Hướng tới Đại hội Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX: Dấu ấn tham gia giám sát, phản biện, lắng nghe nông dân nói (Bài 5)

Hội Nông dân phát huy vai trò cầu nối, truyền tải hàng nghìn ý kiến giám sát, phản biện tới các cấp

Giám sát, phản biện xã hội là một trong những chức năng, nhiệm vụ quan trọng của Hội Nông dân Việt Nam.

Nhiệm vụ này đã được quy định rõ trong: Quyết định số 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; Quyết định số 218 - QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị (khóa XI) Quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; Chỉ thị số 18 - CT/TW ngày 26/10/2022 của Ban Bí thư về phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội... Các văn bản đều khẳng định rõ vai trò chủ thể giám sát và phản biện xã hội của Hội Nông dân Việt Nam.

Trên cơ sở đó, trong nhiệm kỳ qua, hoạt động giám sát và phản biện xã hội tiếp tục được các cấp Hội triển khai ngày càng hiệu quả, thực chất.

Đặc biệt, ngày 07/01/2025, thay mặt Ban Thường vụ, đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam ký ban hành Kế hoạch số 165 – KH/HNDTW về thực hiện công tác giám sát và phản biện xã hội; tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền năm 2025.

Triển khai Kế hoạch này, Hội Nông dân các tỉnh, thành phố đã ban hành nhiều văn bản tập trung sự chỉ đạo, hướng dẫn các cấp Hội thực hiện nghiêm túc việc giám sát và phản biện xã hội; đồng thời, tăng cường triển khai công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền từ cấp tỉnh, thành phố đến cơ sở.

Kết quả, từ đầu nhiệm kỳ đến nay, trên 10 nghìn lượt ý kiến góp ý, phản ánh, kiến nghị đã được các cấp Hội tập hợp hằng năm gửi đến các cơ quan chức năng, phát huy vai trò của nông dân trong thực hiện Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Đáng chú ý, trong bối cảnh còn nhiều khó khăn do biến động kinh tế thị trường, thiên tai, dịch bệnh và quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Hội Nông dân tại các tỉnh, thành phố vẫn được triển khai đều đặn thông qua nhiều hình thức.

Riêng năm 2025, các cấp Hội Nông dân đã tổ chức 1.527 cuộc giám sát xã hội, đồng thời tham gia 1.841 đoàn giám sát của Mặt trận Tổ quốc, Hội đồng nhân dân và các ngành ở địa phương; tổ chức 1.020 hội nghị phản biện xã hội, tham gia góp ý 8.572 dự thảo văn bản của Đảng, Nhà nước, bộ ngành và chính quyền địa phương đặc biệt, đã tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 2013 thu hút hơn 5,23 triệu lượt ý kiến.

Nội dung các hoạt động giám sát, phản biện xã hội gắn với việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, những vấn đề thiết thực tại địa phương, đặc biệt là nông nghiệp - nông dân - nông thôn, vấn đề môi trường...

Điển hình như Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, trong giai đoạn 2023-2025, các cấp Hội Nông dân đã trực tiếp và phối hợp tổ chức 182 cuộc giám sát; 39 cuộc phản biện xã hội.

Riêng với Hội Nông dân cấp tỉnh, theo ông Nguyễn Đình Điệp, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, Trưởng Ban Công tác nông dân tỉnh Thái Nguyên, trong nhiệm kỳ qua, Hội đã triển khai hoạt động giám sát tập trung vào những nội dung: giám sát việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐND về Quy định chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; giám sát kết quả 1 năm thực hiện Nghị quyết số 46-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Đổi mới nâng cao chất lượng hoạt động của Hội Nông dân Việt Nam đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới”; giám sát tình hình thực hiện Thông tư liên tịch số 05/2016/TTLT-BNNPTNT-BTNMT về hướng dẫn việc thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng; giám sát việc thực hiện phòng, chống dịch bệnh cho đàn vật nuôi.

