Khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI

Tham dự phiên khai mạc có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến; các Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội: Nguyễn Hồng Diên, Nguyễn Thị Hồng; các Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; lãnh đạo Văn phòng Quốc hội, các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Trung ương, địa phương và các đại biểu Quốc hội hoạt động kiêm nhiệm của 34 tỉnh, thành trên cả nước.

Về phía Chính phủ và các cơ quan liên quan có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng; Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga; Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Thực sự trở thành “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội

Phát biểu khai mạc hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, hội nghị diễn ra trong thời điểm rất quan trọng khi năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; nhiều chủ trương lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật đang được khẩn trương thể chế hóa.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XVI đã xử lý khối lượng công việc lập pháp lớn. Riêng Kỳ họp thứ Hai dự kiến xem xét khoảng 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, theo Chủ tịch Quốc hội, khối lượng công việc lớn, thời gian gấp nhưng chất lượng không được phép giảm. Yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt, vừa bảo đảm tính ổn định, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội mong muốn hội nghị lần này thực sự trở thành “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Tập trung vào chất lượng chính sách, thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới

Gợi mở các nội dung thảo luận, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu trước hết tập trung vào chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu mỗi dự án luật cần trả lời được những vấn đề căn bản: đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn; vì sao phải sửa luật; chính sách mới tạo ra giá trị gì; tác động đến đối tượng nào; chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu và ai chịu trách nhiệm đến cùng.

Đồng thời, cần thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới. Luật tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những nội dung thường xuyên biến động cần giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển những vấn đề khó xuống nghị định, thông tư. Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định đủ rõ trong luật.

“Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Xây dựng pháp luật phải được đặt trong tư duy hệ thống

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh công tác xây dựng pháp luật phải được đặt trong tư duy hệ thống. Khi nhiều dự án luật có quan hệ chặt chẽ được xem xét trong cùng một kỳ họp, cần rà soát kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực.

“Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Từ góc độ thực thi, cần làm rõ ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu và trách nhiệm đến đâu. Đặc biệt, phân cấp, phân quyền phải đi cùng thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải thực chất, không số hóa những quy trình bất hợp lý hoặc tạo thêm thủ tục dưới hình thức điện tử. Văn bản quy định chi tiết cần được chuẩn bị đồng thời, tránh tình trạng luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, thông tư mới có thể thực hiện.

Đối với ĐBQH hoạt động chuyên trách, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phát biểu thẳng, ngắn, đi đúng vào những vấn đề còn khác nhau; rõ chính kiến, lập luận và phương án xử lý. Đối với những dự án còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ hoặc điều kiện thực hiện chưa bảo đảm, cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện.

“Không lấy tiến độ thay cho chất lượng; không lấy số lượng luật được thông qua làm thước đo thành công của công tác lập pháp”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị thống nhất quan điểm xuyên suốt của nhiệm kỳ này: Quốc hội không làm luật chỉ để hoàn thành chương trình lập pháp, mà để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển.

“Một đạo luật tốt phải chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Với trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh và trách nhiệm của các ĐBQH hoạt động chuyên trách, Chủ tịch Quốc hội tin tưởng hội nghị sẽ góp phần chuẩn bị tốt nhất về chất lượng cho Kỳ họp thứ Hai, đồng thời tạo nền nếp cho một nhiệm kỳ lập pháp chủ động, chuyên nghiệp, kỷ luật và thực chất.

Theo chương trình hội nghị, ngay sau phát biểu khai mạc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, các đại biểu thảo luận về nhóm dự án thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính, gồm các dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập; Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.