Hồ Chí Minh - biểu tượng của tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo

TS. NGÔ VƯƠNG ANH:
Luận điểm độc lập đầy sáng tạo

Năm 1924, từ vốn thực tiễn phong phú của mình, nhà cách mạng trẻ Nguyễn Ái Quốc đến từ một nước thuộc địa phương Đông đã nêu một quan điểm hoàn toàn mới: “Xem xét lại chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch sử của nó, củng cố nó bằng dân tộc học phương Đông”. Nguyễn Ái Quốc cũng là người đầu tiên vượt ra ngoài khuynh hướng “tả”, nhấn mạnh đấu tranh giai cấp của Quốc tế Cộng sản đang chỉ đạo phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa khi nêu quan điểm: Chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đất nước.

Người tỏ rõ thái độ dũng cảm khi khẳng định: Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa không hoàn toàn phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở “chính quốc”; nhân dân các nước thuộc địa có thể đứng lên tự giải phóng mình và cuộc cách mạng có thể thắng lợi trước ở một nước thuộc địa.

Luận điểm độc lập đầy sáng tạo đó đã dẫn đường phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam đi đến thành công trọn vẹn của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Khi lãnh đạo xây dựng đất nước, Người nhấn mạnh tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, xuất phát từ thực tế: “... Tuy chúng ta đã có những kinh nghiệm dồi dào của các nước anh em, nhưng chúng ta cũng không thể áp dụng những kinh nghiệm ấy một cách máy móc, bởi vì nước ta có những đặc điểm riêng của ta”.

Người ngăn ngừa khuynh hướng chủ quan nóng vội, gò ép bất chấp quy luật: “Tiến nhanh, tiến mạnh không phải là phiêu lưu, làm ẩu. Phải thiết thực đi từng bước, phải tiến vững chắc. Phải nắm vững quy luật của cách mạng, phải tính toán cẩn thận những điều kiện cụ thể, những biện pháp cụ thể. Kế hoạch phải chắc chắn, cân đối. Chớ đem chủ quan của mình thay cho những điều kiện thực tế. Phải chống bệnh chủ quan, tác phong quan liêu đại khái. Phải xây dựng tác phong điều tra, nghiên cứu trong mọi công tác cũng như trong khi định ra mọi chính sách của Đảng và Nhà nước”.

GS. TS. MẠCH QUANG THẮNG:
Đánh giá cao vai trò của trí thức và trọng dụng nhân tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh học tập, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin rất sáng tạo. Người đã viết rất rõ về việc trọng dụng nhân tài trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947). Người phê bình căn bệnh hẹp hòi vì nó mà “không biết dùng nhân tài… Bệnh chủ quan, bệnh ích kỷ, bệnh hẹp hòi, mỗi chứng bệnh là một kẻ địch. Mỗi kẻ địch bên trong là một bạn đồng minh của kẻ địch bên ngoài”… Phải tạo ra những người có tinh thần trách nhiệm, “có gan phụ trách, có gan làm việc, ham làm việc… Nếu đào tạo một mớ cán bộ nhát gan, dễ bảo “đập đi hò đứng”, không dám phụ trách, như thế là một việc thất bại cho Đảng”.

Trong lao động, Người luôn khuyến khích tìm những cách làm mới, phát huy những sáng kiến. Người thường xuyên động viên, biểu dương, khen thưởng những người năng động, sáng tạo trên các lĩnh vực, không vì quyền lợi của mình mà vì lợi ích chung. Tháng 6/1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo việc xuất bản sách Người tốt, việc tốt. Người cho rằng, những người tốt, những điều tốt tăng lên sẽ đẩy lùi những người xấu, những điều xấu. Ðây là cách tốt nhất để xây dựng Ðảng, xây dựng con người và xã hội.

Từ rất sớm, trong quá trình khai phá một hướng đi mới để tìm con đường cứu nước cho dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người hiểu rõ và đánh giá cao vai trò của trí thức trong cách mạng giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp xây dựng đất nước. Chủ trương sáng suốt này đã biến những nguồn lực trí tuệ thành sức mạnh, thúc đẩy mạnh mẽ cho cách mạng Việt Nam trên các chặng đường cách mạng.

GS. TS. LẠI QUỐC KHÁNH:
Tầm nhìn vượt thời đại về khoa học - kỹ thuật

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vấn đề đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ và coi đó là khâu then chốt trong sự nghiệp cách mạng giải phóng và phát triển. Nghiên cứu các tác phẩm cũng như những chỉ đạo thực tiễn của Người, có thể thấy một hệ thống tư tưởng sâu sắc, toàn diện về đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ, trong đó, quan điểm về các biện pháp đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ có vị trí quan trọng.

Hệ thống tư tưởng đó không chỉ góp phần giải quyết nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn của cách mạng Việt Nam trong các thời kỳ lịch sử trước, mà chứa đựng những giá trị định hướng, gợi mở quan trọng đối với sự nghiệp phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, thực hiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay.

Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về biện pháp đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ thể hiện qua những nội dung chủ yếu như: tiếp thu thành tựu khoa học, kỹ thuật của nhân loại; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học trong nước và tuyên truyền, phổ biến rộng rãi tri thức khoa học, kỹ thuật trong nhân dân; phát triển nguồn nhân lực khoa học, kỹ thuật; xây dựng các thể chế, thiết chế khoa học, giáo dục; tăng cường trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với hoạt động đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ; mở rộng giao lưu, hợp tác với các nước trên thế giới.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ là một hệ thống quan điểm mang nhiều giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc với tầm nhìn vượt thời gian. Đổi mới, sáng tạo, phát triển khoa học, kỹ thuật, công nghệ là điều kiện mang tính then chốt để giải phóng dân tộc, đưa nhân dân ta nhanh chóng “vĩnh viễn thoát khỏi cảnh nghèo đói lạc hậu”. Đó là con đường đúng đắn đưa nước ta từ một nước nông nghiệp lạc hậu thành một nước có nền công - nông nghiệp hiện đại.

Từ nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển khoa học, kỹ thuật đến Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị hiện nay, đó là tầm nhìn cho những bước phát triển đột phá, đưa đất nước Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển phồn vinh.