Đồng thời, Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên cũng triển khai hoạt động phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết quy định nội dung và mức chi từ nguồn ngân sách Nhà nước thực hiện Dự án truyền thông và giảm nghèo về thông tin thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Với tỉnh Ninh Bình, theo bà Nguyễn Thị Phương Quỳnh, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, trong thời gian qua, Hội đã xây dựng kế hoạch và triển khai đồng bộ công tác giám sát, phản biện xã hội từ tỉnh đến cơ sở, với các mục tiêu cụ thể, rõ ràng. Theo đó, cấp tỉnh phấn đấu mỗi năm tổ chức ít nhất 1 cuộc giám sát và 1 cuộc phản biện; cấp xã duy trì mỗi năm tối thiểu 1 cuộc giám sát, phản biện.

"Thông qua các hoạt động này, cán bộ, hội viên nông dân trên địa bàn tỉnh đã thể hiện rõ vai trò chủ thể khi tích cực tham gia góp ý, kiến nghị về những vấn đề thiết thực như đất đai, môi trường, vật tư nông nghiệp và các chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống.

Nhiều ý kiến được đánh giá là xác đáng, sát thực tiễn, được cấp ủy, chính quyền tiếp thu, giải quyết, qua đó góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực “tam nông” và nâng cao chất lượng đời sống người dân", Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Ninh Bình cho hay.

Mở rộng không gian đối thoại, đưa tiếng nói nông dân vào quyết sách

Cùng với hoạt động giám sát, phản biện, trong nhiệm kỳ vừa qua, các sự kiện đối thoại, lắng nghe nông dân nói tiếp tục là điểm sáng trong công tác Hội và phong trào nông dân.

Theo Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội IX Hội Nông dân Việt Nam, nhiệm kỳ qua, Hội Nông dân Việt Nam đã tổ chức thành công 2 hội nghị đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ với nông dân, 54 hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp với hội viên, nông dân, 4 diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” ở cấp Trung ương.

Các hội nghị, diễn đàn được tổ chức với chủ đề đa dạng, thời sự, gắn liền với các quyết sách, định hướng của Đảng và Nhà nước và các đề xuất của doanh nghiệp nông nghiệp, hội viên nông dân như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kết nối thị trường, kinh tế tập thể... Qua đó, kịp thời nắm bắt thực tiễn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh, củng cố niềm tin của nông dân.

Kế thừa kết quả những năm trước, các hội nghị, diễn đàn trong nhiệm kỳ qua tiếp tục mở rộng không gian đối thoại, lắng nghe tiếng nói nông dân.

Không chỉ tiếp tục duy trì tổ chức Hội nghị đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ với nông dân, Hội Nông dân Việt Nam còn tổ chức nhiều diễn đàn đối thoại nông dân với lãnh đạo các bộ, ngành như Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ trưởng Bộ Công Thương, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường...

Một điểm mới khác trong nhiệm kỳ này là các Hội nghị, diễn đàn đối thoại Trung ương đã mở nhiều kênh thông tin số để tiếp nhận các ý kiến, kiến nghị. Năm qua, hàng nghìn ý kiến, câu hỏi, kiến nghị, đề xuất gửi đến Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã được tổng hợp qua Cổng thông tin điện tử Hội Nông dân, Báo Nông Thôn Ngày Nay/điện tử Dân Việt và các nền tảng số của Hội.

Cùng với đó, các Hội nghị, diễn đàn đối thoại, lắng nghe nông dân nói đã có sự tham gia của 4 "nhà" nhà nông - nhà khoa học - nhà quản lý - doanh nghiệp. Các sự kiện vừa là không gian đối thoại vừa là diễn đàn kết nối hội viên, nông dân, HTX với các doanh nghiệp, nhà khoa học, viện nghiên cứu, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp...

Qua những không gian đối thoại thường niên, rộng mở, dân chủ, nhiều chủ trương, chính sách đã được rà soát, đánh giá thực chất, đa chiều; kịp thời nhận diện và tháo gỡ các điểm nghẽn, bất cập đối với nông dân, HTX và doanh nghiệp nông nghiệp.

