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia; từ đổi mới mô hình phát triển dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và con người đến chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu quốc gia. Mỗi bước chuyển hướng tới một lĩnh vực khác nhau, nhưng đều thống nhất ở một mục tiêu: nâng cao năng lực quản trị và năng lực phát triển của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Điều đó cũng lý giải vì sao Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhiều lần nhấn mạnh chất lượng thực thi thay vì chỉ dừng ở việc hoàn thành nhiệm vụ. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, điều cần đánh giá không chỉ là giảm được bao nhiêu đầu mối hay tinh giản được bao nhiêu biên chế, mà quan trọng hơn là bộ máy có vận hành thông suốt hơn không, quyết định có nhanh hơn không, trách nhiệm có rõ hơn không và người dân, doanh nghiệp có được phục vụ tốt hơn hay không.

Thước đo của cải cách vì thế được chuyển từ quy mô tổ chức sang hiệu quả phục vụ và kết quả phát triển. Đó cũng là sự chuyển dịch trong tư duy quản trị. Nếu trước đây, quản lý thường được nhìn theo từng lĩnh vực, từng cấp, từng địa giới hành chính thì nay yêu cầu đặt ra là quản trị trong một chỉnh thể thống nhất. Đất đai, biển, đô thị, hạ tầng, tài nguyên và dữ liệu... không còn được xem như những nguồn lực riêng lẻ mà phải được tổ chức theo chiến lược quốc gia, gắn với lợi thế vùng và hiệu quả tổng thể. Không gian phát triển vì thế không còn bị giới hạn bởi địa giới hành chính mà được nhìn từ yêu cầu kết nối và phát huy sức mạnh chung của quốc gia.

Tinh thần đổi mới ấy cũng thể hiện trong định hướng phát triển kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng cao vẫn rất quan trọng, nhưng điều phải hướng tới là tạo dựng nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Đó là sự chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động giá rẻ sang mô hình phát triển dựa trên năng suất, tri thức, dữ liệu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Nói cách khác, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế phải được tạo ra từ chất lượng phát triển, chứ không chỉ từ quy mô đầu tư hay tốc độ tăng trưởng.

Lĩnh vực quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường cũng được tiếp cận theo tinh thần đó. Thay vì chủ yếu xử lý khi nguy cơ đã phát sinh, yêu cầu được đặt ra là nâng cao năng lực dự báo, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa và tăng sức chống chịu của quốc gia trước các rủi ro truyền thống cũng như phi truyền thống. Tư duy phòng ngừa không chỉ nhằm bảo đảm an ninh mà còn tạo điều kiện để phát triển bền vững, liên tục và an toàn hơn.

Nhìn tổng thể, bốn bước chuyển chiến lược được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không phải là bốn nhiệm vụ tách rời, mà tạo thành một chỉnh thể thống nhất. Tổ chức và con người tạo ra năng lực hành động; thể chế và không gian phát triển khơi thông nguồn lực; mô hình tăng trưởng mới chuyển nguồn lực thành năng suất và của cải; còn năng lực phòng ngừa giúp bảo đảm quá trình phát triển diễn ra an toàn, bền vững. Chính sự liên kết đó tạo nên một cách tiếp cận mới trong quản trị quốc gia: mọi lĩnh vực đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao năng lực phát triển.

Để những bước chuyển ấy đi vào cuộc sống, yêu cầu đặt ra là phải được thể chế hóa kịp thời bằng pháp luật, cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện hiệu quả. Đây cũng là trách nhiệm rất lớn của Quốc hội trong việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và tăng cường giám sát việc thực hiện các nghị quyết, đạo luật đã được ban hành. Một quyết sách của Quốc hội chỉ thực sự hoàn thành sứ mệnh khi không chỉ giải quyết được điểm nghẽn trước mắt mà còn mở ra được năng lực phát triển mới cho đất nước.

Có thể nói, thông điệp xuyên suốt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3 không chỉ là xác định bốn bước chuyển chiến lược cho giai đoạn mới mà còn đặt ra một tiêu chuẩn mới đối với quản trị quốc gia: mỗi quyết sách phải hướng tới tạo ra giá trị mới, mỗi cải cách phải nâng cao năng lực phát triển và mỗi chủ trương sau khi được ban hành phải nhanh chóng được cụ thể hóa thành chương trình hành động, với mục tiêu rõ, trách nhiệm rõ, nguồn lực rõ và kết quả rõ.