Góc nhìn nghị trường: Không thể chỉ khuyên trẻ cẩn trọng, phải thiết lập cơ chế bảo vệ

Vấn đề không chỉ là nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ, mà quan trọng hơn là phải xác lập rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ. Bởi trẻ em không thể đơn độc đối mặt với những nguy cơ ngày càng tinh vi, phức tạp, ngay cả người trưởng thành cũng khó nhận diện.

Thảo luận tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) chỉ rõ một thực tế đáng lo ngại: Trẻ em đang bước vào môi trường số nhanh hơn khả năng bảo vệ của gia đình, nhà trường, pháp luật và các nền tảng công nghệ. Khi chưa có đủ nhận thức và kỹ năng nhận diện rủi ro, các em rất dễ trở thành mục tiêu của hành vi dụ dỗ, bắt nạt, xâm hại và thao túng tâm lý. Vấn đề không phải là ngăn trẻ tiếp cận internet, mà là làm thế nào để các em được thụ hưởng lợi ích của công nghệ mà không phải đánh đổi sự an toàn, sức khỏe tinh thần và quyền riêng tư. Muốn vậy, trách nhiệm bảo vệ trẻ em phải được thiết lập đồng bộ, không thể chỉ dừng ở những lời khuyên dành cho phụ huynh và học sinh.

Ảnh minh họa/qdnd.vn

Không gian mạng mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, phát triển kỹ năng, khơi dậy sức sáng tạo, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ xâm hại khó lường. Nội dung độc hại có thể lan truyền chỉ trong vài phút, nhưng tổn thương tâm lý đối với nạn nhân có thể kéo dài nhiều năm. Bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ này trước hết gia đình và nhà trường giữ vai trò trực tiếp, nhưng không thể gánh vác toàn bộ trách nhiệm. Cha mẹ cần đồng hành, định hướng và kịp thời nhận diện những thay đổi bất thường ở trẻ; nhà trường phải chủ động phòng ngừa, phát hiện và can thiệp ngay khi có dấu hiệu bạo lực. Các nền tảng công nghệ cũng không thể đứng ngoài cuộc, mà phải có trách nhiệm trong kiểm soát độ tuổi, phát hiện và gỡ bỏ nội dung xâm hại, tiếp nhận phản ánh và phối hợp xử lý vi phạm. Sự an toàn của trẻ em không thể bị đặt sau lợi ích kinh doanh.

Ở cấp độ quản lý nhà nước, yêu cầu quan trọng là chuyển trách nhiệm thành những cơ chế thực thi cụ thể, đi kèm nguồn lực, chế tài và giám sát. Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030” theo Quyết định số 468/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cần được triển khai đồng bộ, có phân công rõ đầu mối và trách nhiệm của từng cơ quan. Quốc hội cần tăng cường giám sát, hoàn thiện hành lang pháp lý; Chính phủ cần thiết lập quy trình phối hợp thống nhất, bảo đảm trẻ em và gia đình được tiếp nhận, hỗ trợ và bảo vệ kịp thời khi xảy ra xâm hại.

Trang bị kỹ năng tự bảo vệ là yêu cầu cần thiết, nhưng trẻ em chưa đủ khả năng tự đối phó với mọi hiểm họa. Một môi trường giáo dục an toàn phải được đo bằng khả năng ngăn ngừa nguy cơ, phát hiện sớm và bảo vệ kịp thời.