Nhấn mạnh tính hệ thống của các sự kiện đối thoại, lắng nghe nông dân nói, ngay tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2025, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã khẳng định, cuộc đối thoại có nhiều ý nghĩa: Rà soát lại kết quả, tác động của những cuộc đối thoại trước đó; đánh giá lại lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong 5 năm qua, từ đó, phát huy tiến bộ, tháo gỡ vướng mắc, khắc phục khó khăn... Đây cũng là kênh để các đại biểu có thể đề xuất, hiến kế trực tiếp, góp phần phát triển đất nước hơn nữa, nhanh chóng thực hiện 2 mục tiêu chiến lược 100 năm.

Ngay sau khi lắng nghe ý kiến tại các hội nghị, diễn đàn, lãnh đạo Chính phủ và các bộ, ngành đã đưa ra nhiều chỉ đạo “nóng”, kịp thời, tập trung vào những vấn đề cấp bách.

Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2025 được tổ chức vào ngày 10/12/2025, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có trực tiếp chỉ đạo các bộ, ban, ngành để tháo gỡ vướng mắc, bất cập; kêu gọi “3 đồng hành” và “5 đặt hàng” với bà con nông dân.

Thủ tướng cũng tóm gọn 8 nội dung trọng tâm của Hội nghị và 8 nhóm giải pháp để tháo gỡ vướng mắc, phân công nhiệm vụ triển khai sau Hội nghị tới các bộ, ban, ngành, cơ quan, địa phương. Những chỉ đạo này đã được hệ thống tại Thông báo số 710/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2025.

Hay như Diễn đàn Nông dân Quốc gia lần thứ X năm 2025: “Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam và Bộ trưởng Bộ Công Thương - Lắng nghe nông dân nói", diễn ra vào 1/10/2025. Tại Diễn đàn, sau khi lắng nghe ý kiến của ông Võ Quan Huy - Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An về xuất khẩu nông sản, nguyên Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đã chỉ đạo "nóng" các bộ phận liên quan của Bộ làm ngay công thư gửi Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc.

Nguyên Bộ trưởng yêu cầu ngay trong tháng 10/2025 phải thực hiện xong để thúc đẩy quá trình ký kết Nghị định thư cho trái bưởi và trái bơ của Việt Nam trong thời gian nhanh nhất. Chỉ đạo này đã góp phần thúc đẩy đàm phán song phương. Kết quả, vào tháng 4/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã chính thức ký kết Nghị định thư xuất khẩu quả bưởi và chanh Việt Nam sang Trung Quốc.

Phát huy các kết quả đã đạt được, hướng tới Đại hội XI, Hội Nông dân Việt Nam tiếp tục xác định công tác giám sát, phản biện xã hội, đối thoại, lắng nghe nông dân nói vừa gắn với nhiệm vụ xây dựng Hội Nông dân Việt Nam trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; vừa gắn với công tác xây dựng Đảng, chính quyền và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trong nhiệm kỳ mới 2026-2031, Hội Nông dân Việt Nam đặt trọng tâm là tăng cường tổ chức các hội nghị, diễn đàn đối thoại, hoạt động chuyển giao khoa học công nghệ, kết nối hợp đồng liên kết, hỗ trợ xây dựng chuỗi giá trị để gắn kết nông dân với doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nước; chủ động tham mưu, đề xuất và tham gia thực hiện các đề án, dự án phát triển kinh tế, xã hội ở nông thôn gắn với công tác tuyên truyền, vận động.

Đồng thời, Hội tiếp tục tham mưu tổ chức và nâng cao chất lượng các cuộc đối thoại định kỳ giữa lãnh đạo Chính phủ, giữa cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp với hội viên, nông dân. Tăng cường tổ chức, nâng cao chất lượng các hội nghị, diễn đàn, đa dạng hình thức “Lắng nghe nông dân nói” phù hợp ở từng cấp; kịp thời triển khai thực hiện kết luận sau các hội nghị đối thoại, diễn đàn.