Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Cần chuyển từ lời khuyên sang hành động bảo vệ trẻ em trên không gian mạng

Theo đại biểu, không thể phủ nhận những lợi ích mà internet mang lại cho trẻ em trong học tập, tiếp cận tri thức, phát triển ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ và khả năng sáng tạo. Thế nhưng, trẻ em đang bước vào môi trường số nhanh hơn khả năng bảo vệ của gia đình, nhà trường, pháp luật và các nền tảng số. Khi chưa có đủ nhận thức và kỹ năng để nhận diện rủi ro, trẻ có thể trở thành mục tiêu của những hành vi dụ dỗ, bắt nạt, xâm hại và thao túng tâm lý ngày càng tinh vi.

“Trong khi đó, trách nhiệm giữa các chủ thể chưa thực sự rõ ràng; việc kiểm soát độ tuổi, phát hiện và xử lý vi phạm còn hạn chế. Gia đình, nhà trường khó giám sát toàn diện; các nền tảng chưa phải lúc nào cũng đặt sự an toàn của trẻ em trên mục tiêu thu hút người dùng”, đại biểu Nguyễn Văn Huy nêu rõ.

Đại biểu dẫn ra những tình huống đáng báo động: Kẻ xấu có thể giả danh bạn bè hoặc người nổi tiếng để tạo lòng tin, dụ dỗ trẻ cung cấp hình ảnh riêng tư, sau đó dùng những hình ảnh này để đe dọa, khống chế. Một bức ảnh bị chế giễu hay đoạn video bị phát tán trong nhóm lớp cũng có thể nhanh chóng lan rộng, khiến trẻ bị cô lập, xúc phạm.

Không những vậy, sự phát triển của công nghệ còn làm gia tăng nguy cơ hình ảnh trẻ bị ghép vào nội dung nhạy cảm; giọng nói và hình ảnh người thân bị giả mạo để thực hiện hành vi lừa đảo. Theo đại biểu, điều đáng sợ là tổn thương tinh thần có thật mà trẻ em phải gánh chịu.

Từ thực tế đó, đại biểu cho rằng: “Không thể đòi hỏi trẻ tự bảo vệ mình trước những rủi ro mà ngay cả người trưởng thành cũng khó nhận diện”.

Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Văn Huy nêu rõ: Vấn đề không phải là có nên cho trẻ em tiếp cận internet hay không, mà là làm thế nào để các em được hưởng lợi từ công nghệ nhưng không phải đánh đổi sự an toàn, sức khỏe, tinh thần và quyền riêng tư. Bởi vậy, trách nhiệm bảo vệ trẻ em cần được đặt ra đồng bộ, không thể chỉ dừng ở những lời khuyên dành cho phụ huynh và học sinh.

Đại biểu đánh giá việc triển khai Quyết định số 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030" đã tạo tiền đề huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, nhà trường, gia đình và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm, bố trí nguồn lực và ràng buộc nghĩa vụ của các nền tảng số vẫn cần được tăng cường.

Đại biểu kiến nghị Quốc hội tiếp tục hoàn thiện pháp luật về trẻ em, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm của nền tảng số; tăng cường giám sát việc thực hiện chương trình giai đoạn 2026-2030. Trong đó, cần làm rõ nghĩa vụ ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung xâm hại, xử lý phản ánh và phối hợp với cơ quan chức năng.

Đối với Chính phủ, cần phân công rõ cơ quan chủ trì, bố trí nguồn lực, xác định thời hạn và kết quả thực hiện; xây dựng quy trình phối hợp thống nhất từ tiếp nhận tin báo, xác minh, bảo vệ nạn nhân đến xử lý vi phạm, bảo đảm trẻ em và gia đình có đầu mối dễ tiếp cận khi cần trợ giúp. Đồng thời, các cơ quan chức năng và địa phương cần tăng cường điều tra tội phạm mạng, phối hợp quốc tế hỗ trợ nạn nhân, đẩy mạnh giáo dục kỹ năng số, phòng, chống bắt nạt trực tuyến và hỗ trợ tâm lý học đường.